Hoofdstuk 14 biologie
Reageren
Paragraaf 1.
Antagonisten: spieren die in tweetallen werken en een tegenovergestelde beweging
veroorzaken.
Skeletspieren: bestaan uit spierbundels, groepen lange spiervezels, verpakt in
bindweefsel.
Elke spiervezel bevat honderden spierfibrillen. Spierfibrillen zijn opgebouwd uit lange
ketens van eiwitmoleculen actine en myosine.
Als de eiwitketens in elkaar schuiven verkorten de spierfibrillen. Als dit in de lengte
van een skeletspier gebeurt met meerdere fibrillen dan trekt de spier samen.
Dwarsgestreept spierweefsel: spierweefsel in de skeletspieren met dwarse strepen
door de rangschikking van de spierfibrillen.
De hartspier is een onwillekeurige spier.
Spieren in slagaders helpen bij het rondpompen van bloed, deze spieren bevatten
glad spierweefsel.
Gladde spieren zijn onwillekeurige spieren. De actine- en myosinemoleculen zijn
minder geordend dan bij de dwarsgestreepte spieren.
Typen spiervezels:
- Langzame spiervezels
- Snelle spiervezels
Langzame spiervezels houden het lang vol dankzij myoglobine.
Een spiereiwit dat extra zuurstof kan binden en opslaan.
Krachttraining zorgt ervoor dat spiervezels extra actine- en myosine eiwitten maken.
Duurtraining vergroot de hoeveelheden myoglobine en het aantal mitochondriën in
de langzame spiervezels.
Myoglobine bindt O2 in spiercellen. Snelle spiervezels gebruiken minder O 2 dan
langzame spiervezels.
Paragraaf 2. Je gezichtszintuig
Door accommoderen kun je op verschillende afstanden scherp zien. De lensbandjes
veranderen de vorm van de elastische ooglens.
De blinde vlek in je oog bevat kegeltjes die ervoor zorgen dat je scherp kunt zien en
ook kleur kan waarnemen
Blinde vlek: plek in het netvlies waar de oogzenuw en bloedvaten door het netvlies
gaan.
, Kringspiertjes en straalsgewijs lopende spiertjes in de iris veranderen de pupilgrootte
en daarmee de hoeveelheid licht die op het netvlies valt.
Zintuigcellen in het netvlies maken impulsen die ze doorgeven aan neuronen.
Vaatvlies: vlies in het oog met veel bloedvaten.
Het netvlies heeft twee typen zintuigcellen:
- Kegeltjes
- Staafjes
In de gele vlek koppelt elk kegeltje naar een eigen zenuwcel. Kegeltjes hebben een
hoge drempelwaarde en reageren daardoor niet in het donker.
Staafjes vormen een grof beeld van voorwerpen in grijstinten. Staafjes hebben een
lage drempelwaarde. Door omzetting van staafjesrood ontstaan impulsen die je
hersenen vertalen in grijstinten.
Bijziend: niet goed veraf kunnen zien.
Oorzaak:
- oogas is te lang, het beeld valt voor het netvlies.
- Hoornvlies is te bol.
Oplossing: holle (-) lens
Verziend: niet goed dichtbij kunnen zien
Oorzaak:
- De oogas is te kort, het beeld valt achter het netvlies.
- De lens wordt niet meer goed bol.
- Het hoornvlies is te vlak.
Oplossing: bolle (+) lens
Oudziend: elasticiteit van de ooglens neemt af, de lichtbreking voor dichtbij zien is
onvoldoende.
Staafjesrood: pigment in staafjes dat reageert op lage lichtprikkels.
Adequate prikkel: prikkel waarvoor een bepaald zintuig geschikt is.
Een zintuigcel reageert pas op een adequate prikkel boven de drempelwaarde.
Daaronder reageert het zintuig niet.
Alles-of-niets principe
Reageren
Paragraaf 1.
Antagonisten: spieren die in tweetallen werken en een tegenovergestelde beweging
veroorzaken.
Skeletspieren: bestaan uit spierbundels, groepen lange spiervezels, verpakt in
bindweefsel.
Elke spiervezel bevat honderden spierfibrillen. Spierfibrillen zijn opgebouwd uit lange
ketens van eiwitmoleculen actine en myosine.
Als de eiwitketens in elkaar schuiven verkorten de spierfibrillen. Als dit in de lengte
van een skeletspier gebeurt met meerdere fibrillen dan trekt de spier samen.
Dwarsgestreept spierweefsel: spierweefsel in de skeletspieren met dwarse strepen
door de rangschikking van de spierfibrillen.
De hartspier is een onwillekeurige spier.
Spieren in slagaders helpen bij het rondpompen van bloed, deze spieren bevatten
glad spierweefsel.
Gladde spieren zijn onwillekeurige spieren. De actine- en myosinemoleculen zijn
minder geordend dan bij de dwarsgestreepte spieren.
Typen spiervezels:
- Langzame spiervezels
- Snelle spiervezels
Langzame spiervezels houden het lang vol dankzij myoglobine.
Een spiereiwit dat extra zuurstof kan binden en opslaan.
Krachttraining zorgt ervoor dat spiervezels extra actine- en myosine eiwitten maken.
Duurtraining vergroot de hoeveelheden myoglobine en het aantal mitochondriën in
de langzame spiervezels.
Myoglobine bindt O2 in spiercellen. Snelle spiervezels gebruiken minder O 2 dan
langzame spiervezels.
Paragraaf 2. Je gezichtszintuig
Door accommoderen kun je op verschillende afstanden scherp zien. De lensbandjes
veranderen de vorm van de elastische ooglens.
De blinde vlek in je oog bevat kegeltjes die ervoor zorgen dat je scherp kunt zien en
ook kleur kan waarnemen
Blinde vlek: plek in het netvlies waar de oogzenuw en bloedvaten door het netvlies
gaan.
, Kringspiertjes en straalsgewijs lopende spiertjes in de iris veranderen de pupilgrootte
en daarmee de hoeveelheid licht die op het netvlies valt.
Zintuigcellen in het netvlies maken impulsen die ze doorgeven aan neuronen.
Vaatvlies: vlies in het oog met veel bloedvaten.
Het netvlies heeft twee typen zintuigcellen:
- Kegeltjes
- Staafjes
In de gele vlek koppelt elk kegeltje naar een eigen zenuwcel. Kegeltjes hebben een
hoge drempelwaarde en reageren daardoor niet in het donker.
Staafjes vormen een grof beeld van voorwerpen in grijstinten. Staafjes hebben een
lage drempelwaarde. Door omzetting van staafjesrood ontstaan impulsen die je
hersenen vertalen in grijstinten.
Bijziend: niet goed veraf kunnen zien.
Oorzaak:
- oogas is te lang, het beeld valt voor het netvlies.
- Hoornvlies is te bol.
Oplossing: holle (-) lens
Verziend: niet goed dichtbij kunnen zien
Oorzaak:
- De oogas is te kort, het beeld valt achter het netvlies.
- De lens wordt niet meer goed bol.
- Het hoornvlies is te vlak.
Oplossing: bolle (+) lens
Oudziend: elasticiteit van de ooglens neemt af, de lichtbreking voor dichtbij zien is
onvoldoende.
Staafjesrood: pigment in staafjes dat reageert op lage lichtprikkels.
Adequate prikkel: prikkel waarvoor een bepaald zintuig geschikt is.
Een zintuigcel reageert pas op een adequate prikkel boven de drempelwaarde.
Daaronder reageert het zintuig niet.
Alles-of-niets principe
