4.1 Opkomst van nazi-Duitsland (1918-1945)
Waarom groeide de democratische Weimarrepubliek niet tot een
stabiel bestuur?
Tijdens de Eerste Wereldoorlog vechten het Duitse Keizerrijk tegen de
geallieerden (Fr, G-B, Ru en VS). Eind 1918 werd het verlies al duidelijk. Er
ontstond een opstand van groepen arbeiders en soldaten. De Duitse
Keizer vluchtte en de Republiek van Weimar ontstond. De
sociaaldemocraten vormde een regering en tekende een wapenstilstand
met de geallieerden. Via de nieuwe grondwet werd Duitsland een
parlementaire democratie waar het parlement de regering aanstelde. Dit
ging echter niet goed:
1 Grote groepen Duitsers wilde geen democratie
- Oude adellijke elite wilden een herstel van het keizerrijk
- Nationalistische rechtse bewegingen wilden een sterke leider
- Radicale socialisten wilde ook geen democratie
- Aanhangers van het communisme wilde een revolutie, zodat
communistische leiders een klasseloze samenleving konden vormen
2 Veel Duitsers hadden geen vertrouwen in de leiders van de Republiek
Veel hielden de leiders verantwoordelijk voor het verlies van de
Eerste Wereldoorlog -> dolkstootlegende
- Volgens deze theorie had Duitsland de oorlog nog kunnen winnen en
had de sociaaldemocratische regering hun verraden door een
wapenstilstand te tekenen -> het werkelijke was dat de militaire top
wist dat doorvechten niet mogelijk was
De machthebbers kregen ook de schuld van het Verdrag van
Versailles
- Dit was de vredesovereenkomst tussen Duitsland en de geallieerden
die in 1919 ondertekend moest worden. Duitsland moest
ontwapenen, gebieden afstaan en herstelbetalingen uitvoeren
De regering van de Republiek konden de economische problemen niet
oplossen. Een paar internationale maatregelen gaven kort economisch
herstel. Het Dawesplan van Amerika (1924) maakte grote leningen
mogelijk. Hiermee konden Duitse bedrijven investeren. Duitsland erkende
de nieuwe grenzen van het Verdrag van Versailles en stelde zich
verzoenend op naar Frankrijk waarna ze weer toegang hadden tot
industriegebieden. Dit economische herstel stopte in 1929 door de
beurskrach waar veel beurskoersen van de VS vielen. De VS kwam in
, financiële problemen en wilde de leningen terug. Duitsland kreeg hierdoor
weer een economische crisis, de werkloosheid nam toe samen met de
politieke onrust.