Jeugdrecht Begrepen
HOOFDSTUK 1: INLEIDING RECHT
OMSCHRIJVEN & DOEL
Het recht heeft een inhoudelijk doel en een technisch doel.
Het inhoudelijke doel van het recht is bereiken dat de samenleving eerlijk en
rechtvaardig is. Daarbij gaat het om zaken zoals rechtvaardigheid, gelijkheid, het
beschermen van zwakkeren en het beheersen van conflicten. Welke doelen precies
belangrijk zijn, hangt af van politieke keuzes.
Daarnaast heeft het recht ook een technisch doel. Het recht zorgt voor orde in de
samenleving door regels vast te leggen. Deze regels helpen om conflicten te voorkomen
en om problemen op te lossen wanneer ze toch ontstaan.
Het recht is dus het geheel van regels van de overheid die de samenleving ordenen.
Het recht heeft betrekking op bijna alle onderdelen van de samenleving. Daarom wordt
het verdeeld in vier grote rechtsgebieden:
• Staatsrecht
• Bestuursrecht
• Strafrecht
• Burgerlijk recht
RECHTSGEBIEDEN:
Staatsrecht:
Het staatsrecht bevat de basisregels voor de organisatie van de overheid. Het beschrijft
hoe de overheid is opgebouwd, welke organen er zijn (zoals de gemeenteraad en de
Provinciale Staten) en hoe deze met elkaar samenwerken. Ook regelt het staatsrecht de
verhouding tussen de burger en de overheid.
De belangrijkste wet binnen het staatsrecht is de Grondwet. Deze vormt de basis van
onze staatsinrichting.
Andere belangrijke wetten zijn bijvoorbeeld de Provinciewet, de Gemeentewet en de
regels over het kiesrecht.
,Bestuursrecht:
Het bestuursrecht bevat regels over de taken van de overheid. De overheid houdt zich
bezig met veel onderwerpen, zoals milieu, onderwijs, jeugdhulp, verkeer en sociale
zekerheid. Daarbij komt de overheid vaak in contact met burgers.
Bijvoorbeeld wanneer burgers een vergunning aanvragen, een uitkering aanvragen,
jeugdhulp nodig hebben of bezwaar maken tegen een besluit van de overheid.
In het bestuursrecht staat hoe de overheid met burgers moet omgaan en wat de
overheid wel en niet mag doen. Ook geeft het bestuursrecht burgers de mogelijkheid om
zich te verzetten tegen besluiten van de overheid, bijvoorbeeld via bezwaar en beroep.
Een belangrijke wet is de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Daarnaast zijn er veel aparte wetten voor verschillende taken van de overheid, zoals:
• De Wet milieubeheer
• De Vreemdelingenwet
• De Participatiewet
• De Jeugdwet
Strafrecht:
Het strafrecht is een kleiner onderdeel van het totale recht. Het strafrecht beschrijft
welke gedragingen verboden zijn. Als iemand iets doet wat strafbaar is, kan de rechter
een straf opleggen.
Niet alles wat verboden is, staat in het strafrecht. Het strafrecht gaat vooral over
gedragingen die de rechtsorde schenden.
De rechtsorde = de rust, veiligheid en orde in de samenleving.
In het strafrecht staat ook:
• Welke rechten een verdachte heeft
• Wat de bevoegdheden zijn van politie en justitie
• Hoe een strafproces verloopt
Burgerlijk recht:
Het burgerlijk recht regelt de rechtsverhoudingen tussen burgers onderling. Dit kan gaan
over zakelijke relaties, zoals koop, huur en contracten, maar ook over familierelaties,
zoals tussen ouders en kinderen of echtgenoten.
Het burgerlijk recht bestaat uit drie onderdelen:
, 1. Personen- en familierecht
Regelt zaken binnen de familie, zoals huwelijk, scheiding en ouderlijk gezag.
2. Vermogensrecht
Regelt zakelijke relaties tussen personen, zoals koop, huur en schadevergoeding.
3. Rechtspersonenrecht
Dit gaat over organisaties en ondernemingen die zelfstandig rechten en plichten
hebben.
Voorbeelden van rechtspersonen zijn een naamloze vennootschap (nv), een
besloten vennootschap (bv), een stichting en een vereniging.
Belangrijke wetten binnen het burgerlijk recht zijn:
• het Burgerlijk Wetboek (BW)
• het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).
MATERIEEL RECHT & FORMEEL RECHT
Een andere indeling van het recht is het onderscheid tussen materieel recht en formeel
recht.
Materieel recht bevat de rechten en plichten van burgers.
Hierin staat wat wel en niet mag volgens de wet. Formeel recht wordt ook wel
procesrecht genoemd. Dit recht regelt hoe het recht wordt toegepast en gehandhaafd.
Het beschrijft wat er gebeurt als iemand zich niet aan de regels houdt en hoe een
rechtszaak verloopt.
In het materieel strafrecht staan de strafbare feiten en de straffen.
Voorbeelden van strafbare feiten zijn diefstal, brandstichting, doodslag en aanranding.
Het materieel strafrecht staat in het Wetboek van Strafrecht.
Het formeel strafrecht regelt wat er gebeurt nadat een strafbaar feit is gepleegd.
Hierin staat bijvoorbeeld welke rechten een verdachte heeft, wat de rol is van de
advocaat (raadsman), welke bevoegdheden politie en justitie hebben en hoe een
strafproces verloopt.
Het formeel strafrecht staat in het Wetboek van Strafvordering.
Ook in het burgerlijk recht bestaat dit onderscheid. Het materieel burgerlijk recht bevat
de rechten en plichten van burgers. Deze regels staan vooral in het Burgerlijk Wetboek.
Het formeel burgerlijk recht regelt hoe een procedure bij de rechter verloopt,
bijvoorbeeld bij een conflict tussen burgers.
, Ten slotte wordt er ook in het bestuursrecht wordt onderscheid gemaakt tussen
materieel en formeel recht. Het materieel bestuursrecht beschrijft de rechten en
plichten van burgers en overheid. Het formeel bestuursrecht regelt de procedures.
Hierin staat bijvoorbeeld hoe een burger bezwaar of beroep kan instellen tegen een
besluit van de overheid.
NATIONAAL & INTERNATIONAAL RECHT
Elk land mag zelf zijn eigen rechtsregels maken. Deze regels gelden binnen het
grondgebied van dat land. Dit noemen we het nationaal recht.
Naast nationaal recht bestaat er ook internationaal recht. Internationaal recht regelt de
rechtsverhoudingen tussen verschillende landen (staten). Deze regels worden
vastgelegd in internationale verdragen, afspraken tussen landen. Een belangrijk
voorbeeld hiervan is de Europese Unie (EU). Lidstaten van de EU moeten zich houden
aan afspraken die samen zijn gemaakt.
Ook het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de
fundamentele vrijheden (EVRM) is een belangrijk verdrag. Dit verdrag heeft veel invloed
op het Nederlandse recht, bijvoorbeeld op het personen- en familierecht en het
strafrecht
Daarnaast is voor het jeugdrecht het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van
het Kind (IVRK) belangrijk. In dit verdrag spreken landen af dat zij de rechten van
kinderen moeten respecteren en beschermen. Overheden die het verdrag hebben
ondertekend, moeten ervoor zorgen dat deze rechten zo goed mogelijk worden
nageleefd.
HOOFDSTUK 1: INLEIDING RECHT
OMSCHRIJVEN & DOEL
Het recht heeft een inhoudelijk doel en een technisch doel.
Het inhoudelijke doel van het recht is bereiken dat de samenleving eerlijk en
rechtvaardig is. Daarbij gaat het om zaken zoals rechtvaardigheid, gelijkheid, het
beschermen van zwakkeren en het beheersen van conflicten. Welke doelen precies
belangrijk zijn, hangt af van politieke keuzes.
Daarnaast heeft het recht ook een technisch doel. Het recht zorgt voor orde in de
samenleving door regels vast te leggen. Deze regels helpen om conflicten te voorkomen
en om problemen op te lossen wanneer ze toch ontstaan.
Het recht is dus het geheel van regels van de overheid die de samenleving ordenen.
Het recht heeft betrekking op bijna alle onderdelen van de samenleving. Daarom wordt
het verdeeld in vier grote rechtsgebieden:
• Staatsrecht
• Bestuursrecht
• Strafrecht
• Burgerlijk recht
RECHTSGEBIEDEN:
Staatsrecht:
Het staatsrecht bevat de basisregels voor de organisatie van de overheid. Het beschrijft
hoe de overheid is opgebouwd, welke organen er zijn (zoals de gemeenteraad en de
Provinciale Staten) en hoe deze met elkaar samenwerken. Ook regelt het staatsrecht de
verhouding tussen de burger en de overheid.
De belangrijkste wet binnen het staatsrecht is de Grondwet. Deze vormt de basis van
onze staatsinrichting.
Andere belangrijke wetten zijn bijvoorbeeld de Provinciewet, de Gemeentewet en de
regels over het kiesrecht.
,Bestuursrecht:
Het bestuursrecht bevat regels over de taken van de overheid. De overheid houdt zich
bezig met veel onderwerpen, zoals milieu, onderwijs, jeugdhulp, verkeer en sociale
zekerheid. Daarbij komt de overheid vaak in contact met burgers.
Bijvoorbeeld wanneer burgers een vergunning aanvragen, een uitkering aanvragen,
jeugdhulp nodig hebben of bezwaar maken tegen een besluit van de overheid.
In het bestuursrecht staat hoe de overheid met burgers moet omgaan en wat de
overheid wel en niet mag doen. Ook geeft het bestuursrecht burgers de mogelijkheid om
zich te verzetten tegen besluiten van de overheid, bijvoorbeeld via bezwaar en beroep.
Een belangrijke wet is de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Daarnaast zijn er veel aparte wetten voor verschillende taken van de overheid, zoals:
• De Wet milieubeheer
• De Vreemdelingenwet
• De Participatiewet
• De Jeugdwet
Strafrecht:
Het strafrecht is een kleiner onderdeel van het totale recht. Het strafrecht beschrijft
welke gedragingen verboden zijn. Als iemand iets doet wat strafbaar is, kan de rechter
een straf opleggen.
Niet alles wat verboden is, staat in het strafrecht. Het strafrecht gaat vooral over
gedragingen die de rechtsorde schenden.
De rechtsorde = de rust, veiligheid en orde in de samenleving.
In het strafrecht staat ook:
• Welke rechten een verdachte heeft
• Wat de bevoegdheden zijn van politie en justitie
• Hoe een strafproces verloopt
Burgerlijk recht:
Het burgerlijk recht regelt de rechtsverhoudingen tussen burgers onderling. Dit kan gaan
over zakelijke relaties, zoals koop, huur en contracten, maar ook over familierelaties,
zoals tussen ouders en kinderen of echtgenoten.
Het burgerlijk recht bestaat uit drie onderdelen:
, 1. Personen- en familierecht
Regelt zaken binnen de familie, zoals huwelijk, scheiding en ouderlijk gezag.
2. Vermogensrecht
Regelt zakelijke relaties tussen personen, zoals koop, huur en schadevergoeding.
3. Rechtspersonenrecht
Dit gaat over organisaties en ondernemingen die zelfstandig rechten en plichten
hebben.
Voorbeelden van rechtspersonen zijn een naamloze vennootschap (nv), een
besloten vennootschap (bv), een stichting en een vereniging.
Belangrijke wetten binnen het burgerlijk recht zijn:
• het Burgerlijk Wetboek (BW)
• het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).
MATERIEEL RECHT & FORMEEL RECHT
Een andere indeling van het recht is het onderscheid tussen materieel recht en formeel
recht.
Materieel recht bevat de rechten en plichten van burgers.
Hierin staat wat wel en niet mag volgens de wet. Formeel recht wordt ook wel
procesrecht genoemd. Dit recht regelt hoe het recht wordt toegepast en gehandhaafd.
Het beschrijft wat er gebeurt als iemand zich niet aan de regels houdt en hoe een
rechtszaak verloopt.
In het materieel strafrecht staan de strafbare feiten en de straffen.
Voorbeelden van strafbare feiten zijn diefstal, brandstichting, doodslag en aanranding.
Het materieel strafrecht staat in het Wetboek van Strafrecht.
Het formeel strafrecht regelt wat er gebeurt nadat een strafbaar feit is gepleegd.
Hierin staat bijvoorbeeld welke rechten een verdachte heeft, wat de rol is van de
advocaat (raadsman), welke bevoegdheden politie en justitie hebben en hoe een
strafproces verloopt.
Het formeel strafrecht staat in het Wetboek van Strafvordering.
Ook in het burgerlijk recht bestaat dit onderscheid. Het materieel burgerlijk recht bevat
de rechten en plichten van burgers. Deze regels staan vooral in het Burgerlijk Wetboek.
Het formeel burgerlijk recht regelt hoe een procedure bij de rechter verloopt,
bijvoorbeeld bij een conflict tussen burgers.
, Ten slotte wordt er ook in het bestuursrecht wordt onderscheid gemaakt tussen
materieel en formeel recht. Het materieel bestuursrecht beschrijft de rechten en
plichten van burgers en overheid. Het formeel bestuursrecht regelt de procedures.
Hierin staat bijvoorbeeld hoe een burger bezwaar of beroep kan instellen tegen een
besluit van de overheid.
NATIONAAL & INTERNATIONAAL RECHT
Elk land mag zelf zijn eigen rechtsregels maken. Deze regels gelden binnen het
grondgebied van dat land. Dit noemen we het nationaal recht.
Naast nationaal recht bestaat er ook internationaal recht. Internationaal recht regelt de
rechtsverhoudingen tussen verschillende landen (staten). Deze regels worden
vastgelegd in internationale verdragen, afspraken tussen landen. Een belangrijk
voorbeeld hiervan is de Europese Unie (EU). Lidstaten van de EU moeten zich houden
aan afspraken die samen zijn gemaakt.
Ook het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de
fundamentele vrijheden (EVRM) is een belangrijk verdrag. Dit verdrag heeft veel invloed
op het Nederlandse recht, bijvoorbeeld op het personen- en familierecht en het
strafrecht
Daarnaast is voor het jeugdrecht het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van
het Kind (IVRK) belangrijk. In dit verdrag spreken landen af dat zij de rechten van
kinderen moeten respecteren en beschermen. Overheden die het verdrag hebben
ondertekend, moeten ervoor zorgen dat deze rechten zo goed mogelijk worden
nageleefd.
