Werkgroep 2 – Opdrachten en Uitwerkingen Rechtspersonenrecht

Werkcollege 2

Casus 1

Vereniging Voedselbanken IJmond exploiteert een 10-tal voedselbanken in de regio IJmond. Leden zijn
de ondernemers die de producten voor de voedselbanken leveren. Het bestuur bestaat uit drie
personen Morgan, Sana en De Vries, die de bestuursfunctie onbezoldigd vervullen. Het toezicht op het
beleid van het bestuur en de algemene gang van zaken in de Vereniging en de onderneming die aan de
Vereniging verbonden, is opgedragen aan de statutair ingestelde raad van toezicht. Eén van de drie
leden van de raad van toezicht wordt volgens de statuten benoemd door hoofdsponsor Stichting
Armoedebestrijding Nederland en één lid door de provincie Noord-Holland. Directeur Koolen is bij de
Vereniging in dienst en op basis van het directiestatuut belast met de dagelijkse leiding van de
Vereniging.

De bestuurders vervullen hun taak onbezoldigd. Naast het bestuur is bestuursvoorzitter Morgan
bevoegd om de Vereniging te vertegenwoordigen. Rechtshandelingen als bedoeld in art. 2:44 lid 2 BW
alsmede het aangaan van geldleningen behoeven een besluit van het voltallige bestuur. Op grond van
de statuten van de vereniging behoeven besluiten waarbij een of meer bestuurders een persoonlijk
belang hebben dat tegenstrijdig is met het belang van de Vereniging, de goedkeuring van de raad van
toezicht.

Vraag 1

Bespreek aan de hand van de kenmerken van de verschillende bestuursmodellen volgens welk model de
bestuursstructuur van de Vereniging is ingericht.

Er zijn verschillende bestuursmodellen, waaronder (1) het instructiemodel, (2) het Raad van
beheermodel, (3) het AB/DB model en (4) het Raad van Toezicht model.

1. Het instructiemodel
 In het ‘klassieke’ model is de dagelijkse leiding van de onderneming opgedragen aan een
directeur of meerhoofdige directie waarvan de leden in dienst zijn van de rechtspersoon. Deze
directie oefent bestuursbevoegdheden uit onder verantwoordelijkheid van het bestuur van de
rechtspersoon.
 Het bestuur van de vereniging is ‘het bestuur’ in de zin van Boek 2 BW. Het bestuur kan de
bevoegdheden die aan de directie zijn gemandateerd ook steeds zelf uitoefenen. Dit is meestal
vastgelegd in een directie-instructie, bestuursreglement of directiestatuut.
 Directeur/directie is geen orgaan

2. Het raad van beheer model
 In het RvB model worden de taken en bevoegdheden van de directie/bestuur geregeld in de
statuten.
o De RvB bepaalt het algemeen beleid, behoudt volledige bestuursverantwoordelijkheid,
houdt “toezicht” op directie, benoemt en ontslaat directie.

, o De directie is belast met de dagelijkse leiding, voorbereiden/uitvoeren van beleid,
verstrekken van inlichtingen RvB en het afleggen van verantwoording aan RvB.
 Directie is bestuursorgaan, moet algemene aanwijzingen van RvB opvolgen.
 Directeur is werknemer/geen bestuurder van de rechtspersoon.
 RvB is (eind)verantwoordelijk voor gehele bestuurstaak.

3. AB/DB model
 Taakverdeling al dan niet bij of krachtens de statuten. DB is met uitvoering belast en AB heeft
een meer toezichthoudende rol en is belast met bijv.:
o Benoeming, schorsen, ontslag DB, vaststellen bezoldiging;
o Goedkeuren/vaststellen begroting/jaarrekening;
o Goedkeuren/vaststelling beleidsplannen
 Leden van DB zijn geen bestuurder in de zin van boek 2 BW en zijn dus doorgaans in dienst van
de rechtspersoon.
 Leden van AB/DB zijn collectief verantwoordelijk voor bestuurstaak.

4. Raad van toezichtmodel
 Verdeling van taken en bevoegdheden
- Bestuur (bestuurder/werknemer)
- Raad van toezicht met in de statuten opgesomde bevoegdheden, bijv.:
o Benoeming, schorsing, ontslag bestuursleden;
o Goedkeuring beleidsplannen;
o Goedkeuren/vaststellen begroting, jaarrekening;
o Goedkeuring belangrijk bestuursbesluiten zoals bijv. statutenwijziging, ontbinding
(stichting).

Toepassing:
Het bestuur bestaat uit drie leden die belast zijn met de algemene gang van zaken. Het toezicht op het
bestuur en de algemene gang van zaken is statutair opgedragen aan de Raad van Toezicht.

Echter is directeur Koolen bij de Vereniging in dienst en op basis van het directiestatuut belast met de
dagelijkse leiding van de Vereniging.

Dit komt overeen met het instructiemodel. Hier is namelijk een directeur in dienst van de vereniging en
op grond van een directiestatuut belast met het bestuur. Het bestuur moet daarbij toezicht houden op
wat de directeur doet. Het feit dat er een Raad van Toezicht is doet daar niks aan af.

Het toezicht zal hier vormgegeven zijn in de vorm van een two-tier model (art. 2:47 BW).

Aanvulling les:

Er is een Raad van Toezicht, bestuur en een directeur. Dat zijn drie lagen. Een kenmerk van raad van
toezicht model is dat je te maken hebt met professionele bestuurders. Hier heb je onbezoldigd bestuur
dus geen raad van toezicht model. AD/DB zou directeur deel moeten uitmaken van het bestuur en dat is
niet het geval. Raad van Beheermodel ook niet van toepassing, is niks in statuten geregeld. Hier is