Werkcollege 4 – Uitwerkingen Internationaal Privaatrecht (Notarieel)

Internationaal Privaatrecht Notariaat | Werkcollege 4: Erfrecht

Opdrachten
Opdracht A: Casus

Walther Weber

Walther Weber heeft de Duitse en de Nederlandse nationaliteit. Hij is geboren en getogen in München
(Duitsland), maar woont al ruim 35 jaar samen met zijn Nederlandse echtgenote Mia in Maastricht
(NL). Walther en Mia hebben een zoon Bernd, die in Oslo (Noorwegen) woont en werkt. In 2020
komt Mia te overlijden, waarna Walther besluit te remigreren naar Duitsland. In oktober 2021 betrekt
hij een woning in München. Zijn woning in Maastricht verhuurt hij aan zijn nicht Angelika. Na een
kort ziekbed overlijdt Walther op 15 januari 2024 in München. In zijn woning wordt een testament
gevonden, opgemaakt ten overstaan van een notaris te Maastricht en gedagtekend op 31 december
2021. In het testament verklaart Walther zijn woning in Maastricht achter te laten aan Angelika. In het
testament is tevens een rechtskeuze opgenomen voor Nederlands recht en is bepaald dat eventuele
geschillen over de erfopvolging dienen te worden voorgelegd aan de Rechtbank Amsterdam. Walthers
zoon Bernd wil het testament aanvechten en start vervolgens een procedure bij de Rechtbank
Amsterdam. Angelika wordt opgeroepen, maar laat verstek gaan.

Vragen 1

Is Rechtbank Amsterdam internationaal bevoegd om van de erfopvolgingskwestie kennis te nemen?

Antwoord:
 Bevoegdheidsvraag erfrecht
Voorvragen:

- IPR Vraag?  Internationale bevoegdheid
- Op welk terrein?  Erfrecht
- Welke bron(nen)?  Erfrechtverordening (H II) (bij twijfel testament: Haags
testamentvormenverdrag)

Materieel toepassingsgebied (art. 1 lid 1 jo. art. 3 lid 1 sub a)
Alle burgerrechtelijke aspecten van ‘de erfopvolging in nalatenschappen van overleden personen’ +
grensoverschrijdende aspecten (Considerans punt 7 en 67) + erfopvolging bij versterf + testamentaire
erfopvolging (art. 3 lid 1 sub a) + beslissing / authentieke akte / gerecht (…)  Gaat over het
testament, dus aan voldaan.

Temporeel toepassingsgebied (art 83 lid 1)
De verordening is van toepassing op personen die zijn overleden op of na 17 augustus 2015. 
Overleden op 15 januari 2024, dus aan voldaan.

Formeel toepassingsgebied (vgl. considerans punt 30.)
Geen algemene regels (geen beperkingen)  Universeel, dus ja (zie ook HvJ Oberle)

Conclusie: dus de verordening is van toepassing.

Vervolgvraag: is de Nederlandse rechter bevoegd?



1

, 1. Forumkeuze voor rechter van lidstaat van gekozen recht ex art. 22?
JA  Gekozen rechter bevoegd o.g.v. art. 5 jo. 7 sub b; NEE? 
2. Uitdrukkelijke aanvaarding van rechter van lidstaat van gekozen recht ex art. 22?
JA  Aanvaarde rechter bevoegd o.g. art 5 jo. art. 7 sub c; NEE? 
3. Rechter van lidstaat van gv erfalter
JA?  Rechter bevoegd o.g.v. art. 4*; NEE? 
4. Rechter lidstaat waar goederen zich bevinden mits voldaan aan eisen?
JA?  Rechter bevoegd og.v. art. 10*; NEE? 
5. Forum necessitatis (Noodforum EU lidstaat)

*Tenzij forum non conveniens  rechter van lidstaat van gekozen recht ex art. 6(a) jo. (7a).

In casu géén forumkeuze, géén uitdrukkelijke aanvaarding. Dus rechter gewone verblijfplaats
bevoegd, in casu Duitsland. De Rechtbank Amsterdam is dus NIET bevoegd.

Forumkeuze kan niet in testament is eigenlijk aan erfgenamen, wel beoordelen aan hand van art. 22.
Rechtskeuze kan wel in testament.

- Rechtszkeuze: kan ja, 22 want NL nationaliteit

Sub b voor procedure en sub c is blijk tijdens procedure

Verblijfplaats duidelijk – remigreren naar Duitsland

7  subjectief (forumkeuze (geen uitdrukkelijke aanvaarding))

4/10 zijn objectief

Vraag 2

Gesteld dat de Nederlandse rechter internationaal bevoegd is, welk recht zal hij dan toepassen ten
aanzien van de erfopvolging?

Antwoord:
 toepasselijk recht erfrecht
Voorvragen:

- IPR Vraag?  Toepasselijk recht
- Op welk terrein?  Erfrecht
- Welke bron(nen)?  Erfrechtverordening (H III); Haags erfrechtverdrag 1989; Haags
Testamentenvormenverdrag 1961; art. 10:145-152 BW (titel 12 Boek 10 BW).

Voorvraag 2: Welke bron is van toepassing?
Erfalter is in 2024 overleden, dus de Erfrechtverordening is van toepassing (Op of na 17-08-2015).

Materieel toepassingsgebied (art. 1 lid 1 jo. 3 lid 1 sub a)
De erfopvolging in nalatenschappen van overleden personen; inclusief de formele geldigheid van
(geschreven) testamenten  Gaat over het testament, dus aan voldaan.

Temporeel toepassingsgebied (art. 83 lid 1)
De verordening is van toepassing op personen die zijn overleden op of na 17 augustus 2015. 
Overleden op 15 januari 2024, dus aan voldaan.

2