Opgaven werkcollege
jaar 2025/2026
Vraag 1
Op 15 augustus 2025 schenkt Xander een bedrag van € 150.000 aan zijn dochter Yda (33), om haar
na haar echtscheiding te helpen met de aankoop van een nieuwe woning.
Op 31 december 2025 komt Xander onverhoopt te overlijden.
Yda is zijn enige erfgenaam. De omvang van de nalatenschap is € 750.000.
a. Welke bedragen aan belasting is Yda verschuldigd ter zake van deze gebeurtenissen?
Antwoord:
Xander schenkt een bedrag van € 150.000,- aan zijn dochter Yda. Deze schenking is belast met
schenkbelasting (art. 1 lid 7 jo. art. 33 jo. art. 24 SW). Er is immer sprake van een verarming, verrijking
en bevoordelingsbedoeling. Daarover is Yda (150.000 – 6.713) * 10% = € 143.287 euro aan
schenkbelasting verschuldigd. (Eigenlijk vrijstelling van 2023 gebruiken maar niemand had dat)
Op 31 december 2025 januari komt Xander echter te overlijden. Dit is binnen 180-dagen na de
schenking en dat betekent dat de schenking op grond van art. 12 SW wordt aangemerkt als (fictieve)
erfrechtelijke verkrijging. Het motief van de schenker doet daar niks aan af. Niet per se nodig dat Y
erfgenaam is, toepassing art. 12 ook erfgenaam bent of uberhaupt verder iets krijgt krachtens erfrecht.
Er moet dus (750.000 + 150.000 (optellen door art. 12) – 25.490 (vrijstelling erf) – 152.386 (1e 10
procent schijf)) * 20% + 15.236,80 = € 159.726,- euro aan erfbelasting.
Hierdoor vindt er echter samenloop van belastingen plaats. Op grond van art. 7 SW mag je de
betaalde schenkbelasting aftrekken van de erfbelasting. Er is dus € 159.724 - € 14.336,70 (hierbij 6%
enkelvoudige rente optellen; hoeveel dagen verstreken 52 dagen (6 procent x 52/365 x 14.337) + 123
= € 145.387,30 euro aan erfbelasting verschuldigd.
Art. 7 lid 2/12 lid 2: verschuldigde erfbelasting ziet op kan de erfbelasting in mindering gebracht wordt.
Feit dat je vroeger betaald hebt als je nu nominale bedrag in mindering economisch gezien meer geld
kwijt want opoffering eerder gaan geld wordt minder waard; tegemoetkoming bij verrekening ovr
opoffering enkelvoudige 6% toevoegen volgens art. 7 lid 3; kan zien als rentegemis je had rente
kunnen genieten en nu soort van voorgeschoten.
150.000/ 900.000 x 159.720 (welk gedeelte erfbelasting ziet op dit stukje. Toerekening maken wat
fictief wordt opgeteld. Dus hoeveel hiervan moet je toerekenen aan die 150.000 van de erfbelasting.
Dan daarna de schenkbelasting en fictieve rente vanaf halen (14.336,70)
26.621 aan belasting toegerekend aan 150.000 dus volledige dag in mindering brengen en de 123 kan
ook in mindering worden gebracht.
159.726 – 14.459,25 = 145.266 euro aan erfbelasting en hetgeen schenkbelasting wat je al betaald
hebt
Nadelig:
Dus je bent duurder uit dan dat je geen schenking gedaan hebt; logisch omdat je twee verkrijgingen
gehad want komt in de twee hogere schijf terecht. Je mag schenkbelasting in mindering brengen je
betaald net zo veel als je 900.000 krachtens erfrecht verkregen dat kan anders zijn als je niet volledig
in mindering kan brengen doordat het erfbelasting lager is. Nalatenschap en schenking klein dan 10%
blijven want je komt niet boven schijf uit; heffing erfbelasting grotere vrijstelling schenkbelasting heb je
lagere heffing erfbelasting dan schenk- en erfbelasting.
Voorbeeld
50.000 schenking – vrijstelling 6.633 = 43.367 x 10% = 4.337
Nalatenschap 50.000 + 30.000 = 80.000 verkrijging zelfde kind
80.000 – 25.187 = 54.813 (x 10%) = 5.481 heffing erfbelasting
Hoeveel mag je in mindering brengen 5..000 x 50.000 = 3.426 erfbelasting over 50.000
,3.426 – 4.337 heffing schenkbelasting hoger dan voor erfbelasting door hogere vrijstelling; alleen
schenkbelasting in minder erfbelasting voor zover zelfde grondslag waardoor 3.426 dus dat in minder
verschuldigde erfbelasting; 5.481 – 3.426 = 2.055 erfbelasting bijbetalen dus + 4.337
Schenking niet gedaan dan was je 5.481 kwijt geweest; en ben je per saldo duurder uit omdat kort
voor overlijden een schenking is gedaan.
Wanneer schenking kort voor overlijden voordelig zijn?
- Eerder beschikken over geld en dan rekening hebben 6%
- Art. 12 lid onder 1: art. 12 niet ziet op verkrijgingen waarop bepaalde vrijstellingen zijn
toegepast waaronder verhoogde vrijstelling voor kinderen (33 onderdeel 5); eenmalige
verhoging hoge bedrag 30.000 euro en dat kort voor overlijden doet dan wordt dat bedrag niet
fictief opgeteld nalatenschap; dus dan voordeel.
Aanvulling: art 12 sw , fictiebepaling, binnen 180 dagen overlijden, gebruik schenkvrijstelling, gebruik
maken 10 procent schrijf, verlaag je de nalatenschap, restant nalatenschap
Erfbelasting uiteindelijk: 159.481. (750.000 + 150.000 art 12 sw= 900.000
Schenkbelasting uiteindelijk: 14.328 (150k-6713= 143287 x 10%)
in mindering brengen op grond van 7 lid 2
Rente: 6% van schenkbelasting 14328 , keer hoeveel dagen (138 geleden heb je dus al betaald) ,
138: 365 keer 6 procent keer schenkbelasting = 325 in mindering brengen
- Wat nou als minder grote nalatenschap is? Laten we zeggen 50k
50.000-6713 = 43287 = sb 4328
Overlijdt en heeft 30.000 + 50.000 = 80.000 -25490 = x keer 10% = 5458
HR 3 april 2020 BNB 2020/91 inview vind nummer: wat mag je nou berekenen als
schenkbelasting. Welk gedeelte van erfbelasting ziet op 50k waar al eerder schenkbelasting
over geheven is. 50k delen door totale verkrijging (80k) , vervolgens delen door verschuldigde
5458. Daar komt dan uit dat 3411 ziet op 50k. dat is dan ook het totale bedrag aan
erfbelasting dat verrekend mag worden met schenkbelasing. Sb was 4328.
5458-3411 = 2047 daadwerkelijke heffing aan erfbelasrting. Totale heffing samen is 4328+
2047= 6375. Nadeliger dus want als je die schenking niet had gedaan was je heffing alleen
5458 geweest. Dus pakt nadelig uit bij minder grote nalatenschap vanwege fictie van 12 sw.
Waar komt dat nou door? Door verschil in vrijstellingen!
b. Hoe luidt het antwoord op de vorige vraag als Xander overlijdt in 2026?
Dan geldt wss de nieuwe wetgeving en het nieuwe systeem. De nieuwe tarieven ook. Dan geldt die
schenkbelasting niet. Bij tentamen uitgaan van 2025.
Per 1 januari 2026 verandert er wat met 12 sw. : komt er een aanpassing van de fictiebepaling
van artikel 12 SW. Een schenking binnen 180 dagen vóór overlijden van de schenker wordt bij
fictie geacht door het overlijden te zijn verkregen en valt onder de erfbelasting. Dit heeft tot
gevolg dat zowel aangifteplicht voor de schenkbelasting als aangifteplicht voor de erfbelasting
bestaat. De schenkbelasting wordt vervolgens verrekend met de erfbelasting. De voorgestelde
maatregel houdt in dat de schenking binnen 180 dagen vóór overlijden niet als schenking
wordt aangemerkt, waardoor de verplichting tot het doen van aangifte schenkbelasting vervalt.
, Vraag 2
Adriaan (78), woonachtig in België, heeft in het verleden een beleggingsportefeuille (€ 2.000.000)
geschonken aan zijn kinderen Bea en Cor, onder voorbehoud van het vruchtgebruik hierop.
Deze schenking heeft plaatsgevonden ruim 10 jaar na de emigratie van Adriaan naar België.
Met oog op zijn vorderende leeftijd en de gezondheidszorg in Nederland wil Adriaan remigreren.
Voorafgaand aan zijn remigratie doet Adriaan afstand van zijn vruchtgebruik. Dit geschiedt in juni
2025.
In oktober 2025 vestigt Adriaan zich in Amsterdam. Hij kan echter niet lang genieten van zijn nieuwe
woonplaats, want begin november 2025 overlijdt Adriaan na een kort ziekbed.
Zijn erfgenamen zijn Bea en Cor, ieder voor 50%.
De nalatenschap heeft een omvang van € 1.000.000.
Hoeveel erfbelasting zijn Bea en Cor verschuldigd?
Beleggingsportefeuille onder voorbehoud vruchtgebruik woont in belgie is een schenking dus
dan kijken of daar belast is.
Nalatenschap 1.000.000 en fictie art 12 vruchtgebruik 2.000.000 meegenomen door HR 10
april 2009 BNB 2009/147: waarde schenking fictief optellen.
Adriaan heeft een belleggingsportefeuille geschonken aan zijn kinderen onder het voorbehoudt van
vruchtgebruik. Op het moment van afstand doen van het vruchtgebruik had het vruchtgebruik een
waarde van € 2.000.000 * 6% * 5 = € 600.000,- (art. 5 jo. art. 10 Uitvoeringsbesluit SW). Dus ieder
kind 300.000
1.600. = 800.000 per kind.
Omdat Adriaan afstand doet van zijn genot is hier sprake van een schenking aan Bea en Cor (art. 1 lid
7 SW). Er is namelijk sprake van een verarming, verrijking en een bevoordelingsbedoeling.
Deze schenking wordt gedaan vlak voor het remigreren naar Nederland. In beginsel is deze schenking
in Nederland dus onbelast (art. 1 lid 1 SW). Maar art. 12 SW knoopt aan bij overlijden schenker. De
woonplaats wordt dus getoetst per datum overlijden. Op het moment van overlijden woonde Adriaan in
Nederland, en binnen 180-dagen voor zijn overlijden is de schenking gedaan. Het maakt daarbij niet
uit dat die schenking is gedaan toen hij nog in België woonde, het gaat erom dat hij is overleden in
Nederland en binnen 180-dagen deze schenking heeft gedaan, en dus wordt de schenking
aangemerkt als een fictieve erfrechtelijke verkrijging.
De nalatenschap bedraagt dus (fictief) € 1.600.000,-. B en C erven ieder € 800.000,-. Zijn dus ieder
(800.000 – 152.368 – 25.187) * 20% + 15.236,80 = € 139.725,80 euro aan erfbelasting verschuldigd.
Verrekening is niet mogelijk met BE schenkbelasting en in NL geen schenkbelasting betaald (art. 7
geldt dus niet; volgt uit arrest?)
Vruchtgebruik bij overlijden altijd waarde van 0.
Aanvulling in klas:
Juni 2026 woont hij nog in België. Fictie Nederlandse woonplaats geldt niet meer, dus woont gewoon
echt ook in België. Bloot eigendom van beleggingsportefeuille 2 mil. Heeft hij vruchtgebruik op. Hij
zegt hoef ik niet meer vruchtgebruik wil niet meer genieten van dividenden. Doet hij afstand van, is
natuurlijk een schenking. Nl heeft niks te zeggen want woont in buitenland. Geen schenkbelasting
verschuldigd. Maar hij overlijdt binnen 180 dagen na afstand vruchtgebruik. Kan fictie art 12 alsnog
gelden want hij is wel komen wonen in NL. Voor erfbelasting is belangrijk waar je woonde ten tijde van
overlijden. Bij moment van schenking woon je dus nogmaals in België en bij moment overlijden in NL.
12 sw knoopt aan bij overlijden van erflater. Het is eenmaal zo dat hij binnen 180 dagen is overleden.
Dat eerder geen schenkbelasting was verschuldigd is dus niet meer relevant je moet alsnog betalen.
jaar 2025/2026
Vraag 1
Op 15 augustus 2025 schenkt Xander een bedrag van € 150.000 aan zijn dochter Yda (33), om haar
na haar echtscheiding te helpen met de aankoop van een nieuwe woning.
Op 31 december 2025 komt Xander onverhoopt te overlijden.
Yda is zijn enige erfgenaam. De omvang van de nalatenschap is € 750.000.
a. Welke bedragen aan belasting is Yda verschuldigd ter zake van deze gebeurtenissen?
Antwoord:
Xander schenkt een bedrag van € 150.000,- aan zijn dochter Yda. Deze schenking is belast met
schenkbelasting (art. 1 lid 7 jo. art. 33 jo. art. 24 SW). Er is immer sprake van een verarming, verrijking
en bevoordelingsbedoeling. Daarover is Yda (150.000 – 6.713) * 10% = € 143.287 euro aan
schenkbelasting verschuldigd. (Eigenlijk vrijstelling van 2023 gebruiken maar niemand had dat)
Op 31 december 2025 januari komt Xander echter te overlijden. Dit is binnen 180-dagen na de
schenking en dat betekent dat de schenking op grond van art. 12 SW wordt aangemerkt als (fictieve)
erfrechtelijke verkrijging. Het motief van de schenker doet daar niks aan af. Niet per se nodig dat Y
erfgenaam is, toepassing art. 12 ook erfgenaam bent of uberhaupt verder iets krijgt krachtens erfrecht.
Er moet dus (750.000 + 150.000 (optellen door art. 12) – 25.490 (vrijstelling erf) – 152.386 (1e 10
procent schijf)) * 20% + 15.236,80 = € 159.726,- euro aan erfbelasting.
Hierdoor vindt er echter samenloop van belastingen plaats. Op grond van art. 7 SW mag je de
betaalde schenkbelasting aftrekken van de erfbelasting. Er is dus € 159.724 - € 14.336,70 (hierbij 6%
enkelvoudige rente optellen; hoeveel dagen verstreken 52 dagen (6 procent x 52/365 x 14.337) + 123
= € 145.387,30 euro aan erfbelasting verschuldigd.
Art. 7 lid 2/12 lid 2: verschuldigde erfbelasting ziet op kan de erfbelasting in mindering gebracht wordt.
Feit dat je vroeger betaald hebt als je nu nominale bedrag in mindering economisch gezien meer geld
kwijt want opoffering eerder gaan geld wordt minder waard; tegemoetkoming bij verrekening ovr
opoffering enkelvoudige 6% toevoegen volgens art. 7 lid 3; kan zien als rentegemis je had rente
kunnen genieten en nu soort van voorgeschoten.
150.000/ 900.000 x 159.720 (welk gedeelte erfbelasting ziet op dit stukje. Toerekening maken wat
fictief wordt opgeteld. Dus hoeveel hiervan moet je toerekenen aan die 150.000 van de erfbelasting.
Dan daarna de schenkbelasting en fictieve rente vanaf halen (14.336,70)
26.621 aan belasting toegerekend aan 150.000 dus volledige dag in mindering brengen en de 123 kan
ook in mindering worden gebracht.
159.726 – 14.459,25 = 145.266 euro aan erfbelasting en hetgeen schenkbelasting wat je al betaald
hebt
Nadelig:
Dus je bent duurder uit dan dat je geen schenking gedaan hebt; logisch omdat je twee verkrijgingen
gehad want komt in de twee hogere schijf terecht. Je mag schenkbelasting in mindering brengen je
betaald net zo veel als je 900.000 krachtens erfrecht verkregen dat kan anders zijn als je niet volledig
in mindering kan brengen doordat het erfbelasting lager is. Nalatenschap en schenking klein dan 10%
blijven want je komt niet boven schijf uit; heffing erfbelasting grotere vrijstelling schenkbelasting heb je
lagere heffing erfbelasting dan schenk- en erfbelasting.
Voorbeeld
50.000 schenking – vrijstelling 6.633 = 43.367 x 10% = 4.337
Nalatenschap 50.000 + 30.000 = 80.000 verkrijging zelfde kind
80.000 – 25.187 = 54.813 (x 10%) = 5.481 heffing erfbelasting
Hoeveel mag je in mindering brengen 5..000 x 50.000 = 3.426 erfbelasting over 50.000
,3.426 – 4.337 heffing schenkbelasting hoger dan voor erfbelasting door hogere vrijstelling; alleen
schenkbelasting in minder erfbelasting voor zover zelfde grondslag waardoor 3.426 dus dat in minder
verschuldigde erfbelasting; 5.481 – 3.426 = 2.055 erfbelasting bijbetalen dus + 4.337
Schenking niet gedaan dan was je 5.481 kwijt geweest; en ben je per saldo duurder uit omdat kort
voor overlijden een schenking is gedaan.
Wanneer schenking kort voor overlijden voordelig zijn?
- Eerder beschikken over geld en dan rekening hebben 6%
- Art. 12 lid onder 1: art. 12 niet ziet op verkrijgingen waarop bepaalde vrijstellingen zijn
toegepast waaronder verhoogde vrijstelling voor kinderen (33 onderdeel 5); eenmalige
verhoging hoge bedrag 30.000 euro en dat kort voor overlijden doet dan wordt dat bedrag niet
fictief opgeteld nalatenschap; dus dan voordeel.
Aanvulling: art 12 sw , fictiebepaling, binnen 180 dagen overlijden, gebruik schenkvrijstelling, gebruik
maken 10 procent schrijf, verlaag je de nalatenschap, restant nalatenschap
Erfbelasting uiteindelijk: 159.481. (750.000 + 150.000 art 12 sw= 900.000
Schenkbelasting uiteindelijk: 14.328 (150k-6713= 143287 x 10%)
in mindering brengen op grond van 7 lid 2
Rente: 6% van schenkbelasting 14328 , keer hoeveel dagen (138 geleden heb je dus al betaald) ,
138: 365 keer 6 procent keer schenkbelasting = 325 in mindering brengen
- Wat nou als minder grote nalatenschap is? Laten we zeggen 50k
50.000-6713 = 43287 = sb 4328
Overlijdt en heeft 30.000 + 50.000 = 80.000 -25490 = x keer 10% = 5458
HR 3 april 2020 BNB 2020/91 inview vind nummer: wat mag je nou berekenen als
schenkbelasting. Welk gedeelte van erfbelasting ziet op 50k waar al eerder schenkbelasting
over geheven is. 50k delen door totale verkrijging (80k) , vervolgens delen door verschuldigde
5458. Daar komt dan uit dat 3411 ziet op 50k. dat is dan ook het totale bedrag aan
erfbelasting dat verrekend mag worden met schenkbelasing. Sb was 4328.
5458-3411 = 2047 daadwerkelijke heffing aan erfbelasrting. Totale heffing samen is 4328+
2047= 6375. Nadeliger dus want als je die schenking niet had gedaan was je heffing alleen
5458 geweest. Dus pakt nadelig uit bij minder grote nalatenschap vanwege fictie van 12 sw.
Waar komt dat nou door? Door verschil in vrijstellingen!
b. Hoe luidt het antwoord op de vorige vraag als Xander overlijdt in 2026?
Dan geldt wss de nieuwe wetgeving en het nieuwe systeem. De nieuwe tarieven ook. Dan geldt die
schenkbelasting niet. Bij tentamen uitgaan van 2025.
Per 1 januari 2026 verandert er wat met 12 sw. : komt er een aanpassing van de fictiebepaling
van artikel 12 SW. Een schenking binnen 180 dagen vóór overlijden van de schenker wordt bij
fictie geacht door het overlijden te zijn verkregen en valt onder de erfbelasting. Dit heeft tot
gevolg dat zowel aangifteplicht voor de schenkbelasting als aangifteplicht voor de erfbelasting
bestaat. De schenkbelasting wordt vervolgens verrekend met de erfbelasting. De voorgestelde
maatregel houdt in dat de schenking binnen 180 dagen vóór overlijden niet als schenking
wordt aangemerkt, waardoor de verplichting tot het doen van aangifte schenkbelasting vervalt.
, Vraag 2
Adriaan (78), woonachtig in België, heeft in het verleden een beleggingsportefeuille (€ 2.000.000)
geschonken aan zijn kinderen Bea en Cor, onder voorbehoud van het vruchtgebruik hierop.
Deze schenking heeft plaatsgevonden ruim 10 jaar na de emigratie van Adriaan naar België.
Met oog op zijn vorderende leeftijd en de gezondheidszorg in Nederland wil Adriaan remigreren.
Voorafgaand aan zijn remigratie doet Adriaan afstand van zijn vruchtgebruik. Dit geschiedt in juni
2025.
In oktober 2025 vestigt Adriaan zich in Amsterdam. Hij kan echter niet lang genieten van zijn nieuwe
woonplaats, want begin november 2025 overlijdt Adriaan na een kort ziekbed.
Zijn erfgenamen zijn Bea en Cor, ieder voor 50%.
De nalatenschap heeft een omvang van € 1.000.000.
Hoeveel erfbelasting zijn Bea en Cor verschuldigd?
Beleggingsportefeuille onder voorbehoud vruchtgebruik woont in belgie is een schenking dus
dan kijken of daar belast is.
Nalatenschap 1.000.000 en fictie art 12 vruchtgebruik 2.000.000 meegenomen door HR 10
april 2009 BNB 2009/147: waarde schenking fictief optellen.
Adriaan heeft een belleggingsportefeuille geschonken aan zijn kinderen onder het voorbehoudt van
vruchtgebruik. Op het moment van afstand doen van het vruchtgebruik had het vruchtgebruik een
waarde van € 2.000.000 * 6% * 5 = € 600.000,- (art. 5 jo. art. 10 Uitvoeringsbesluit SW). Dus ieder
kind 300.000
1.600. = 800.000 per kind.
Omdat Adriaan afstand doet van zijn genot is hier sprake van een schenking aan Bea en Cor (art. 1 lid
7 SW). Er is namelijk sprake van een verarming, verrijking en een bevoordelingsbedoeling.
Deze schenking wordt gedaan vlak voor het remigreren naar Nederland. In beginsel is deze schenking
in Nederland dus onbelast (art. 1 lid 1 SW). Maar art. 12 SW knoopt aan bij overlijden schenker. De
woonplaats wordt dus getoetst per datum overlijden. Op het moment van overlijden woonde Adriaan in
Nederland, en binnen 180-dagen voor zijn overlijden is de schenking gedaan. Het maakt daarbij niet
uit dat die schenking is gedaan toen hij nog in België woonde, het gaat erom dat hij is overleden in
Nederland en binnen 180-dagen deze schenking heeft gedaan, en dus wordt de schenking
aangemerkt als een fictieve erfrechtelijke verkrijging.
De nalatenschap bedraagt dus (fictief) € 1.600.000,-. B en C erven ieder € 800.000,-. Zijn dus ieder
(800.000 – 152.368 – 25.187) * 20% + 15.236,80 = € 139.725,80 euro aan erfbelasting verschuldigd.
Verrekening is niet mogelijk met BE schenkbelasting en in NL geen schenkbelasting betaald (art. 7
geldt dus niet; volgt uit arrest?)
Vruchtgebruik bij overlijden altijd waarde van 0.
Aanvulling in klas:
Juni 2026 woont hij nog in België. Fictie Nederlandse woonplaats geldt niet meer, dus woont gewoon
echt ook in België. Bloot eigendom van beleggingsportefeuille 2 mil. Heeft hij vruchtgebruik op. Hij
zegt hoef ik niet meer vruchtgebruik wil niet meer genieten van dividenden. Doet hij afstand van, is
natuurlijk een schenking. Nl heeft niks te zeggen want woont in buitenland. Geen schenkbelasting
verschuldigd. Maar hij overlijdt binnen 180 dagen na afstand vruchtgebruik. Kan fictie art 12 alsnog
gelden want hij is wel komen wonen in NL. Voor erfbelasting is belangrijk waar je woonde ten tijde van
overlijden. Bij moment van schenking woon je dus nogmaals in België en bij moment overlijden in NL.
12 sw knoopt aan bij overlijden van erflater. Het is eenmaal zo dat hij binnen 180 dagen is overleden.
Dat eerder geen schenkbelasting was verschuldigd is dus niet meer relevant je moet alsnog betalen.
