Samenvatting Taalverwerving 2025-2026
Berbelotte van de Kamp
Rijksuniversiteit Groningen
H OORCOLLEGE 1
Taal als cognitief systeem houdt in dat ons taalvermogen in ons brein zit. Taal zit niet alleen in
ons brein. Chomsky heeft het over I-language vs E-language:
- I-language: het interne system van een taalgebruiker, de taalkennis in de mind van een
individu
- E-language: de externe weerspiegeling van taal, een verzameling taalvormen.
Dit wordt onder andere onderzocht door middel van taal en symboolgebruik in dieren zoals
bonobo Kanzi die bezig is met een keyboard met lexigrammen.
Taal is :
- Symbolisch:
Niet alleen verwijzing naar concrete specifieke objecten in het hier en nu, maar ook naar
verleden en toekomst, wat mogelijk zou gebeuren of wat onmogelijk is.
- Combinatorisch en daardoor oneindig generatief:
Door een eindig aantal symbolen te combineren ontstaat een oneindig aantal mogelijke
vormen van klanken tot woorden, van woorden tot zinnen.
- Discreet:
Taal plaatst waarnemingen in discrete (van elkaar te onderscheiden) categorieën zoals
van vormen, de klank is een b of p maar niets daar tussen in.
- Hiërarchisch gestructureerd:
Taal is hiërarchisch gestructureerd waarbij eenheden binnen eenheden gegroepeerd zijn.
- Recursief:
Toepassing van een regel op zijn eigen uitkomst zoals Mickey denkt dat Katrien zet dat.
- Begrensd:
Niet alle denkbare combinaties van klanken en woorden zijn grammaticaal.
- Formeel systeem:
Taal is een systeem met specifieke formele eigenschappen. Constituenten kunnen
worden verplaatst, weggelaten (ellipsis) of gereduceerd( anafora).
- Medium voor communicatie en denken:
Taal legt relatie tussen vormen en betekenis. Betekenis wordt deels bepaald door
syntaxis maar voor een ander deel door context en pragmatiek.
Onderzoek naar taalverwerving:
Kinderen herkennen hun eigen taal als ze heel jong zijn.
Kinderen met autisme hebben moeite met het begrijpen van persoonlijke voornaamwoorden en
er is een correlatie met problemen met perspectief.
Engelse kinderen begrijpen ambiguïteit in ‘Sanne zag een kangoeroe met een verrekijker?’ rond
de 3 tot 5 jaar.
Kinderen leren de betekenis van woorden als weten/denken/hopen met hulp van de syntaxis.
, H OORCOLLEGE 2
Nature vs Nurture debat:
Visies op taalverwerving:
Empirisme:
- Gebaseerd op input -> tabula rasa (ongeschreven blad)
- Inductief leren, van specifiek naar algemeen
- Benaderingen:
▪ Competition model
▪ Language making capacity
▪ Connectionisme
▪ Neuroconstructivisme
▪ Usage-based account
▪ (niet allemaal puur empirisch maar veronderstellen vaak wel aangeboren
algemene cognitieve vaardigheden)
Rationalisme:
- Aangeboren kennis -> nativistisch
▪ Argumenten voor nativisme:
▪ Poverty of the stimulus: te weinig evidentie om er de grammatica uit te
kunnen leren
▪ Snelheid van taalverwerving
▪ Vast patroon in taalverwerving.
▪ Taalaanbod is erg divers, toch leert vrijwel elk kind zijn moedertaal
▪ Creooltalen
▪ Dubbele dissociaties
- Deductief leren, van algemeen naar specifiek
- Chomsky gaat uit van Universal Grammar (UG)
▪ Universele principes: onder andere structuurafhankelijkheid: taal is
hiërarchisch en niet linear
▪ Parameters (dimensies van taalvariatie): onder andere pro-drop
parameter: subject mag wel of niet worden weggelaten.
▪ Triggers: zinnen die bepaalde parametersetting onthullen.
Het projectieprobleem: Hoe kan het eindig aantal specifieke ervaringen met taal geprojecteerd
worden naar volwassen kennis van de taal?
De verwerving van verledentijdsvormen lopen in een u-vormig patroon.
- 1-2 jaar: enkele specifieke werkwoorde → liep, klom
- 2-5 jaar: overgeneralisaties → loopte, klimde
- Vanaf 5 jaar: correcte vormen
Verwerving vraagzinnen
Jill de Villiers onderzocht de verwerving van vraagzinnen bij kinderen door middel van dit verhaal:
“Een jongen klimt in een boom en valt eruit. Die avond, terwijl hij een bad neemt, ziet hij een
grote blauwe plek op zijn arm en zegt tegen zijn vader: “I must have hurt myself when I fell this
afternoon””
Berbelotte van de Kamp
Rijksuniversiteit Groningen
H OORCOLLEGE 1
Taal als cognitief systeem houdt in dat ons taalvermogen in ons brein zit. Taal zit niet alleen in
ons brein. Chomsky heeft het over I-language vs E-language:
- I-language: het interne system van een taalgebruiker, de taalkennis in de mind van een
individu
- E-language: de externe weerspiegeling van taal, een verzameling taalvormen.
Dit wordt onder andere onderzocht door middel van taal en symboolgebruik in dieren zoals
bonobo Kanzi die bezig is met een keyboard met lexigrammen.
Taal is :
- Symbolisch:
Niet alleen verwijzing naar concrete specifieke objecten in het hier en nu, maar ook naar
verleden en toekomst, wat mogelijk zou gebeuren of wat onmogelijk is.
- Combinatorisch en daardoor oneindig generatief:
Door een eindig aantal symbolen te combineren ontstaat een oneindig aantal mogelijke
vormen van klanken tot woorden, van woorden tot zinnen.
- Discreet:
Taal plaatst waarnemingen in discrete (van elkaar te onderscheiden) categorieën zoals
van vormen, de klank is een b of p maar niets daar tussen in.
- Hiërarchisch gestructureerd:
Taal is hiërarchisch gestructureerd waarbij eenheden binnen eenheden gegroepeerd zijn.
- Recursief:
Toepassing van een regel op zijn eigen uitkomst zoals Mickey denkt dat Katrien zet dat.
- Begrensd:
Niet alle denkbare combinaties van klanken en woorden zijn grammaticaal.
- Formeel systeem:
Taal is een systeem met specifieke formele eigenschappen. Constituenten kunnen
worden verplaatst, weggelaten (ellipsis) of gereduceerd( anafora).
- Medium voor communicatie en denken:
Taal legt relatie tussen vormen en betekenis. Betekenis wordt deels bepaald door
syntaxis maar voor een ander deel door context en pragmatiek.
Onderzoek naar taalverwerving:
Kinderen herkennen hun eigen taal als ze heel jong zijn.
Kinderen met autisme hebben moeite met het begrijpen van persoonlijke voornaamwoorden en
er is een correlatie met problemen met perspectief.
Engelse kinderen begrijpen ambiguïteit in ‘Sanne zag een kangoeroe met een verrekijker?’ rond
de 3 tot 5 jaar.
Kinderen leren de betekenis van woorden als weten/denken/hopen met hulp van de syntaxis.
, H OORCOLLEGE 2
Nature vs Nurture debat:
Visies op taalverwerving:
Empirisme:
- Gebaseerd op input -> tabula rasa (ongeschreven blad)
- Inductief leren, van specifiek naar algemeen
- Benaderingen:
▪ Competition model
▪ Language making capacity
▪ Connectionisme
▪ Neuroconstructivisme
▪ Usage-based account
▪ (niet allemaal puur empirisch maar veronderstellen vaak wel aangeboren
algemene cognitieve vaardigheden)
Rationalisme:
- Aangeboren kennis -> nativistisch
▪ Argumenten voor nativisme:
▪ Poverty of the stimulus: te weinig evidentie om er de grammatica uit te
kunnen leren
▪ Snelheid van taalverwerving
▪ Vast patroon in taalverwerving.
▪ Taalaanbod is erg divers, toch leert vrijwel elk kind zijn moedertaal
▪ Creooltalen
▪ Dubbele dissociaties
- Deductief leren, van algemeen naar specifiek
- Chomsky gaat uit van Universal Grammar (UG)
▪ Universele principes: onder andere structuurafhankelijkheid: taal is
hiërarchisch en niet linear
▪ Parameters (dimensies van taalvariatie): onder andere pro-drop
parameter: subject mag wel of niet worden weggelaten.
▪ Triggers: zinnen die bepaalde parametersetting onthullen.
Het projectieprobleem: Hoe kan het eindig aantal specifieke ervaringen met taal geprojecteerd
worden naar volwassen kennis van de taal?
De verwerving van verledentijdsvormen lopen in een u-vormig patroon.
- 1-2 jaar: enkele specifieke werkwoorde → liep, klom
- 2-5 jaar: overgeneralisaties → loopte, klimde
- Vanaf 5 jaar: correcte vormen
Verwerving vraagzinnen
Jill de Villiers onderzocht de verwerving van vraagzinnen bij kinderen door middel van dit verhaal:
“Een jongen klimt in een boom en valt eruit. Die avond, terwijl hij een bad neemt, ziet hij een
grote blauwe plek op zijn arm en zegt tegen zijn vader: “I must have hurt myself when I fell this
afternoon””
