Samenvatting Recht rondom leven - SJD - Jaar 2

Recht rondom leven
Hoorcollege week 1
Vindplaats
1. Burgerlijk wetboek
Boek 1 Grootste erfrecht
Boek 4 erfrecht
2. Internationaal recht
EVRM
IVBPR
IVRK
Ontvoering van kinderen
Verdrag toepassing huwelijksgoederenrecht
3. Procesrecht
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Bijzondere wetten P&F
Bijvoorbeeld:
- Wet verevening pensioenrechten bij echtscheiding
- Jeugdwet
- Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting
- Wet tijdelijk huisverbod
- Embryowet
Algemene bepalingen
- Iedereen is rechtssubject in Nederland (geen slaven) en is dus
rechtsbevoegd ( = drager van rechten en plichten)
- Rechtsbevoegd is niet hetzelfde als handelingsbevoegd en
handelingSbekwaam (18+) zijn
Handelingsonbekwaam: minderjarige en ondercuratelegestelden
- Zij hebben toestemming nodig van of hun wettelijke vertegenwoordigers of
de curator
- Zolang een kind minderjarig is staat het onder gezag
- Een minderjarige is handelingsbekwaam mits hij met toestemming van zijn
wettelijke vertegenwoordiger handelt (artikel 1:234 BW)
- Een handelingsonbekwame is dus rechtsbevoegd want hij kan wel rechten
en verplichtingen hebben, maar mag niet alles zelf uitoefenen
Verkrijgen rechten en plichten  moment levend ter wereld komen
Uitzondering:
Fictief bestaan: ongeboren kind (artikel 1:2 BW)
Fictief overleden:
 Verklaring van vermoedelijk overlijden
 Artikel 1:14 3 BW jo artikel 1:426-430 staat de regeling voor gevallen
waarvan het eigenlijk wel zeker is dat degene is overleden (bv.
vliegrampen)

,Bloed- en aanverwantschap (artikel 1:3 BW)
Bloedverwantschap: artikel 1:3 lid 1 BW
De betrekking tussen personen van wie een van de ander afstamt (in de rechte
lijn) of tussen personen die een gemeenschappelijke stamvader hebben (in de
zijlijn). De graad van bloedverwantschap wordt bepaald door het getal der
geboorten die de bloedverwantschap hebben veroorzaakt
Aanverwantschap: artikel 1:3 lid 2 BW
Ontstaat door een huwelijk of geregistreerd partnerschap
 Graad van verwantschap is gelijk aan graad van bloedverwantschap van
de echtgenoot/geregistreerde partner
Belangrijk: erfrecht, huwelijksbeletsel, alimentatieplicht
Naamrecht (artikel 1:4 t/m 9 BW)
Voornamen, artikel 1:4 BW
- Keuzevrijheid ouders kind:
- 2 beperkingen: - ongepaste namen
- overeenkomst met bestaande achternaam. Tenzij het
gaat om een geslachtsnaam die ook als voornaam wordt gebruikt
Geslachtsnamen, artikel 1:5 BW
Eenheid van familienaam: kinderen in eenzelfde gezin zoveel mogelijk dezelfde
achternaam (artikel 1:5 lid 8 BW)
Wijzigingen geslachtsnaam: artikel 1:7 lid 1 BW
Bv. bespottelijke namen, veelvoorkomende namen, niet-Nederlandse namen,
onjuist gespelde namen

Moeder Vader/Duo moeder
Buiten huwelijk Naam moeder tenzij
naamskeuze bij de
erkenning
Binnen huwelijk Naam vader/duo
moeder, tenzij
naamskeuze
Erkenning Naam moeder, tenzij
gezamenlijke verklaring
naamskeuze
Gerechtelijke Naam moeder, tenzij
vaststelling bij het gezamenlijke verklaring
ouderschap naamskeuze
Partneradoptie (1 Kind behoudt naam die
juridische ouder komt het had, tenzij beide
er bij) ouders naamskeuze
Reguliere adoptie (2 doen.
juridische ouders, Achternaam van de man,
gehuwden tenzij gezamenlijke
verschillend geslacht) keuze achternaam.
Reguliere adoptie (2 Kind houdt naam die het
jur. ouders, niet had, tenzij verklaring dat
gehuwd, of wel naam gaat dragen van
gehuwd maar van een van hen
gelijk geslacht)

,Bijzondere situatie t.a.v. de geslachtsnaam kind
Ontkenning van het vaderschap/moederschap (duo) na overlijden
echtgenoot (artikel 1:5 lid 6 BW):
1. Is moeder opnieuw gehuwd ten tijde van de geboorte van het kind dan
keuzemogelijkheid;
2. Geen keuze? Dan naam van de (overleden) vader/duomoeder
Keuze kan niet ongedaan gemaakt worden, wel kan het kind na meerderjarig
worden een verzoek indienen tot geslachtsnaam wijziging.
Wetswijziging t.a.v. geslachtsnaam
Wetsvoorstel dubbele geslachtsnaam aangenomen per 01-01-2024
- Kinderen kunnen de geslachtsnaam van beide ouders krijgen (sprake dan
van dubbele achternamen)
- De gekozen achternaam geldt vervolgens voor alle volgende kinderen die
worden geboren uit deze relatie
Overgangsregeling:
Is oudste kind geboren op of na 01-01-2016 dan kunnen ouders alsnog een
dubbele achternaam kiezen. Vanaf 01-01-2024 hadden zij 1 jaar de tijd om
alsnog de dubbele achternaam te kiezen
- Geen keuze: geldt wettelijke uitgangspunt
Geslachtsnaam partner (artikel 1:9 BW)
Je behoudt je eigen naam maar je bent bevoegd de naam van de partner te
voeren. Dat mag:
- In plaats van de je eigen geslachtsnaam
- Voor je eigen geslachtsnaam
- Achter je eigen geslachtsnaam
Ook na einde huwelijk/geregistreerd partnerschap mag je de naam
blijven voeren mits:
- Niet hertrouwd, nieuw geregistreerd partnerschap aangegaan
- Bevoegdheid door Rechtbank op verzoek van ex wordt ontnomen
Burgerlijke stand en transgenderwet(geving)
Mogelijkheid om geslacht te laten wijzigen op geboorteakte.
Eisen: 16 jaar + verklaring deskundigen overleggen waaruit blijkt dat degene
de reikwijdte en betekenis begrijpt (artikel 1:28a lid 2 BW)
Minister Dekker heeft 3 jaar geleden wetsvoorstel gedaan t.b.v. wijziging van de
Transgenderwet door o.a. de deskundigenverklaring te schrappen als vereiste,
maar ook de leeftijdgrens (dit na evaluatie eerdere aanpassingen)
Ratio: laagdrempeliger en zelf je geslacht bepalen, zonder artsenbepaling
Afstammingsrecht (titel 11 boek 1 BW)
Afstamming is in beginsel een biologische betrekking

, De door de afstamming ontstane juridische band wordt familierechtelijke
betrekking genoemd (artikel 1:197 BW)
Belangrijkste onderscheid tussen kinderen:
- Wel familierechtelijke betrekking
- Geen familierechtelijke betrekking
Familierechtelijke betrekking
Artikel 1:197 BW
Een kind, zijn ouders en hun bloedverwanten staan met elkaar in
familierechtelijke betrekking Kind staat altijd in familierechtelijke betrekking tot
de moeder waaruit het geboren is.

Ontstaan door:
 Geboorte uit de moeder of tijdens huwelijk/gp
 Erkenning door …
 Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap
 Adoptie
 Max 2 juridische ouders
Gevolgen juridisch ouderschap
 Gezag = opvoeding en zeggenschap over (minderjarige) kinderen (artikel
1:245 BW)
 Omgang = ouder en kind mogen elkaar zien (artikel 1:377 BW)
 Onderhoud = ouders moeten hun kinderen onderhouden (artikel 1:392
BW)
 Geslachtsnaam = kinderen krijgen achternaam van vader of moeder
(artikel 1:5 BW)
 Wettelijk erfgenaam (bij versterf)/legitieme portie (artikel 4:10 BW)
 Nationaliteit (Rijkswet op Nederlanderschap)
Geboren: uit de moeder of tijdens het huwelijk/GPS
Artikel 1:198 BW
Juridische moeder:
 Moeder uit wie het kind is geboren
 Duomoeder (mits aan de voorwaarden is voldaan)
 Kind erkent heeft
 Ouderschap gerechtelijk vastgesteld
 Kind geadopteerd
Artikel 1:199 BW
Juridische vader
 Gehuwd (‘huwelijksvader’)
 306 dagen voor de geboorte overleden
 Kind erkend
 Ouderschap gerechtelijk vastgesteld
 Kind geadopteerd
Twee vaders of twee moeders?
Duo moederschap (partner van de moeder die bevalt)