Onderzoek & Advies hoorcolleges
Hoorcollege 1
Projectontwerp
We kunnen twee typen van onderzoek
onderscheiden:
Theoretisch onderzoek
o Richt zich op ontwikkelen en
testen van theorieën
Praktijk/toegepast onderzoek
o Doel: kennis en informatie
vergaren dat kan bijdragen aan een
succesvolle interventie om een bestaande situatie te veranderen.
De twee typen van onderzoek zijn verschillend, maar ze delen ook overeenkomsten:
Je maakt gebruik van dezelfde methode van wetenschappelijk onderzoek
o Beide typen van onderzoek vragen om hoogwaardige, analytische
vaardigheden
o Beiden draaien doorgaans om abstracte concepten
Zoals strategie, markt, structuur, innovatie, enz.
Problemen met datavaliditeit en betrouwbaarheid speelt in beide typen van onderzoek
een rol
De onderzoekscontext is van belang, zowel voor toegepast onderzoek als theoretisch
onderzoek
Tijdens dit vak richten we ons enkel op het doen van toegepast onderzoek, wat betekent dat
wat we jullie tijdens dit vak leren niet automatisch kan worden toegepast in een theoretisch
onderzoek. Maar je zult merken dat veel van dezelfde principes van toepassing zijn.
We onderscheiden 5 typen van toegepast onderzoek:
1. Probleemanalyse
2. Diagnose
3. Design
4. Change
5. Evaluatie
Voor jullie onderzoek is het raadzaam om jullie te richten op een of hooguit twee typen van
onderzoek.
In tegenstelling tot theoretisch onderzoek is toegepast onderzoek per definitie gericht op een
praktisch probleem in een praktische setting. Het doel van toegepast onderzoek is dus ook om
kennis en informatie te vergaren dat kan bijdragen aan een succesvolle interventie om een
bestaande situatie te veranderen.
Belanghebbenden
Wie is de opdrachtgever en wat wil deze werkelijk?
, Wat zijn zijn/haar veronderstellingen?
o Denkt te “weten” wat het probleem is
o Denkt te “weten” wat de oplossing is
o Heeft onrealistische verwachtingen
Wees terughoudend en kritisch
Voorkom dat je als “marionet” wordt ingezet
De praktische setting creëert een probleem dat typisch is voor toegepast onderzoek en wordt
gepersonificeerd door de opdrachtgever, doorgaans de CEO of een lid van het topmanagement
team of een manager. Het kan voorkomen dat deze persoon een verborgen agenda heeft. En
dit heeft als risico dat je wordt gebruikt voor zijn/haar persoonlijke agenda, wat jou tot
zijn/haar marionet maakt.
Dit zal in ons geval niet zo snel gebeuren. Wat waarschijnlijker is, is dat de opdrachtgever al
denkt te weten wat het probleem is en hoe dit zou moeten worden aangepakt en welke
oplossingen dit probleem vergt. Of misschien is hij/zij onbekend met wetenschappelijk
onderzoek en heeft onrealistisch hoge verwachtingen.
Het komt vrij veel voor dat de opdrachtgever een oplossing bedenkt zonder dat het exacte
probleem bekend is, gebaseerd op gevoelens, veronderstellingen en overtuigingen. Als
onderzoekers en consultants moeten jullie je hiervan bewust zijn en je daarnaar gedragen. Dit
betekent enerzijds dus dat je enige terughoudendheid wilt betrachten bij het overnemen van de
visies van de opdrachtgever en anderzijds dat je realistische verwachtingen schept,
bijvoorbeeld door het project scherp af te bakenen.
Projectcontext
Toegepast onderzoek altijd gesitueerd in organisatiecontext
o Complex
o Multidimensioneel
o Specifieke culturele, sociale en politieke context
Compliceert probleemdefinitie- en afbakening
Afbakening zal echter niet zo eenvoudig zijn. Je zal onbekend zijn met de historische gronden
van een bepaalde vraag of probleem, wat tegelijkertijd ook jullie kracht is, want je komt
binnen met een frisse blik. Bovendien kan de context zelf ook complex en verwarrend zijn.
Beide factoren bemoeilijken het identificeren van het
precieze probleem en het afbakenen van jullie onderzoek.
Maar het identificeren van de context zal je in staat
stellen om een doelstelling te formuleren die zowel
haalbaar als acceptabel is voor alle betrokkenen.
Interventiecylus
Er is een oplossing voor het afbakeningsprobleem en die
ligt in de toepassing van de zogenaamde
interventiecyclus. De interventiecyclus vertegenwoordigt
een aantal gedefinieerde stappen om een oplossing voor
een bepaald probleem te bereiken. De stappen
, vertegenwoordigen de verschillende typen van toegepast onderzoek. En het is een handig
instrument om het onderzoeksdoel te bepalen en om je onderzoeksscope te beperken.
Een toegepast onderzoek kan bijdragen aan elk van deze stappen. De vraag is in welk van
deze 5 interventiestappen het probleem kan worden gelokaliseerd en het antwoord op deze
vraag bepaalt welk type onderzoek je zal gaan doen. Als je deze vraag beantwoordt is het zaak
om zeer kritisch te zijn, want opdrachtgevers slaan vaak de eerste stappen van de
interventiecyclus over.
Normaal gesproken voer je alle stappen van de interventiecyclus uit, maar gegeven de tijd die
jullie hebben, adviseer ik jullie om je te beperken tot slechts een of twee typen van onderzoek.
Als jij en je team zich geconfronteerd zien met een situatie waarin het onduidelijk is wat het
exacte probleem is of als stakeholders het niet eens zijn over de exacte aard en omvang van
het probleem, dan is het zinvol om een probleemanalyse uit te voeren. Het voornaamste doel
is om consensus te creëren tussen alle stakeholders wat betreft de huidige en de gewenste
situatie en om grofweg de ware aard van
het probleem vast te stellen.
Probleemanalyse
Wat is het probleem? Waarom is
het een probleem? Is dat echt het
probleem? Voor wie is het een
probleem?
Tricky type van onderzoek
o Belanghebbenden
o Emoties
o Interne politiek
o Rol van de cliënt
Doel: consensus onder belanghebbenden wat betreft huidige en gewenste situatie
Je moet bereid zijn de client te overtuigen
Voorbeeld: Nokia - probleemanalyse
Nokia ziet haar omzet dalen, maar mensen hebben verschillende opinies wat betreft
het onderliggende probleem dat deze daling veroorzaakt
Jouw doel is om alle opinies van de verschillende stakeholders te inventariseren
o Dit op zichzelf is al een probleem analyse onderzoek
o Probleem analyse is van vitaal belang, maar wordt vaak genegeerd door
opdrachtgevers. Deze optie impliceert dat zij hun natuurlijke neiging om
meteen met een oplossing te komen, opzij moeten zetten.
Maar hier ligt ook een specifieke rol voor jullie weggelegd.
Organisaties hebben vaak moeite om een helder antwoord te geven op
de vraag: wat is nu eigenlijk het probleem? Het kan dus voorkomen dat
je de opdrachtgever ervan moet overtuigen van het belang van gedegen
probleemanalyse.
Hoorcollege 1
Projectontwerp
We kunnen twee typen van onderzoek
onderscheiden:
Theoretisch onderzoek
o Richt zich op ontwikkelen en
testen van theorieën
Praktijk/toegepast onderzoek
o Doel: kennis en informatie
vergaren dat kan bijdragen aan een
succesvolle interventie om een bestaande situatie te veranderen.
De twee typen van onderzoek zijn verschillend, maar ze delen ook overeenkomsten:
Je maakt gebruik van dezelfde methode van wetenschappelijk onderzoek
o Beide typen van onderzoek vragen om hoogwaardige, analytische
vaardigheden
o Beiden draaien doorgaans om abstracte concepten
Zoals strategie, markt, structuur, innovatie, enz.
Problemen met datavaliditeit en betrouwbaarheid speelt in beide typen van onderzoek
een rol
De onderzoekscontext is van belang, zowel voor toegepast onderzoek als theoretisch
onderzoek
Tijdens dit vak richten we ons enkel op het doen van toegepast onderzoek, wat betekent dat
wat we jullie tijdens dit vak leren niet automatisch kan worden toegepast in een theoretisch
onderzoek. Maar je zult merken dat veel van dezelfde principes van toepassing zijn.
We onderscheiden 5 typen van toegepast onderzoek:
1. Probleemanalyse
2. Diagnose
3. Design
4. Change
5. Evaluatie
Voor jullie onderzoek is het raadzaam om jullie te richten op een of hooguit twee typen van
onderzoek.
In tegenstelling tot theoretisch onderzoek is toegepast onderzoek per definitie gericht op een
praktisch probleem in een praktische setting. Het doel van toegepast onderzoek is dus ook om
kennis en informatie te vergaren dat kan bijdragen aan een succesvolle interventie om een
bestaande situatie te veranderen.
Belanghebbenden
Wie is de opdrachtgever en wat wil deze werkelijk?
, Wat zijn zijn/haar veronderstellingen?
o Denkt te “weten” wat het probleem is
o Denkt te “weten” wat de oplossing is
o Heeft onrealistische verwachtingen
Wees terughoudend en kritisch
Voorkom dat je als “marionet” wordt ingezet
De praktische setting creëert een probleem dat typisch is voor toegepast onderzoek en wordt
gepersonificeerd door de opdrachtgever, doorgaans de CEO of een lid van het topmanagement
team of een manager. Het kan voorkomen dat deze persoon een verborgen agenda heeft. En
dit heeft als risico dat je wordt gebruikt voor zijn/haar persoonlijke agenda, wat jou tot
zijn/haar marionet maakt.
Dit zal in ons geval niet zo snel gebeuren. Wat waarschijnlijker is, is dat de opdrachtgever al
denkt te weten wat het probleem is en hoe dit zou moeten worden aangepakt en welke
oplossingen dit probleem vergt. Of misschien is hij/zij onbekend met wetenschappelijk
onderzoek en heeft onrealistisch hoge verwachtingen.
Het komt vrij veel voor dat de opdrachtgever een oplossing bedenkt zonder dat het exacte
probleem bekend is, gebaseerd op gevoelens, veronderstellingen en overtuigingen. Als
onderzoekers en consultants moeten jullie je hiervan bewust zijn en je daarnaar gedragen. Dit
betekent enerzijds dus dat je enige terughoudendheid wilt betrachten bij het overnemen van de
visies van de opdrachtgever en anderzijds dat je realistische verwachtingen schept,
bijvoorbeeld door het project scherp af te bakenen.
Projectcontext
Toegepast onderzoek altijd gesitueerd in organisatiecontext
o Complex
o Multidimensioneel
o Specifieke culturele, sociale en politieke context
Compliceert probleemdefinitie- en afbakening
Afbakening zal echter niet zo eenvoudig zijn. Je zal onbekend zijn met de historische gronden
van een bepaalde vraag of probleem, wat tegelijkertijd ook jullie kracht is, want je komt
binnen met een frisse blik. Bovendien kan de context zelf ook complex en verwarrend zijn.
Beide factoren bemoeilijken het identificeren van het
precieze probleem en het afbakenen van jullie onderzoek.
Maar het identificeren van de context zal je in staat
stellen om een doelstelling te formuleren die zowel
haalbaar als acceptabel is voor alle betrokkenen.
Interventiecylus
Er is een oplossing voor het afbakeningsprobleem en die
ligt in de toepassing van de zogenaamde
interventiecyclus. De interventiecyclus vertegenwoordigt
een aantal gedefinieerde stappen om een oplossing voor
een bepaald probleem te bereiken. De stappen
, vertegenwoordigen de verschillende typen van toegepast onderzoek. En het is een handig
instrument om het onderzoeksdoel te bepalen en om je onderzoeksscope te beperken.
Een toegepast onderzoek kan bijdragen aan elk van deze stappen. De vraag is in welk van
deze 5 interventiestappen het probleem kan worden gelokaliseerd en het antwoord op deze
vraag bepaalt welk type onderzoek je zal gaan doen. Als je deze vraag beantwoordt is het zaak
om zeer kritisch te zijn, want opdrachtgevers slaan vaak de eerste stappen van de
interventiecyclus over.
Normaal gesproken voer je alle stappen van de interventiecyclus uit, maar gegeven de tijd die
jullie hebben, adviseer ik jullie om je te beperken tot slechts een of twee typen van onderzoek.
Als jij en je team zich geconfronteerd zien met een situatie waarin het onduidelijk is wat het
exacte probleem is of als stakeholders het niet eens zijn over de exacte aard en omvang van
het probleem, dan is het zinvol om een probleemanalyse uit te voeren. Het voornaamste doel
is om consensus te creëren tussen alle stakeholders wat betreft de huidige en de gewenste
situatie en om grofweg de ware aard van
het probleem vast te stellen.
Probleemanalyse
Wat is het probleem? Waarom is
het een probleem? Is dat echt het
probleem? Voor wie is het een
probleem?
Tricky type van onderzoek
o Belanghebbenden
o Emoties
o Interne politiek
o Rol van de cliënt
Doel: consensus onder belanghebbenden wat betreft huidige en gewenste situatie
Je moet bereid zijn de client te overtuigen
Voorbeeld: Nokia - probleemanalyse
Nokia ziet haar omzet dalen, maar mensen hebben verschillende opinies wat betreft
het onderliggende probleem dat deze daling veroorzaakt
Jouw doel is om alle opinies van de verschillende stakeholders te inventariseren
o Dit op zichzelf is al een probleem analyse onderzoek
o Probleem analyse is van vitaal belang, maar wordt vaak genegeerd door
opdrachtgevers. Deze optie impliceert dat zij hun natuurlijke neiging om
meteen met een oplossing te komen, opzij moeten zetten.
Maar hier ligt ook een specifieke rol voor jullie weggelegd.
Organisaties hebben vaak moeite om een helder antwoord te geven op
de vraag: wat is nu eigenlijk het probleem? Het kan dus voorkomen dat
je de opdrachtgever ervan moet overtuigen van het belang van gedegen
probleemanalyse.
