Farmaca bij maligne aandoeningen (deel 1)
Oncolytica Mammaprint
Oncolytica/ Cytostatica Chemotherapeutica
Definitie:
o Cytostatica betekent letterlijk: tot staan brengen van de celdeling.
o Oncolytica: dat betekent het kleiner maken van de tumor
o Chemotherapeutica: chemische stoffen waarmee we de tumoren behandelen.
Werking op (snel) delende cellen → bijwerkingen, denk bijvoorbeeld aan ons
beenmerg dit zijn ook snel delende cellen. Cytostatica zal niet alleen invloed hebben
op de tumorcellen maar ook op de beenmergcellen. Maar kan cytostatica invloed
hebben op de sperma en eicellen.
Werking vooral op tumoren met hoog % delende cellen
Er zijn verschillende soorten cytostatica werken in op verschillende fasen in de celdeling.
Vaak wordt er geen mono cytostatica toegediend, maar meerdere verschillende of vaker.
Vaak worden cytostatica uit verschillende groepen gecombineerd.
o Waarom? Om een groter effect te krijgen, ook treedt er minder resistentie
op. De toxiciteit verminderd, omdat je van elk cytostaticum een lagere
dosering gebruikt en zo ook de toxiciteit wordt verminderd.
Toediening intermitterend. Bijvoorbeeld met een 2 of 3 weken tussenpauze. In deze
pauze kunnen de gezonde weefsels zich weer herstellen. De tumorweefsels
herstellen zich veel minder snel waardoor je toch effect kunt blijven hebben van je
cytostatica
Regionale geïsoleerde perfusie. Dat betekent dat je een extremiteit isoleert van de
rest van het lichaam op het gebied van bloedcirculatie. Door het toepassen van een
bloeddrukmachet worden de bloedvaten dicht gedrukt, de circulatie wordt dan
aangesloten op een extracorporaal circuit, een soort hart long machine. Deze
oxygeneert het bloed, reguleert temperatuur of brengt een cytostaticum in. Dit
cytostatium circuleert dan alleen rond in die arm. Arm extracorporaal circuit
arm.
Dit gebeurt op de operatiekamer, je kan dan ongeveer 1,5 uur zo’n extremiteit
doorspoelen met cytostaticum. Dit cytostaticum kan dan ook in een hoge dosering
worden toegepast omdat het alleen in de arm zit.
Eventuele lekkages worden gecontroleerd door een isotoop in te spuiten in het extra
corporele circuit, boven het hart meten we dan of de isotoop in de rest van de
circulatie aanwezig is (gewenst: niet aanwezig!).
Dit wordt vaak toegepast bij melanomen op extremiteiten waarbij metastasen in de
buurt aanwezig zijn. Verder op het lichaam niet, maar alleen op diezelfde extremiteit.
De celcyclus
, G1 fase: er wordt in de cel vooral RNA gevormd
S-fase: er wordt in de cel vooral DNA gevormd
G2 fase: hier worden eiwitten gevormd
Mitose: kerndeling
We kennen 6 groepen cytostatica
1. Antimetabolieten
2. Cytostatische antibiotica/antitumor-antibiotica
3. Antimitotische cytostatica
4. Alkylerende stoffen
5. Topo-isomerase I en II-remmers
6. Overige cytostatica
1. Antimetabolieten
Metabolisme: stofwisseling. Dit zijn dus anti stofwisseling stofjes. Het zijn stoffen die
heel erg lijken op stoffen die normaal in een cel voor metabolisme noodzakelijk zijn.
Maar ze zijn heel iets verandert in structuur, maar ze hebben geen functie. En gaan dus
op een plek zitten van een metaboliet, zonder dat ze de functie overnemen. Hierdoor
gaat de hele celdeling eraan.
Foliumuur-antagonist: methotrexaat
Purine-antagonisten: fludarabine, mercaptopurine
Pyrimidine-antagonisten: cytarabine fluorouracil
G1, S, G2-fase
2. Cytostatische antibiotica/antitumorantibiotica
Oncolytica Mammaprint
Oncolytica/ Cytostatica Chemotherapeutica
Definitie:
o Cytostatica betekent letterlijk: tot staan brengen van de celdeling.
o Oncolytica: dat betekent het kleiner maken van de tumor
o Chemotherapeutica: chemische stoffen waarmee we de tumoren behandelen.
Werking op (snel) delende cellen → bijwerkingen, denk bijvoorbeeld aan ons
beenmerg dit zijn ook snel delende cellen. Cytostatica zal niet alleen invloed hebben
op de tumorcellen maar ook op de beenmergcellen. Maar kan cytostatica invloed
hebben op de sperma en eicellen.
Werking vooral op tumoren met hoog % delende cellen
Er zijn verschillende soorten cytostatica werken in op verschillende fasen in de celdeling.
Vaak wordt er geen mono cytostatica toegediend, maar meerdere verschillende of vaker.
Vaak worden cytostatica uit verschillende groepen gecombineerd.
o Waarom? Om een groter effect te krijgen, ook treedt er minder resistentie
op. De toxiciteit verminderd, omdat je van elk cytostaticum een lagere
dosering gebruikt en zo ook de toxiciteit wordt verminderd.
Toediening intermitterend. Bijvoorbeeld met een 2 of 3 weken tussenpauze. In deze
pauze kunnen de gezonde weefsels zich weer herstellen. De tumorweefsels
herstellen zich veel minder snel waardoor je toch effect kunt blijven hebben van je
cytostatica
Regionale geïsoleerde perfusie. Dat betekent dat je een extremiteit isoleert van de
rest van het lichaam op het gebied van bloedcirculatie. Door het toepassen van een
bloeddrukmachet worden de bloedvaten dicht gedrukt, de circulatie wordt dan
aangesloten op een extracorporaal circuit, een soort hart long machine. Deze
oxygeneert het bloed, reguleert temperatuur of brengt een cytostaticum in. Dit
cytostatium circuleert dan alleen rond in die arm. Arm extracorporaal circuit
arm.
Dit gebeurt op de operatiekamer, je kan dan ongeveer 1,5 uur zo’n extremiteit
doorspoelen met cytostaticum. Dit cytostaticum kan dan ook in een hoge dosering
worden toegepast omdat het alleen in de arm zit.
Eventuele lekkages worden gecontroleerd door een isotoop in te spuiten in het extra
corporele circuit, boven het hart meten we dan of de isotoop in de rest van de
circulatie aanwezig is (gewenst: niet aanwezig!).
Dit wordt vaak toegepast bij melanomen op extremiteiten waarbij metastasen in de
buurt aanwezig zijn. Verder op het lichaam niet, maar alleen op diezelfde extremiteit.
De celcyclus
, G1 fase: er wordt in de cel vooral RNA gevormd
S-fase: er wordt in de cel vooral DNA gevormd
G2 fase: hier worden eiwitten gevormd
Mitose: kerndeling
We kennen 6 groepen cytostatica
1. Antimetabolieten
2. Cytostatische antibiotica/antitumor-antibiotica
3. Antimitotische cytostatica
4. Alkylerende stoffen
5. Topo-isomerase I en II-remmers
6. Overige cytostatica
1. Antimetabolieten
Metabolisme: stofwisseling. Dit zijn dus anti stofwisseling stofjes. Het zijn stoffen die
heel erg lijken op stoffen die normaal in een cel voor metabolisme noodzakelijk zijn.
Maar ze zijn heel iets verandert in structuur, maar ze hebben geen functie. En gaan dus
op een plek zitten van een metaboliet, zonder dat ze de functie overnemen. Hierdoor
gaat de hele celdeling eraan.
Foliumuur-antagonist: methotrexaat
Purine-antagonisten: fludarabine, mercaptopurine
Pyrimidine-antagonisten: cytarabine fluorouracil
G1, S, G2-fase
2. Cytostatische antibiotica/antitumorantibiotica
