Voeding bij kanker
Het behoud van een goede voedingstoestand bij kanker
Belangrijk aandachtspunt
Op moment van diagnose “kanker” bij 50-60% al ongewenst gewichtsverlies
85% krijgt te maken met ongewenst gewichtsverlies
Ook zonder gewichtsverlies kan je voedingstoestand slecht zijn, je kan ook tekorten
hebben aan vitaminen en mineralen.
Ook huidtherapeut kan je vaak vragen over voeding verwachten, je kan dan
behandeling ondersteunende voorlichting geven.
Aan de orde zullen komen:
De gevolgen van een slechte voedingstoestand.
Wat wordt bij patiënten met kanker onder ondervoeding verstaan en hoe kan de ernst
worden vastgesteld?
De verschillende vormen van ondervoeding bij kanker.
Door welke factoren kan bij mensen met kanker de voedingstoestand verslechteren?
Voedingsadviezen, die bij mensen met kanker gegeven kunnen worden.
De gevolgen van een slechte voedingstoestand:
Welbevinden neemt af, zwakte, apathie→ verdere verslechtering eetlust etc.
Ongunstig voor het ziektebeloop
Het beperkt therapeutische mogelijkheden
Minder goed bestand tegen complicaties
Afweer neemt af, waardoor infecties makkelijker kunnen optreden
Wondgenezing verloopt minder goed, hiervoor heb je bijvoorbeeld veel eiwitten en
vitamine C nodig.
Kans op decubitus↑
Overlevingsduur ↓
Voedingstoestand heeft geen invloed op
Aanslaan v.d. behandeling (mening hierover is bijgesteld!).
Nieuwe studies: vaak lagere responsepercentages!
Optreden van metastasen, hier heeft een slechte voedingstoestand geen invloed op
Voeding stimuleert de tumorgroei niet
Het voorkómen en behandelen van ondervoeding bij kanker is dus van levensbelang!
Herkennen van ondervoeding
Kijken, je ziet het als mensen ineens flink afvallen.
Vragen, je kunt vragen of mensen nog eetlust hebben of je kan vragen of mensen zelf
zien dat ze afgevallen zijn.
Meten, dit is het meest betrouwbaar
Herkennen van ondervoeding
B.v. voor volwassenen tot 65 jaar geldt:
, Ondervoeding:
>5% gewichtsverlies in de laatste maand
>10% in het afgelopen ½ jaar
BMI < 18,5
Risico op ondervoeding: gewichtsverlies 5-10% in afgelopen ½ jaar 3 dagen
(vrijwel)niet gegeten hebben 1 week < normaal gegeten
Gevalideerde screeningsinstrumenten voor ondervoeding
Vele mogelijkheden
Voorbeelden:
o SNAQ (Short Nutritional Assessment)
o MUST (Mini Nutritional Assessment)
Twee vormen van ondervoeding bij kanker:
Ondervoeding door onvoldoende inname, onafhankelijk van inflammatie (hongeren/
starvation). Als mensen bijvoorbeeld last krijgen van een ontstoken mond en dus niet
kunnen eten. Of dat iemand slecht voedsel kan opnemen of slecht kan slikken of
verteren.
Ondervoeding op basis van inflammatie (ontsteking)
Vaak is er een combinatie van deze 2 vormen van ondervoeding
Ondervoeding door onvoldoende inname (starvation)
B.v. door:
Obstruerende tumoren (obstructie)
Onvoldoende inname bij ↑ behoefte of grote verliezen
Onvoldoende inname door onvoldoende zelfzorg
Let op: hier kunnen tekorten zijn aan b.v. eiwitten, vitamines of mineralen, terwijl er
voldoende inname van energie is.
Ondervoeding op basis van inflammatie (ontsteking en ontstekingsprocessen)
Ontstekingsprocessen als reactie op prikkels, zoals trauma, microorganismen,
tumorgroei etc.
A. met aanwezigheid van metabole afwijkingen: Anorexie-cachexie syndroom, zoals
bij progressieve kankerprocessen (eigenlijk heb je chronisch te maken met
inflammatie en metabole ontregeling).
B. met aanwezigheid van acute heftige inflammatie, zoal bij grote infecties, trauma
door operatie of belastende chemo/radioth.
Anorexie-cachexie syndroom
Multifactorieel syndroom:
-verminderde inname
-metabole veranderingen door de ziekte met ↑inflammatie ↑spierafbraak gestoord
KH-, vet- en eiwitmetabolisme
Dit geeft weer anorexie en snelle verzadiging → voedingsinname gaat omlaag
Kan leiden tot cachexie: een sterk verslechterde lichamelijke gesteldheid met extreme
vermagering en spieratrofie
Oorzaken anorexie
Angst, spanning
Depressie
Het behoud van een goede voedingstoestand bij kanker
Belangrijk aandachtspunt
Op moment van diagnose “kanker” bij 50-60% al ongewenst gewichtsverlies
85% krijgt te maken met ongewenst gewichtsverlies
Ook zonder gewichtsverlies kan je voedingstoestand slecht zijn, je kan ook tekorten
hebben aan vitaminen en mineralen.
Ook huidtherapeut kan je vaak vragen over voeding verwachten, je kan dan
behandeling ondersteunende voorlichting geven.
Aan de orde zullen komen:
De gevolgen van een slechte voedingstoestand.
Wat wordt bij patiënten met kanker onder ondervoeding verstaan en hoe kan de ernst
worden vastgesteld?
De verschillende vormen van ondervoeding bij kanker.
Door welke factoren kan bij mensen met kanker de voedingstoestand verslechteren?
Voedingsadviezen, die bij mensen met kanker gegeven kunnen worden.
De gevolgen van een slechte voedingstoestand:
Welbevinden neemt af, zwakte, apathie→ verdere verslechtering eetlust etc.
Ongunstig voor het ziektebeloop
Het beperkt therapeutische mogelijkheden
Minder goed bestand tegen complicaties
Afweer neemt af, waardoor infecties makkelijker kunnen optreden
Wondgenezing verloopt minder goed, hiervoor heb je bijvoorbeeld veel eiwitten en
vitamine C nodig.
Kans op decubitus↑
Overlevingsduur ↓
Voedingstoestand heeft geen invloed op
Aanslaan v.d. behandeling (mening hierover is bijgesteld!).
Nieuwe studies: vaak lagere responsepercentages!
Optreden van metastasen, hier heeft een slechte voedingstoestand geen invloed op
Voeding stimuleert de tumorgroei niet
Het voorkómen en behandelen van ondervoeding bij kanker is dus van levensbelang!
Herkennen van ondervoeding
Kijken, je ziet het als mensen ineens flink afvallen.
Vragen, je kunt vragen of mensen nog eetlust hebben of je kan vragen of mensen zelf
zien dat ze afgevallen zijn.
Meten, dit is het meest betrouwbaar
Herkennen van ondervoeding
B.v. voor volwassenen tot 65 jaar geldt:
, Ondervoeding:
>5% gewichtsverlies in de laatste maand
>10% in het afgelopen ½ jaar
BMI < 18,5
Risico op ondervoeding: gewichtsverlies 5-10% in afgelopen ½ jaar 3 dagen
(vrijwel)niet gegeten hebben 1 week < normaal gegeten
Gevalideerde screeningsinstrumenten voor ondervoeding
Vele mogelijkheden
Voorbeelden:
o SNAQ (Short Nutritional Assessment)
o MUST (Mini Nutritional Assessment)
Twee vormen van ondervoeding bij kanker:
Ondervoeding door onvoldoende inname, onafhankelijk van inflammatie (hongeren/
starvation). Als mensen bijvoorbeeld last krijgen van een ontstoken mond en dus niet
kunnen eten. Of dat iemand slecht voedsel kan opnemen of slecht kan slikken of
verteren.
Ondervoeding op basis van inflammatie (ontsteking)
Vaak is er een combinatie van deze 2 vormen van ondervoeding
Ondervoeding door onvoldoende inname (starvation)
B.v. door:
Obstruerende tumoren (obstructie)
Onvoldoende inname bij ↑ behoefte of grote verliezen
Onvoldoende inname door onvoldoende zelfzorg
Let op: hier kunnen tekorten zijn aan b.v. eiwitten, vitamines of mineralen, terwijl er
voldoende inname van energie is.
Ondervoeding op basis van inflammatie (ontsteking en ontstekingsprocessen)
Ontstekingsprocessen als reactie op prikkels, zoals trauma, microorganismen,
tumorgroei etc.
A. met aanwezigheid van metabole afwijkingen: Anorexie-cachexie syndroom, zoals
bij progressieve kankerprocessen (eigenlijk heb je chronisch te maken met
inflammatie en metabole ontregeling).
B. met aanwezigheid van acute heftige inflammatie, zoal bij grote infecties, trauma
door operatie of belastende chemo/radioth.
Anorexie-cachexie syndroom
Multifactorieel syndroom:
-verminderde inname
-metabole veranderingen door de ziekte met ↑inflammatie ↑spierafbraak gestoord
KH-, vet- en eiwitmetabolisme
Dit geeft weer anorexie en snelle verzadiging → voedingsinname gaat omlaag
Kan leiden tot cachexie: een sterk verslechterde lichamelijke gesteldheid met extreme
vermagering en spieratrofie
Oorzaken anorexie
Angst, spanning
Depressie
