10.1 Schenken civiel
Schenken: een overeenkomst waarbij de schenker ten koste van zijn eigen vermogen de
ontvanger (begunstigde) verrijkt zonder tegenprestatie. Kenmerken:
- er is een eenzijdige vormvrije overeenkomst (schriftelijk/mondeling).
- om niet
- verarming schenker en verrijking begiftigde
- bevoordelingsbedoeling (vrijgevigheid)
Schenking en een gift verschillen.
- gift: sprake van verarming, verrijking en bevoordelingsbedoeling.
- schenking: als de begiftigde de schenking heeft ontvangen of er aanspraak op kan maken.
Een schenking is altijd een gift, maar een gift hoeft geen schenking te zijn.
De rechter mag vaak de regels van een schenking ook op de giften toepassen.
Het is handig om een notariële schenkingsovereenkomst te sluiten. Redenen:
- een schenking bij dode is alleen geldig als dit er is. Deze akte wordt ingeschreven in het
Centraal Testamentenregister.
Een normale schenking onder levenden vervalt na overlijden niet, dit moet dan door de
erfgenamen worden geschonken.
- de bewijskracht is groter. 180-dagentermijn -> als tussen de schenkingsdatum en
overlijdensdatum van de schenker minder dan 180 dagen zitten, wordt de schenking bij erfenis
opgeteld en betaal je erfbelasting.
- er kan door de schenker beweerd worden dat een schenking is overeengekomen door de
omstandigheden (dementie). Door de zorgplicht van notaris wordt er alleen een akte opgesteld
als de schenker weet wat hij doet.
Schenking onder bewind: de schenker schenkt aan de ontvanger, de bewindvoerder beheert de
schenking. Dit moet altijd schriftelijk, er wordt dan in geschreven dat wat geschonken onder
bewind zal staan -> bewindakte. Bestaat uit schenker, ontvanger en bewindvoerder. Schenker
kan ook bewindvoerder zijn.
- bewindvoerder: beheert de schenking en bepaalt erover, wel in positieve zin -> anders boete
betalen aan ontvanger.
Ook wordt er opgenomen wanneer het bewind eindigt. De ontvanger kan als hij 18+ is en 5 jaar
na schenking onder bewind, naar de rechter stappen en verzoeken het bewind te beëindigen.
Vaak bij kinderen of beperkte mensen.
De ontvanger moet wel schenkbelasting betalen.
Schenking onder uitsluitingsclausule/insluitingsclausule: in de schenkovereenkomst uit te
sluiten dat de schenking binnen een eventuele huwelijksgemeenschap terecht komt (vooral bij
huwelijken voor 01-01-2018). Dan is de schenking onderdeel van privévermogen van ontvanger,
bij overlijden van ontvanger krijgt de echtgenoot niks -> voorkomen door te schenken met
uitsluiting van een echtgenoot als het huwelijk eindigt door scheiding.
Ook kan je schenken met insluitingsclausule -> schenking valt onder gemeenschap.
Door bewijskracht belangrijk om alles in de akte op te schrijven.
10.2 Schenken fiscaal
Fiscaal gezien worden schenkingen en giften vaak samengevoegd. De ontvanger is altijd
verantwoordelijk voor de schenkbelasting, hier zijn wel vrijstellingen/afspraken voor.
De tarieven voor schenk- en erfbelasting zijn gelijk. Het tarief voor de vrijstelling (jaarlijks en
eenmalig) hangt af van:
, - de waarde van de schenking, hoe hoger -> hoe hoger het tarief.
- de verwantschap van schenker en ontvanger, hoe verder -> hoe hoger het tarief.
De jaarlijkse vrijstellingen zijn per schenker! Als iemand van meerdere mensen een schenking
van €2.000 ontvangt -> geen schenkbelasting verschuldigd, alleen als: als de schenkers elkaars
partner zijn en als de schenkers ouders van de ontvanger zijn.
ANBI’s en SBBI’s zijn vrijgesteld van schenkbelasting.
ANBI: algemeen nut beogende instelling. Kan bij belastingdienst aanvragen als je voldoet aan:
- 90%-eis -> als je je voor min. 90% inzet voor algemeen nut.
- geen winstoogmerk -> het moet dan gaan om stichting, vereniging of kerkgenootschap
- beloning bestuurders beperkt tot onkostenvergoedingen.
- openbaar maken van gegevens op een website.
BIJV. stichting: Greenpeace NL, stedelijk museum Amsterdam, Parkinson fonds.
* als een ANBI zelf schenkt in algemeen belang, hoeft de ontvanger geen schenkbelasting te
betalen.
* heeft ook fiscaal voordeel -> de schenker mag (een deel van) de gift van het inkomen
aftrekken in de inkomstenbelasting:
> periodieke gift -> volledig aftrekbaar. Voorwaardes: aan een ANBI vastgelegd in een
schriftelijke overeenkomst, geen tegenprestatie, minimale periode 5 jaar.
> gewone gift -> aftrek afhankelijk van het drempelbedrag (1% van drempelinkomen) en een
maximum. Aftrek is maximaal 10% van het drempelinkomen (: totaal van inkomsten
/aftrekposten in box 1,2,3 zonder persoonsgebonden aftrek). Voorwaarden: vrijwillig, zonder
tegenprestatie, schriftelijk te bewijzen dat de gift is gedaan.
Giften aan culturele ANBI’s heeft extra aftrek -> gift mag bij het berekenen met 25% worden
verhoogd (max. €1.250), verhoging telt niet mee met maximum voor gewone giften.
Ook belastingdienst site kan je controleren als een bedrijf een ANBI is.
SBBI: sociaal belang behartigende instelling. Het behartigt individuele belangen van leden
/doelgroep, maar ook maatschappelijke waarde. Over ontvangen schenkingen hoeft het geen
schenkbelasting te betalen. Een schenking hieraan is niet fiscaal aftrekbaar. (Bijv. dansgroepen)
10.3 Erven civiel
Erfrecht bepaalt wat er gebeurt met nalatenschap (vermogen dat de overleden persoon nalaat
op de dag van overlijden) van een overleden persoon (erflater).
Erfopvolging kan bij versterf (zonder testament) of uiterste wil (met testament). Versterfrecht
noem je ook wel wettelijk erfrecht. In een testament kan je afwijken van het versterfrecht.
Versterfrecht: geldt al de erflater geen testament heeft. Er worden dan groepen (parentelen)
gemaakt tussen de erfgenamen (die nog leven/het bestaan). Bestaat uit verschillende groepen:
GROEP 1: Echtgenoot en zijn kinderen (ook overledene). Stief- en pleegkinderen zijn geen
erfgenamen.
GROEP 2: Ouders (minimaal pp ¼), broers en zussen (de halfbroers- en zussen hebben ½ deel
recht van waar de volle broers en zussen recht op hebben), zijn er geen volle maar alleen
halfbroers- en zussen, dan krijgen ze max. de helft van het erfdeel van de ouders.
GROEP 3: Grootouders.
GROEP 4: Overgrootouders.
* Iemand kan ook onwaardig zijn in een groep.
* Er kan plaatsvervulling (: als (klein)kinderen de plaats van een erfgenaam innemen) zijn. Bij
een testament moet dit duidelijk beschreven staan, anders niet mogelijk.