Theorie – zwachtelen
Zwachtelen: is een handeling die gebruikt wordt bij extreme vochtophoping of wanneer iemand een
open wond heeft aan het been.
Het zorgt voor een betere vochtafvoer of een wond kan beter genezen. Er wordt gezwachteld totdat
er voldoende vocht is afgenomen of de wond genezen is.
Zwachtels zijn elastische verbanden die een hoge druk rondom het been vormen. Door de hoge druk
wordt het vocht in de benen voorkomen-verminderd en vergroten ze de spierpomp in de
onderbenen.
Indicaties voor zwachtelen:
• Veneuze insufficiëntie
• Aandoeningen die het gevolg zijn van veneuze insufficiëntie (oedeem, spataderen)
• Oedeem bij trombose
• Lymfevaten die niet goed werken.
• Vocht- en vetophoping in de benen (lipoedeem)
Contra-indicaties voor zwachtelen:
• Arteriële insufficiëntie → op verdenking moet er een enkel-arm index gedaan worden.
• Afgesloten aders in het onderbeen
• Ziektes op de huid waar de zwachtels overheen moeten
• Allergie voor zwachtels
• Ernstige hartproblemen
• Reuma → het kan voor cliënten als pijnlijk worden ervaren.
1
, Enkel-arm index:
Voordat iemand gezwachteld wordt, moet er een enkel-arm index (EAI) gedaan worden. Dit is een
test die inschat hoeveel arterieel bloed een been nog krijgt.
Om een enkel-arm index uit te voeren worden er een aantal metingen gedaan. Van de uitkomsten
wordt een berekening gemaakt.
Aan de arm wordt de bovendruk (systolische bloeddruk) gemeten aan de binnenkant van de
elleboog.
Ook aan de voet kan de bloeddruk gemeten, dit kan op 2 plekken:
• Rug van de voet. Hier loopt de slagader
• Binnenkant van de enkel.
Als de bloeddruk bij de voet meermaals gemeten wordt, moet voor de enkel-arm index de hoogste
waarde gekozen worden.
Voor de meting wordt een bloeddrukband om de arm of boven de enkel geplaats. De bloeddruk
wordt gemeten met een dopplerapparaat.
De enkel-arm index wordt brekend door de bovendruk aan de enkel of
voet te delen door de bovendruk aan de arm.
Een normale waarde van de enkel-arm index is 1 of hoger. Als een
waarde lager is dan 0.9 is er verdenking op arteriële insufficiëntie.
Als de waarde lager is dan 0.8 is de kans op arteriële insufficiëntie
groot. Hier mag geen compressietherapie (zwachtels) toegepast
worden. Er is een te groot risico dat het been te weinig bloed
ontvangt.
2
Zwachtelen: is een handeling die gebruikt wordt bij extreme vochtophoping of wanneer iemand een
open wond heeft aan het been.
Het zorgt voor een betere vochtafvoer of een wond kan beter genezen. Er wordt gezwachteld totdat
er voldoende vocht is afgenomen of de wond genezen is.
Zwachtels zijn elastische verbanden die een hoge druk rondom het been vormen. Door de hoge druk
wordt het vocht in de benen voorkomen-verminderd en vergroten ze de spierpomp in de
onderbenen.
Indicaties voor zwachtelen:
• Veneuze insufficiëntie
• Aandoeningen die het gevolg zijn van veneuze insufficiëntie (oedeem, spataderen)
• Oedeem bij trombose
• Lymfevaten die niet goed werken.
• Vocht- en vetophoping in de benen (lipoedeem)
Contra-indicaties voor zwachtelen:
• Arteriële insufficiëntie → op verdenking moet er een enkel-arm index gedaan worden.
• Afgesloten aders in het onderbeen
• Ziektes op de huid waar de zwachtels overheen moeten
• Allergie voor zwachtels
• Ernstige hartproblemen
• Reuma → het kan voor cliënten als pijnlijk worden ervaren.
1
, Enkel-arm index:
Voordat iemand gezwachteld wordt, moet er een enkel-arm index (EAI) gedaan worden. Dit is een
test die inschat hoeveel arterieel bloed een been nog krijgt.
Om een enkel-arm index uit te voeren worden er een aantal metingen gedaan. Van de uitkomsten
wordt een berekening gemaakt.
Aan de arm wordt de bovendruk (systolische bloeddruk) gemeten aan de binnenkant van de
elleboog.
Ook aan de voet kan de bloeddruk gemeten, dit kan op 2 plekken:
• Rug van de voet. Hier loopt de slagader
• Binnenkant van de enkel.
Als de bloeddruk bij de voet meermaals gemeten wordt, moet voor de enkel-arm index de hoogste
waarde gekozen worden.
Voor de meting wordt een bloeddrukband om de arm of boven de enkel geplaats. De bloeddruk
wordt gemeten met een dopplerapparaat.
De enkel-arm index wordt brekend door de bovendruk aan de enkel of
voet te delen door de bovendruk aan de arm.
Een normale waarde van de enkel-arm index is 1 of hoger. Als een
waarde lager is dan 0.9 is er verdenking op arteriële insufficiëntie.
Als de waarde lager is dan 0.8 is de kans op arteriële insufficiëntie
groot. Hier mag geen compressietherapie (zwachtels) toegepast
worden. Er is een te groot risico dat het been te weinig bloed
ontvangt.
2
