Theorie – wondzorg
Anatomie & fysiologie
De huid bestaat uit 3 lagen:
• De epidermis (opperhuid)
o Bestaat uit 2 delen.
De kiemlaag: Het verzorgt de zuurstof en voedingsbehoeften van de cellen in de huid.
In de kiemlaag bevinden zich veel cellen, deze worden uiteindelijk plat ‘platte cellen.
Dan wordt het de hoornlaag
De hoornlaag: ligt aan de oppervlakte van de huid en bestaat uit ‘dode verhoornde
epitheelcellen’. Het zorgt voor stevigheid en bescherming van de huid.
• De dermis (lederhuid):
o In de dermis zijn weinig cellen.
o Er zitten veel collageen en elastische vezels in die ervoor zorgen dat de huid stevig en
elastisch is.
o De dermis bevat ook:
- Haarvaatjes met talgklieren
- Bloedvaatjes
- Lymfevaten
- Zweetklieren
- Zenuwen
• De subcutis (onderhuids weefsel)
o De subcutis scheidt de huid van spieren en pezen in het lichaam. Het is een extra
beschermlaag voor de onderliggende organen.
o De subcutis bestaat vooral uit vetcellen, zenuwcellen en bloedvaten
De functies van de huid:
• Bewaken van temperatuur:
o Het lichaam veranderd continu van temperatuur, de huid kan dit beschermen
• Bedekking en bescherming van de huid
o De huid is een beschermlaag van het lichaam
• Vetopslag:
o In de subcutis wordt vet opgeslagen
• Voelen:
o Door zenuwuiteinden kan de huid voelen.
• Endocriene functie:
o Endocriene: hormonaal.
o De huid neemt bepaalde stoffen op, bijv. via de zon (vitamine D). Dit draagt bij aan
het onderhoud van botten, groei, het immuunsysteem etc.
1
,Huidproblemen:
• Droge huid
o Er is een kleinere hoeveelheid huidvetten aanwezig.
o De huid wordt hierdoor doorlaatbaar voor water, dit resulteert in een droge huid.
o De huid kan rood en schilferig zien.
• Jeuk:
o Gevoel in de huid dat zorgt dat mensen willen krabben.
o Door het krabben kan de huid rood worden, schilferen en mogelijk gaan bloeden.
o Aantal voorbeelden die lijden tot jeuk:
- Eczeem
- Infecties van de huid
- Droge huid
• Eczeem:
o Een ontsteking van de huid. Hierdoor gaat de huid jeuken en wordt de huid rood.
o Er zijn 2 soorten eczeem:
Constitutioneel Eczeem: treedt op bij kinderen. Hiervoor is geen duidelijke oorzaak.
Dit gaat vaak over.
Contacteczeem: wordt veroorzaakt door irriteerde stoffen of stoffen waar iemand
allergisch voor is. Dit blijvend, maar er is wel medicatie voor.
• Gemacereerde huid:
o De huid is voor langere tijd blootgesteld geweest aan vocht.
o Hierdoor is de huid verweekt en kan kapotgaan.
o Soorten vocht:
- Water
- Vochtige gazen
- Wondvocht
- Urine
- Zweet
• Smetten
o Er ontstaan grote geïnfecteerde wonden in een huid.
o Het wordt veroorzaakt door vocht en wrijving.
o De huid ziet rood, kan gemacereerd zijn, scheurtjes/krabplekjes en korsten bevatten.
o Verschillende verschijningsvormen:
1. De huid is licht tot felrood glanzend, de huid is intact.
2. De huid is felrood en nat. De huid is niet meer intact door verweking van de huid
(maceratie).
3. De huid is felrood, nat en geïnfecteerd. Het geïnfecteerde kun je zien door pus of
exsudaat.
o De behandeling:
1. De huidplooien dagelijks schoon te maken en goed te laten drogen
2. Trek droge en schone kleding (vooral ondergoed) aan.
3. Beschermende crèmes gebruiken
4. Als het smetten voorbij is, is de behandeling gericht op het voorkomen van
smetten.
2
, Wonden:
Preventie van wonden:
Het is belangrijk om wonden te voorkomen (preventie).
Blijf tijdens de zorgverlening klinisch redeneren en indien nodig, neem tijdig contact op met de
wondverpleegkundige. Zo kan tijdig actie ondernomen worden, om (grote) wonden te voorkomen.
Taken van een verpleegkundige bij preventie van wonden:
• Informatie geven over een gezonde leefstijl
o Gezonde leefstijl kan de kans op wonden verminderen. Een gezonde leefstijl (eten,
drinken, stressmanagement etc.) verminderd de kans op infecties.
o Als iemand regelmatig beweegt is de doorbloeding beter. De doorbloeding zorgt voor
het vervoeren van zuurstof en voedingsstoffen in de huid.
o Als iemand regelmatig beweegt, heeft iemand niet altijd dezelfde houding, dit
verminderd de kans op drukplekken.
o Gezonde voeding verminderd de kans op overgewicht. Bij mensen met overgewicht is
de kans op infecties groter en de genezing gaat langzamer.
• Uitleg geven over het ontstaan van wonden
o Als cliënten weten hoe wonden ontstaan, kunnen ze hier alert op zijn.
• Alert zijn op de huid van de cliënt
o Tijdens de zorg is het belangrijk om altijd de huid van de cliënt te observeren. Zo kun
je tijdig voortekens zien van huidbeschadigingen/wonden en tijdig actie
ondernemen.
• Contact opnemen met andere disciplines, indien nodig
o Bij preventie van wonden is samenwerking met verschillende disciplines van belang.
o Fysiotherapeut: Als een zorgvrager nauwelijks kan bewegen, is het handig dat de
fysiotherapeut ingeschakeld wordt. Deze kan meekijken naar de
bewegingsmogelijkheden, zodat de zorgvrager toch nog beweging krijgt.
o Ergotherapeut: Als er hulpmiddelen ingezet moeten worden, gaat dit vaak via een
ergotherapeut. Bijv. een antidecubitusmatras, dit is ter preventie van wonden.
o Diëtist: de diëtist kan meekijken naar het eetpatroon van een zorgvrager en hierin
tips geven.
• Observeren of een zorgvrager hulpmiddelen nodig heeft voor het voorkomen van wonden
(Antidecubitusmatras/kussen etc.)
o Cliënten die gedurende de dag zitten of liggen is het handig om een AD kussen of
matras in te zetten. Dit ter preventie van wonden.
3
Anatomie & fysiologie
De huid bestaat uit 3 lagen:
• De epidermis (opperhuid)
o Bestaat uit 2 delen.
De kiemlaag: Het verzorgt de zuurstof en voedingsbehoeften van de cellen in de huid.
In de kiemlaag bevinden zich veel cellen, deze worden uiteindelijk plat ‘platte cellen.
Dan wordt het de hoornlaag
De hoornlaag: ligt aan de oppervlakte van de huid en bestaat uit ‘dode verhoornde
epitheelcellen’. Het zorgt voor stevigheid en bescherming van de huid.
• De dermis (lederhuid):
o In de dermis zijn weinig cellen.
o Er zitten veel collageen en elastische vezels in die ervoor zorgen dat de huid stevig en
elastisch is.
o De dermis bevat ook:
- Haarvaatjes met talgklieren
- Bloedvaatjes
- Lymfevaten
- Zweetklieren
- Zenuwen
• De subcutis (onderhuids weefsel)
o De subcutis scheidt de huid van spieren en pezen in het lichaam. Het is een extra
beschermlaag voor de onderliggende organen.
o De subcutis bestaat vooral uit vetcellen, zenuwcellen en bloedvaten
De functies van de huid:
• Bewaken van temperatuur:
o Het lichaam veranderd continu van temperatuur, de huid kan dit beschermen
• Bedekking en bescherming van de huid
o De huid is een beschermlaag van het lichaam
• Vetopslag:
o In de subcutis wordt vet opgeslagen
• Voelen:
o Door zenuwuiteinden kan de huid voelen.
• Endocriene functie:
o Endocriene: hormonaal.
o De huid neemt bepaalde stoffen op, bijv. via de zon (vitamine D). Dit draagt bij aan
het onderhoud van botten, groei, het immuunsysteem etc.
1
,Huidproblemen:
• Droge huid
o Er is een kleinere hoeveelheid huidvetten aanwezig.
o De huid wordt hierdoor doorlaatbaar voor water, dit resulteert in een droge huid.
o De huid kan rood en schilferig zien.
• Jeuk:
o Gevoel in de huid dat zorgt dat mensen willen krabben.
o Door het krabben kan de huid rood worden, schilferen en mogelijk gaan bloeden.
o Aantal voorbeelden die lijden tot jeuk:
- Eczeem
- Infecties van de huid
- Droge huid
• Eczeem:
o Een ontsteking van de huid. Hierdoor gaat de huid jeuken en wordt de huid rood.
o Er zijn 2 soorten eczeem:
Constitutioneel Eczeem: treedt op bij kinderen. Hiervoor is geen duidelijke oorzaak.
Dit gaat vaak over.
Contacteczeem: wordt veroorzaakt door irriteerde stoffen of stoffen waar iemand
allergisch voor is. Dit blijvend, maar er is wel medicatie voor.
• Gemacereerde huid:
o De huid is voor langere tijd blootgesteld geweest aan vocht.
o Hierdoor is de huid verweekt en kan kapotgaan.
o Soorten vocht:
- Water
- Vochtige gazen
- Wondvocht
- Urine
- Zweet
• Smetten
o Er ontstaan grote geïnfecteerde wonden in een huid.
o Het wordt veroorzaakt door vocht en wrijving.
o De huid ziet rood, kan gemacereerd zijn, scheurtjes/krabplekjes en korsten bevatten.
o Verschillende verschijningsvormen:
1. De huid is licht tot felrood glanzend, de huid is intact.
2. De huid is felrood en nat. De huid is niet meer intact door verweking van de huid
(maceratie).
3. De huid is felrood, nat en geïnfecteerd. Het geïnfecteerde kun je zien door pus of
exsudaat.
o De behandeling:
1. De huidplooien dagelijks schoon te maken en goed te laten drogen
2. Trek droge en schone kleding (vooral ondergoed) aan.
3. Beschermende crèmes gebruiken
4. Als het smetten voorbij is, is de behandeling gericht op het voorkomen van
smetten.
2
, Wonden:
Preventie van wonden:
Het is belangrijk om wonden te voorkomen (preventie).
Blijf tijdens de zorgverlening klinisch redeneren en indien nodig, neem tijdig contact op met de
wondverpleegkundige. Zo kan tijdig actie ondernomen worden, om (grote) wonden te voorkomen.
Taken van een verpleegkundige bij preventie van wonden:
• Informatie geven over een gezonde leefstijl
o Gezonde leefstijl kan de kans op wonden verminderen. Een gezonde leefstijl (eten,
drinken, stressmanagement etc.) verminderd de kans op infecties.
o Als iemand regelmatig beweegt is de doorbloeding beter. De doorbloeding zorgt voor
het vervoeren van zuurstof en voedingsstoffen in de huid.
o Als iemand regelmatig beweegt, heeft iemand niet altijd dezelfde houding, dit
verminderd de kans op drukplekken.
o Gezonde voeding verminderd de kans op overgewicht. Bij mensen met overgewicht is
de kans op infecties groter en de genezing gaat langzamer.
• Uitleg geven over het ontstaan van wonden
o Als cliënten weten hoe wonden ontstaan, kunnen ze hier alert op zijn.
• Alert zijn op de huid van de cliënt
o Tijdens de zorg is het belangrijk om altijd de huid van de cliënt te observeren. Zo kun
je tijdig voortekens zien van huidbeschadigingen/wonden en tijdig actie
ondernemen.
• Contact opnemen met andere disciplines, indien nodig
o Bij preventie van wonden is samenwerking met verschillende disciplines van belang.
o Fysiotherapeut: Als een zorgvrager nauwelijks kan bewegen, is het handig dat de
fysiotherapeut ingeschakeld wordt. Deze kan meekijken naar de
bewegingsmogelijkheden, zodat de zorgvrager toch nog beweging krijgt.
o Ergotherapeut: Als er hulpmiddelen ingezet moeten worden, gaat dit vaak via een
ergotherapeut. Bijv. een antidecubitusmatras, dit is ter preventie van wonden.
o Diëtist: de diëtist kan meekijken naar het eetpatroon van een zorgvrager en hierin
tips geven.
• Observeren of een zorgvrager hulpmiddelen nodig heeft voor het voorkomen van wonden
(Antidecubitusmatras/kussen etc.)
o Cliënten die gedurende de dag zitten of liggen is het handig om een AD kussen of
matras in te zetten. Dit ter preventie van wonden.
3
