Belangrijkste punten Inleiding Recht

Inleiding Recht, highlights van het werkboek.
Voorbereiding voor het tentamen.

Week 1: Terreinverkenning

De wet in formele zin
De hoogste wetgever noemen de “formele wetgever” en de hoogste wet de “wet in
formele zin”. De meeste wetten in formele zin zijn herkenbaar aan een bepaalde indeling.
- Ze beginnen met een intitule: een beknopt opschrift waarmee de wet in het
Staatsblad en andere officiële publicaties wordt aangeduid;
- Daarna volgt de aanhef;
- Volgens de considerans: een opsomming van de beweegredenen die tot de wet
geleid hebben;
- Waarna de inhoud van de wet volgt.

De wet in formele zin heeft een bijzondere status in de rechtsorde omdat ze afkomstig is
van de hoogste wetgever, bovendien wordt het de rechter verboden om deze wet te
toetsen aan de Grondwet voordat hij deze op een geval toepast.

Normatieve en niet-normatieve rechtsregels
Normatieve rechtsregels schrijven voor wat er volgens het geldende recht zou moeten
gebeuren. Het zijn regels die het gedrag van burgers, bedrijven en de overheid normeren
of reguleren.

Niet-normatieve regels: verwijzingsregels, schakelbepalingen, juridische constructies &
ficties.

Kwalificatie rechtsregels zijn regels die in het bijzonder gericht zijn tot de toepasser van
de regel, zodat de normatieve regels juist en efficiënt worden toegepast. Met
kwalificatieregels worden bijvoorbeeld bepaalde organen in het leven geroepen of er
worden definities gegeven.

De modaliteit van de rechtsregel
Normatieve regels laten zich onderverdelen in drie soorten (modaliteiten) want er kunnen
verschillende soorten rechtsgevolgen worden voorgeschreven.  ze kunnen een verlof,
een verbod of een gebod inhouden waarmee respectievelijk een bevoegdheid wordt
gecreëerd, een bepaald gedrag wordt verboden of een bepaald gedrag juist wordt
vereist.

Analyseren van rechtsregels in voorwaarden en rechtsgevolgen
Cumulatieve voorwaarden: er moet aan alle voorwaarden worden voldaan.
Alternatieve voorwaarden: er moet aan 1 van de alternatieve voorwaarden worden
voldaan.

Een regel in verschillende wettelijke bepalingen
Een bepaling kan soms een onvolledige regel bevatten, soms moet er naar andere leden
of naar totaal andere wetten worden gekeken. Bijvoorbeeld doodslag met een
terroristisch oogmerk wordt duidelijker als je ook weet wat er in het artikel van doodslag
zelf staat.

Feitelijk geschil
Het feitelijk geschil is het tot de essentie teruggebrachte feitenrelaas van de betrokken
partijen.  bepaalde feitelijke gebeurtenissen of handelingen waarover een conflict is
ontstaan.

,Week 2: Rechtswetenschap en Rechtsvinding

Het recht is een argumentatieve praktijk, het werk van juristen bestaat voor een groot
deel uit debatteren over de vraag wat het recht in een bepaald geval vereist en wat er
moet gebeuren. Juristen geven redenen voor hun juridische oordeel. De redenering
waarop de beslissing wordt gebaseerd moet geldig zijn en niet bestaan uit drogredenen
 redeneringen die op het eerste gezicht juist lijken maar bij nadere beschouwing niet
blijken te kloppen.

Deductieve en inductieve redeneringen
Een deductieve redenering is een redenering waarvoor geen situatie bestaat waarin de
premissen waar zijn, maar de conclusie niet. De waarheid van de premisse wordt in de
redenering bewaard tot de conclusie.
 de Modus Ponens, redeneren van het algemene naar het concrete.
Als P, dan Q
P,
Dus Q

Jan heeft een fiets en Karel geeft een fiets.
Dus Karel heeft een fiets.

Uit de premisse dat Jan en Karel een fiets hebben kan veilig worden geconcludeerd dat
Karel een fiets heeft. Dit is waar in alle mogelijke situaties en dus geldig.

Jan heeft een fiets of Karel heeft een fiets,
Dus Karel heeft een fiets.

De redenering is hier niet geldig, terwijl de premisse wel waar is.

Een inductieve redenering is een redenering die geen logische conclusie oplevert maar
een conclusie die aannemelijk is. Het betreft een zekere waarschijnlijkheid. Ook wel de
Modus Tollens. Redeneren van het concrete naar het algemene.
Als P, dan Q,
Niet Q,
Dan niet P.

Alle waargenomen zwanen zijn wit,
Dus alle zwanen zijn wit.

De conclusie is niet noodzakelijk, er is een mogelijkheid dat er ergens een zwarte zwaan
is.

De juridische grondslag of rechtsgrond
De rechter moet voordat hij een bepaalde straf oplegt, beslissen of de verdachte
daadwerkelijk strafbaar is. Hij moet als eerste de gebeurtenissen en de handelingen van
de verdachte juridificeren (in strafrecht: „kwalificeren‟). De rechter moet vervolgens de
regel vinden die hij in dit geval kan toepassen op de voorgelegde feiten, de regel waarop
de beslissing uiteindelijk gebaseerd kan worden wordt de juridische grondslag of
rechtsgrond genoemd.
De normatieve regels van het strafrecht laten zich vooral lezen als een implicatie: Als je
aan bepaalde voorwaarden voldoet, dan krijg je een bepaalde straf.

De feitelijke grondslag
Vervolgens moet er onderzocht worden of de feitelijke gebeurtenissen en handelingen als
zodanig gekwalificeerd kunnen worden. Op grond van de rechtsregel zijn bepaalde feiten
relevant en andere niet. Als aan alle voorwaarden is voldaan dan noemen we het geheel
van (rechtens) relevante feiten de “feitelijke grondslag” van de beslissing.

, Week 3: Staatsrecht

Staatsrecht kent vijf rechtsbronnen:
- De Grondwet;
- Het verdrag;
- Het Statuut;
- De jurisprudentie;
- De gewoonte.

Het staatsrecht / grondwettelijke / constitutionele recht heeft betrekking op de
verhoudingen tussen de overheid en de burgers, de overheidsinstanties, de organen van
de staat en ook hun bevoegdheden. Het staatsrecht is een heel breed rechtsgebied, de
hiervoor genoemde opsomming is niet limitatief.

Internationaal gezien moet een staat een grondgebied, een bevolking en een
organisatie/regering hebben die de hoogste macht heeft, om gekwalificeerd te kunnen
worden als staat. In de praktijk is dit echter niet zo simpel, vooral in Afrika en het
Midden-Oosten is er een discussie over bepaalde bevolkingsgroepen en hun grondgebied.
De vraag is of zij een staat zijn.

Casus oplossen, 5 stappen plan.
Om een casus, in het staatsrecht, goed op te kunnen lossen is er een vijfstappenplan,
het is van belang om zorgvuldig en systematisch te redeneren en argumenten.
De vragen:
1. Hoe luidt de vordering (of de eis) en hoe luidt het verweer?
2. Wat is de juridische grondslag (rechtsgrond) van de vordering en van het
verweer?
3. Hoe luidt de algemene rechtsvraag?
4. Hoe luidt de toegespitste rechtsvraag?
5. Wat is de juridisch juiste conclusie?