Psychologie de Basis 4
Attitudes
Attitude, verzameling van al je meningen, voorkeuren. Kan over alles gaan van vrienden tot situaties. Het
werkt automatisch, voordat je iets begrijpt kan je er een mening over hebben en daarnaar handelen. Dat is
een bepaalde geneigdheid. Bv.: je neemt eerder de metro dan de trein zonder dat je daar een mening over
hebt.
Drie fundamentele menselijke motieven voor attitudes:
De behoefte om ons goed te voelen over onszelf. Het hebben van sterke of genuanceerde meningen zorgt
voor eigen identiteit, waar we voor staan. Als je vind dat we minder vlees moeten eten geeft dat een
bepaalde identiteit.
Hoe minder overwegingen je hebt (evt kennis) hoe sterker de attitude. Het geeft identiteit. Je wordt sociaal
minder snel geaccepteerd als je “het niet weet”. Het is resistent tegen verandering en heeft meer invloed op
ons gedrag.
Hoe meer je weet, hoe genuanceerder. Het kost meer energie, je moet meer nadenken. Het maakt ons
bang, omdat we reflecteren op eigen spreken. Ons mensbeeld hangt samen met onze overtuigingen, reflex:
beschermen.
De behoefte om ergens bij te horen. Verbinding voelen door mensen opzoeken die dezelfde mening delen.
De behoefte de wereld accuraat waar te nemen/ weten waar je aan toe bent. Wanneer je een mening hebt
weet je ook hoe je moet handelen, geeft richting en houvast. Mening over minister president, dan weet je
wat je moet stemmen.
Samenstelling van attitudes
Attitudes zijn opgebouwd door overwegingen. Deze zorgen voor een mening, attitude. Hoe meer
overwegingen je hebt hoe genuanceerder en complexer je attitude wordt.
Bv.: vreemdgaan. Overweging: je vind vertrouwen en eerlijkheid belangrijk in realties. Attitude: je gaat
niet vreemd.
3 componenten:
Affectieve component, wat voel ik erbij? Konijnen, je vind ze schattig, lief, wilt knuffelen. De emoties die
je voelt.
Cognitieve component, wat weet je ervan? Lange oren, je moet eten geven, voorzichtig optillen etc.
Gedragsmatige component, Hoe handel je ernaar/ wat doe je ermee? Je geeft ze eten laat ze rennen. Alles
wat je rond de attitude doet. De geneigdheid.
In een discussie werkt een affectief argument tegen cognitief niet. “Vlees eten is ongezond!”, “Maar het is
zo lekker”. Wil je winnen moet je kijken waar een argument op gebaseerd is. Geef een argument met
hetzelfde component.
Dit kan uit verschillende omgevingen voorkomen. Genetisch, aanleg om snel ergens een mening over te
hebben. Sociaal, modeling heeft veel invloed. Ervaring en leren, klass/operant conditionering en mere
exposure.
Soorten attitudes
Expliciete attitudes, zijn bewust, je hebt deze mening paraat en helder wanneer iemand er naar vraagt.
Deze kun je meten door ernaar te vragen, wat vind je van konijnen? Of een attitudeschaal, van 0 tot 5 en
een stelling.
Impliciete attitudes, zijn onbewust, je wilt ze misschien niet hebben (onopzettelijk), ze zijn onbeheersbaar
(vooroordelen). Deze kun je minder makkelijk meten. Je kunt het meten door fysiologische reacties. Laat
, mensen attitude object zien, je kunt kijken naar hoofdbewegingen, ja /nee knikken, fronzen. Hartslag en
huidgeleiding. Je weet niet precies wat de attitude is, maar je weet de reactie.
Er zijn verschillende routes van attitudes.
Centrale route, hoge betrokkenheid bij boodschap, cognitieve aandacht focus op gerelateerde info, attitude
veranderd diepere gedachten over boodschap en consequenties, gedrag veranderd.
Perifere route, weinig betrokkenheid bij boodschap, weinig aandacht overtuiging verandert (door
heuristieken), gedrag verandert, attitude verandert je vindt het mooi of muttig ondanks nadelen (reductie
van cognitieve dissonantie)
Centrale route is genuanceerder dan de perifere route. Salesmen houden van perifere route.
Denkfouten
Cognitieve dissonantie
Bij cognitieve dissonantie is er tegenstrijd (dissonantie) tussen wat je denkt en wat je vind en het gedrag.
Deze tegenstrijd leidt tot dat wij onze denkwijze, attitude en waarden aanpassen (reductie). Wanneer je iets
doet waarvan je denkt dat het niet goed is pas je hierdoor niet het gedrag, maar je denkwijze aan (reductie).
Je bedenkt redenen om het goed te praten. Je weet dat roken ongezond is “ik ben jong, gezond, niet
verslaafd”
Ook met complot theorieën. “de wereld zal vergaan op…” het gebeurt niet “ maar het had ook onder deze
voor waarden moeten gebeuren”.
Confirmation bias
Dit gaat over het negeren van dissonantie-veroorzakende zaken. Wanneer het stemmetje in je hoofd zegt
“dit klopt niet” negeer je. Alles wat je bevestiging geeft moedigt je aan om door te gaan.
Je gaat naar Marokko en je negeert alle voordelen van andere vakantielanden en alle nadelen van Marokko.
Verklaart (deels) het bestaan van paranormale overtuigingen, bijgeloof, complot theorieën. Wanneer iets
bevestigd wordt denk je “ja!”, wanneer het ontkracht wordt negeer je het.
Fundamentele attributiefout
Gaat over het zien van gedrag van andere mensen. Je bent geneigd nadruk te leggen op persoonlijke
karaktertrekken, niet op de situatie. Die neiging is natuurlijk en je bent er niet vrij van. Wees er bewust van.
Bv.: docent, student. Wanneer leerlingen niet komen, het zijn luie ongeïnteresseerde leerlingen. Niet
kijkend naar de treinen die niet rijden.
Self-serving bias
De nadruk ligt hier op interne factoren ( karaktereigenschappen) als er een positieve uitkomst is. De nadruk
ligt op externe factoren als de uitkomst negatief is.
Ik ben de baas, want ik heb veel geld. Intern, ik heb doorzettingsvermogen en ben slim. Als het geld weg is.
Extern, de politiek, economie, crisis, niet mijn schuld.
Op/neerwaartse vergelijkingen
Wordt gebruikt om attitudes naar jezelf te vereanderen.
Opwaartse vergelijking, vergelijking tussen eigen stressvolle situatie en van anderen met effectievere
copingsstrategie. Bv.: je vergelijkt je presentatiemoment met die van een ander. Die ander doet het beter en
gaat beter met de stress om en je denkt oh die doet het veel beter. Dit kan een voorbeeld zijn om van te
leren, wat kan er beter. Het kan ook je zelfbeeld verlagen, indicatie dat je het fout doet.
Attitudes
Attitude, verzameling van al je meningen, voorkeuren. Kan over alles gaan van vrienden tot situaties. Het
werkt automatisch, voordat je iets begrijpt kan je er een mening over hebben en daarnaar handelen. Dat is
een bepaalde geneigdheid. Bv.: je neemt eerder de metro dan de trein zonder dat je daar een mening over
hebt.
Drie fundamentele menselijke motieven voor attitudes:
De behoefte om ons goed te voelen over onszelf. Het hebben van sterke of genuanceerde meningen zorgt
voor eigen identiteit, waar we voor staan. Als je vind dat we minder vlees moeten eten geeft dat een
bepaalde identiteit.
Hoe minder overwegingen je hebt (evt kennis) hoe sterker de attitude. Het geeft identiteit. Je wordt sociaal
minder snel geaccepteerd als je “het niet weet”. Het is resistent tegen verandering en heeft meer invloed op
ons gedrag.
Hoe meer je weet, hoe genuanceerder. Het kost meer energie, je moet meer nadenken. Het maakt ons
bang, omdat we reflecteren op eigen spreken. Ons mensbeeld hangt samen met onze overtuigingen, reflex:
beschermen.
De behoefte om ergens bij te horen. Verbinding voelen door mensen opzoeken die dezelfde mening delen.
De behoefte de wereld accuraat waar te nemen/ weten waar je aan toe bent. Wanneer je een mening hebt
weet je ook hoe je moet handelen, geeft richting en houvast. Mening over minister president, dan weet je
wat je moet stemmen.
Samenstelling van attitudes
Attitudes zijn opgebouwd door overwegingen. Deze zorgen voor een mening, attitude. Hoe meer
overwegingen je hebt hoe genuanceerder en complexer je attitude wordt.
Bv.: vreemdgaan. Overweging: je vind vertrouwen en eerlijkheid belangrijk in realties. Attitude: je gaat
niet vreemd.
3 componenten:
Affectieve component, wat voel ik erbij? Konijnen, je vind ze schattig, lief, wilt knuffelen. De emoties die
je voelt.
Cognitieve component, wat weet je ervan? Lange oren, je moet eten geven, voorzichtig optillen etc.
Gedragsmatige component, Hoe handel je ernaar/ wat doe je ermee? Je geeft ze eten laat ze rennen. Alles
wat je rond de attitude doet. De geneigdheid.
In een discussie werkt een affectief argument tegen cognitief niet. “Vlees eten is ongezond!”, “Maar het is
zo lekker”. Wil je winnen moet je kijken waar een argument op gebaseerd is. Geef een argument met
hetzelfde component.
Dit kan uit verschillende omgevingen voorkomen. Genetisch, aanleg om snel ergens een mening over te
hebben. Sociaal, modeling heeft veel invloed. Ervaring en leren, klass/operant conditionering en mere
exposure.
Soorten attitudes
Expliciete attitudes, zijn bewust, je hebt deze mening paraat en helder wanneer iemand er naar vraagt.
Deze kun je meten door ernaar te vragen, wat vind je van konijnen? Of een attitudeschaal, van 0 tot 5 en
een stelling.
Impliciete attitudes, zijn onbewust, je wilt ze misschien niet hebben (onopzettelijk), ze zijn onbeheersbaar
(vooroordelen). Deze kun je minder makkelijk meten. Je kunt het meten door fysiologische reacties. Laat
, mensen attitude object zien, je kunt kijken naar hoofdbewegingen, ja /nee knikken, fronzen. Hartslag en
huidgeleiding. Je weet niet precies wat de attitude is, maar je weet de reactie.
Er zijn verschillende routes van attitudes.
Centrale route, hoge betrokkenheid bij boodschap, cognitieve aandacht focus op gerelateerde info, attitude
veranderd diepere gedachten over boodschap en consequenties, gedrag veranderd.
Perifere route, weinig betrokkenheid bij boodschap, weinig aandacht overtuiging verandert (door
heuristieken), gedrag verandert, attitude verandert je vindt het mooi of muttig ondanks nadelen (reductie
van cognitieve dissonantie)
Centrale route is genuanceerder dan de perifere route. Salesmen houden van perifere route.
Denkfouten
Cognitieve dissonantie
Bij cognitieve dissonantie is er tegenstrijd (dissonantie) tussen wat je denkt en wat je vind en het gedrag.
Deze tegenstrijd leidt tot dat wij onze denkwijze, attitude en waarden aanpassen (reductie). Wanneer je iets
doet waarvan je denkt dat het niet goed is pas je hierdoor niet het gedrag, maar je denkwijze aan (reductie).
Je bedenkt redenen om het goed te praten. Je weet dat roken ongezond is “ik ben jong, gezond, niet
verslaafd”
Ook met complot theorieën. “de wereld zal vergaan op…” het gebeurt niet “ maar het had ook onder deze
voor waarden moeten gebeuren”.
Confirmation bias
Dit gaat over het negeren van dissonantie-veroorzakende zaken. Wanneer het stemmetje in je hoofd zegt
“dit klopt niet” negeer je. Alles wat je bevestiging geeft moedigt je aan om door te gaan.
Je gaat naar Marokko en je negeert alle voordelen van andere vakantielanden en alle nadelen van Marokko.
Verklaart (deels) het bestaan van paranormale overtuigingen, bijgeloof, complot theorieën. Wanneer iets
bevestigd wordt denk je “ja!”, wanneer het ontkracht wordt negeer je het.
Fundamentele attributiefout
Gaat over het zien van gedrag van andere mensen. Je bent geneigd nadruk te leggen op persoonlijke
karaktertrekken, niet op de situatie. Die neiging is natuurlijk en je bent er niet vrij van. Wees er bewust van.
Bv.: docent, student. Wanneer leerlingen niet komen, het zijn luie ongeïnteresseerde leerlingen. Niet
kijkend naar de treinen die niet rijden.
Self-serving bias
De nadruk ligt hier op interne factoren ( karaktereigenschappen) als er een positieve uitkomst is. De nadruk
ligt op externe factoren als de uitkomst negatief is.
Ik ben de baas, want ik heb veel geld. Intern, ik heb doorzettingsvermogen en ben slim. Als het geld weg is.
Extern, de politiek, economie, crisis, niet mijn schuld.
Op/neerwaartse vergelijkingen
Wordt gebruikt om attitudes naar jezelf te vereanderen.
Opwaartse vergelijking, vergelijking tussen eigen stressvolle situatie en van anderen met effectievere
copingsstrategie. Bv.: je vergelijkt je presentatiemoment met die van een ander. Die ander doet het beter en
gaat beter met de stress om en je denkt oh die doet het veel beter. Dit kan een voorbeeld zijn om van te
leren, wat kan er beter. Het kan ook je zelfbeeld verlagen, indicatie dat je het fout doet.
