Thema 1: De mensenrechtenbenadering
Conversiefactoren?
Belangrijke begrippen
- Van caritas naar human rights
- Multi-dimensionele armoede
- Sociale ongelijkheid
- Uitsluiting
- Kwaliteit van Leven (SDG’s, IDG’s)
- Eco-sociale benadering
- Human rights lens
- Vijf pijlers van de mensenrechtenbenadering
- Rights based goals
Dit schema laat de verschillen zien tussen drie manieren van werken met sociale problemen:
Charity-based (liefdadigheid), Needs-based (behoeftegericht) en Rights-based (rechtenbenadering).
,1. Charity-based (liefdadigheid)
Doel: Mensen helpen die als “waardig” of “zielig” worden gezien, om hun lijden direct te verlichten.
Motivatie: Vaak religieuze of morele plicht.
Relatie: Macht blijft bij de donor/hulpverlener, mensen blijven afhankelijk.
Nadruk: Op de goedheid van de gever.
Probleem: Behoudt vaak de status quo, lost structurele oorzaken niet op.
2. Needs-based (behoeftegericht)
Doel: Tekorten of noden aanvullen bij achtergestelde groepen.
Motivatie: Helpen om welzijn te bevorderen.
Relatie: Deskundigen bepalen wat nodig is; de doelgroep is vooral ontvanger.
Nadruk: Op het invullen van behoeften.
Probleem: Kan structurele oorzaken deels aanpakken, maar meestal blijft het beperkt.
3. Rights-based (rechtenbenadering)
Doel: Realiseren van mensenrechten en eerlijk verdelen van macht en middelen.
Motivatie: Juridische verplichting en erkenning van rechten.
Relatie: Mensen worden gezien als rechthebbenden die mogen meebeslissen en macht opeisen.
Nadruk: Op structurele verandering en empowerment.
Effect: Pakt zowel de oorzaken als de symptomen van problemen aan.
Kort gezegd:
Charity = geven uit medelijden → afhankelijkheid.
Needs-based = voorzien in behoeften → soms verbetering, maar vaak oppervlakkig.
Rights-based = versterken van rechten en macht → structurele en duurzame verandering.
Paradigm shift (paradigma veranderingen): een grote verandering in het wereldbeeld, de ideeën en
de manier van werken of uitvoeren.
Vb. dat de mensen er achter kwamen dat de aarde om de zon draait ipv de zon om de aarde.
Mensenrechten: verschillende categorieën
- Politieke en burgerrechten
- Sociale en economische rechten
- Collectieve en culturele rechten
,Mensenrechten garanderen een minimale levensstandaard of te wel: meten kwaliteit van leven.
Dimensions of quality of life by Eurostat, 2024
Kwaliteit van leven (Quality of Life)
Definitie: Hoe iemand zijn of haar plek in het leven ziet, binnen de cultuur en waarden waarin die
persoon leeft, en in relatie tot de eigen doelen, verwachten en zorgen. (Hoe prettig of tevreden
iemand met het leven is).
Mensenrechten zijn basisrechten en vrijheid dat elke persoon heeft, simpelweg omdat ze mens zijn.
Sustainable development goals (SDG’s): 17 wereldwijde doelen van de VN om vóór 2030 een betere
en duurzamere wereld te maken.
Inner development goals (IDG’s): sort aanvulling
op de SDG’s. ze gaan niet over de wereld om ons
heen, maar over innerlijke groei en persoonlijke
ontwikkeling die nodig is om de SDG’s te
bereiken. De IDG’s richten zich op 5
hoofdgebieden:
1. Being (zijn) – zelfbewustzijn, innerlijke
rust en integriteit.
, 2. Thinking (denken) – kritisch en creatief denken en perspectief zien.
3. Relating (relaties) – empathie, compassie en verbondenheid.
4. Collaborating (samenwerken) – communicatie, vertrouwen en co-creatie.
5. Acting (handelen) – moed, veerkracht en verantwoordelijkheid nemen.
De eco-sociale benadering
1. Holistische visie op mens en samenleving.
2. Fundamentele waarden (o.a. intrinsieke waarde van de natuur).
3. Erkenning van beleefde rechtvaardigheid en belevingswereld.
4. Empowerment (herverdeling van macht).
5. Representatie van minderheden
Sociale problemen zoals armoede, werkloosheid en gezondheidsproblemen worden verergerd door
milieufactoren zoals vervuiling, natuurrampen en verlies van leefomgeving.
De meest kwetsbare (groepen) mensen dragen als eerste de gevolgen.
Paradigma verandering in het denken over QoL
1. Van denken over (financiële) armoede naar denken in termen van sociale ongelijkheid en
uitsluiting.
2. Van een individuele benadering van “behoeften” naar het idee van collectieve
verantwoordelijkheid en universele rechten.
3. Van een hiërarchisch (kapitalistisch) wereldbeeld naar een eco-sociale benadering van een
mens en omgeving.
Een wereld waarin mensen (en omgeving) kunnen floreren.
Social work is a rights profession (een rechtenberoep)
3 uitgangspunten:
Conversiefactoren?
Belangrijke begrippen
- Van caritas naar human rights
- Multi-dimensionele armoede
- Sociale ongelijkheid
- Uitsluiting
- Kwaliteit van Leven (SDG’s, IDG’s)
- Eco-sociale benadering
- Human rights lens
- Vijf pijlers van de mensenrechtenbenadering
- Rights based goals
Dit schema laat de verschillen zien tussen drie manieren van werken met sociale problemen:
Charity-based (liefdadigheid), Needs-based (behoeftegericht) en Rights-based (rechtenbenadering).
,1. Charity-based (liefdadigheid)
Doel: Mensen helpen die als “waardig” of “zielig” worden gezien, om hun lijden direct te verlichten.
Motivatie: Vaak religieuze of morele plicht.
Relatie: Macht blijft bij de donor/hulpverlener, mensen blijven afhankelijk.
Nadruk: Op de goedheid van de gever.
Probleem: Behoudt vaak de status quo, lost structurele oorzaken niet op.
2. Needs-based (behoeftegericht)
Doel: Tekorten of noden aanvullen bij achtergestelde groepen.
Motivatie: Helpen om welzijn te bevorderen.
Relatie: Deskundigen bepalen wat nodig is; de doelgroep is vooral ontvanger.
Nadruk: Op het invullen van behoeften.
Probleem: Kan structurele oorzaken deels aanpakken, maar meestal blijft het beperkt.
3. Rights-based (rechtenbenadering)
Doel: Realiseren van mensenrechten en eerlijk verdelen van macht en middelen.
Motivatie: Juridische verplichting en erkenning van rechten.
Relatie: Mensen worden gezien als rechthebbenden die mogen meebeslissen en macht opeisen.
Nadruk: Op structurele verandering en empowerment.
Effect: Pakt zowel de oorzaken als de symptomen van problemen aan.
Kort gezegd:
Charity = geven uit medelijden → afhankelijkheid.
Needs-based = voorzien in behoeften → soms verbetering, maar vaak oppervlakkig.
Rights-based = versterken van rechten en macht → structurele en duurzame verandering.
Paradigm shift (paradigma veranderingen): een grote verandering in het wereldbeeld, de ideeën en
de manier van werken of uitvoeren.
Vb. dat de mensen er achter kwamen dat de aarde om de zon draait ipv de zon om de aarde.
Mensenrechten: verschillende categorieën
- Politieke en burgerrechten
- Sociale en economische rechten
- Collectieve en culturele rechten
,Mensenrechten garanderen een minimale levensstandaard of te wel: meten kwaliteit van leven.
Dimensions of quality of life by Eurostat, 2024
Kwaliteit van leven (Quality of Life)
Definitie: Hoe iemand zijn of haar plek in het leven ziet, binnen de cultuur en waarden waarin die
persoon leeft, en in relatie tot de eigen doelen, verwachten en zorgen. (Hoe prettig of tevreden
iemand met het leven is).
Mensenrechten zijn basisrechten en vrijheid dat elke persoon heeft, simpelweg omdat ze mens zijn.
Sustainable development goals (SDG’s): 17 wereldwijde doelen van de VN om vóór 2030 een betere
en duurzamere wereld te maken.
Inner development goals (IDG’s): sort aanvulling
op de SDG’s. ze gaan niet over de wereld om ons
heen, maar over innerlijke groei en persoonlijke
ontwikkeling die nodig is om de SDG’s te
bereiken. De IDG’s richten zich op 5
hoofdgebieden:
1. Being (zijn) – zelfbewustzijn, innerlijke
rust en integriteit.
, 2. Thinking (denken) – kritisch en creatief denken en perspectief zien.
3. Relating (relaties) – empathie, compassie en verbondenheid.
4. Collaborating (samenwerken) – communicatie, vertrouwen en co-creatie.
5. Acting (handelen) – moed, veerkracht en verantwoordelijkheid nemen.
De eco-sociale benadering
1. Holistische visie op mens en samenleving.
2. Fundamentele waarden (o.a. intrinsieke waarde van de natuur).
3. Erkenning van beleefde rechtvaardigheid en belevingswereld.
4. Empowerment (herverdeling van macht).
5. Representatie van minderheden
Sociale problemen zoals armoede, werkloosheid en gezondheidsproblemen worden verergerd door
milieufactoren zoals vervuiling, natuurrampen en verlies van leefomgeving.
De meest kwetsbare (groepen) mensen dragen als eerste de gevolgen.
Paradigma verandering in het denken over QoL
1. Van denken over (financiële) armoede naar denken in termen van sociale ongelijkheid en
uitsluiting.
2. Van een individuele benadering van “behoeften” naar het idee van collectieve
verantwoordelijkheid en universele rechten.
3. Van een hiërarchisch (kapitalistisch) wereldbeeld naar een eco-sociale benadering van een
mens en omgeving.
Een wereld waarin mensen (en omgeving) kunnen floreren.
Social work is a rights profession (een rechtenberoep)
3 uitgangspunten:
