Woonoverlast
Wat komt in dit college aan bod?
• Welke strafbare feiten?
• Effectiviteit straffen
• Onderscheid tussen straffen en maatregelen (waaronder art. 38v en art. 38z Sr)
• Mogelijkheden en beperkingen van de verschillende rechtsgebieden bij woon-
/buurtoverlast
Waar hebben we het over bij woonoverlast?
• Bijv.: overlast ‘hangjongeren’
• Zie voorts: NRC 2 februari 2020 ‘Er zijn delen van Tilburg waar mensen zich niet meer
veilig voelen’
• Rol strafrecht?
Welke strafbare feiten
Overlast als zodanig niet strafbaar
• Bedreiging (art. 285 Sr)
• Belediging (art. 266 Sr)
• (Zware) mishandeling (art. 300 e.v. Sr)
• Vernieling (art. 350 Sr)
• Brandstichting (art. 157, 428 Sr)
• Drugsfeiten (bijv. hennepteelt; 3 jo 11 en 11a Opw)
• Belaging bij burenconflict (285b Sr)
▪ Doet wellicht meeste recht aan structurele karakter woonoverlast
▪ Reikwijdte onduidelijk
o NJ 2013, 395: criterium stelselmatigheid
• Rumoer of burengerucht verwekken waardoor de nachtrust kan worden verstoord
(431 Sr)
• Overtredingen APV
Wat kan strafrecht bijdragen?
• Bestraffing is veelal geen oplossing voor het onderliggende probleem
• De in een conflict of bij overlast aanwijsbare strafbare feiten zijn
meestal niet ernstig genoeg voor ingrijpende straffen
• ‘Symptoombestrijding’
• Relatie met omwonenden zal vaak alleen maar verslechteren
In beginsel niet primair aan zet vanwege karakter strafrecht
• Strafrecht is reactief
• Geen ‘integrale aanpak’
▪ Straf is gericht op (en beperkt tot) één of enkele feiten
▪ Onderliggende oorzaak wordt niet weggenomen
▪ Het strafproces neemt (meestal) veel tijd
Ontwikkelingen om strafrecht “responsiever” te maken (kennisclip)
• Snelle afdoening van eenvoudige zaken (bijv. strafbeschikking, snelrecht)
, • Ruime strafbaarstelling van gedragingen (bijv. in “voorfase”, 141a Sr)
• Meer aandacht voor gedragsbeïnvloeding
▪ Voorwaardelijke strafmodaliteiten
▪ Maatregelen (bijv. 38v en 38z Sr)
▪ Gedragsaanwijzingen ovj, bijv. 509hh Sv
Onderscheid straffen en maatregelen:
Straffen (vanaf art. 9 Sr): Maatregelen (vanaf art. 36b Sr )
- Vergelding - Beveiliging / herstel
- Beoogde leedtoevoeging - Leedtoevoeging neveneffect
- Naar mate van schuld - Maatschappelijk belang
Combinaties zijn mogelijk
Strafrechtelijke mogelijkheden tot gedragsbeïnvloeding
• Voorwaardelijke straffen (art. 14a Sr)
▪ Proeftijd + algemene en bijzondere voorwaarden (art. 14b en 14c Sr),
zoals contactverbod, locatieverbod, locatiegebod, meldplicht,
deelnemen aan therapie.
• Art. 38v Sr: vrijheidsbeperkende maatregel
▪ Locatieverbod, contactverbod, meldplicht
▪ Zie artikel B.W.A. Jue-Volker, ‘Vrijheidsbeperking als strafrechtelijke
sanctie’, Sancties 2018/64 (voorgeschreven)
• In het leven geroepen vanwege beperkte effectiviteit straffen bij ‘lichte’ feiten
▪ Aantasting leefomgeving / geschokte rechtsorde
▪ Belastend gedrag jegens slachtoffer
Verder: voorwaardelijke invrijheidstelling, sepot onder voorwaarden, schorsing voorlopige
hechtenis, gedragsaanwijzingen ovj ex art. 509hh Sv (zie: ECLI:NL:RBDHA:2023:1255)
Artikel 38v Sr
Toepassingsvoorwaarden:
• Beveiliging / preventie
• Strafbaar feit
▪ Ook overtredingen (!)
▪ Ook bij rechterlijk pardon (9a Sr)
• Maximaal vijf jaar
• Voorzien in dadelijke uitvoerbaarheid (art. 38v lid 4 Sr)
• Vervangende hechtenis bij niet-naleven (38w Sr)
▪ Drie dagen tot zes maanden
• Welke vrijheidsbeperkende maatregelen? Lid 2:
• Gebiedsverbod
▪ Ook: verhuisplicht?
• Contactverbod
• Meldplicht
• Gebiedsgebod (latere aanvulling, Stb. 2015, 256)
▪ Bij voetbalgeweld, tijdens jaarwisseling (bijv. gebod ‘thuis te blijven’)
Wat komt in dit college aan bod?
• Welke strafbare feiten?
• Effectiviteit straffen
• Onderscheid tussen straffen en maatregelen (waaronder art. 38v en art. 38z Sr)
• Mogelijkheden en beperkingen van de verschillende rechtsgebieden bij woon-
/buurtoverlast
Waar hebben we het over bij woonoverlast?
• Bijv.: overlast ‘hangjongeren’
• Zie voorts: NRC 2 februari 2020 ‘Er zijn delen van Tilburg waar mensen zich niet meer
veilig voelen’
• Rol strafrecht?
Welke strafbare feiten
Overlast als zodanig niet strafbaar
• Bedreiging (art. 285 Sr)
• Belediging (art. 266 Sr)
• (Zware) mishandeling (art. 300 e.v. Sr)
• Vernieling (art. 350 Sr)
• Brandstichting (art. 157, 428 Sr)
• Drugsfeiten (bijv. hennepteelt; 3 jo 11 en 11a Opw)
• Belaging bij burenconflict (285b Sr)
▪ Doet wellicht meeste recht aan structurele karakter woonoverlast
▪ Reikwijdte onduidelijk
o NJ 2013, 395: criterium stelselmatigheid
• Rumoer of burengerucht verwekken waardoor de nachtrust kan worden verstoord
(431 Sr)
• Overtredingen APV
Wat kan strafrecht bijdragen?
• Bestraffing is veelal geen oplossing voor het onderliggende probleem
• De in een conflict of bij overlast aanwijsbare strafbare feiten zijn
meestal niet ernstig genoeg voor ingrijpende straffen
• ‘Symptoombestrijding’
• Relatie met omwonenden zal vaak alleen maar verslechteren
In beginsel niet primair aan zet vanwege karakter strafrecht
• Strafrecht is reactief
• Geen ‘integrale aanpak’
▪ Straf is gericht op (en beperkt tot) één of enkele feiten
▪ Onderliggende oorzaak wordt niet weggenomen
▪ Het strafproces neemt (meestal) veel tijd
Ontwikkelingen om strafrecht “responsiever” te maken (kennisclip)
• Snelle afdoening van eenvoudige zaken (bijv. strafbeschikking, snelrecht)
, • Ruime strafbaarstelling van gedragingen (bijv. in “voorfase”, 141a Sr)
• Meer aandacht voor gedragsbeïnvloeding
▪ Voorwaardelijke strafmodaliteiten
▪ Maatregelen (bijv. 38v en 38z Sr)
▪ Gedragsaanwijzingen ovj, bijv. 509hh Sv
Onderscheid straffen en maatregelen:
Straffen (vanaf art. 9 Sr): Maatregelen (vanaf art. 36b Sr )
- Vergelding - Beveiliging / herstel
- Beoogde leedtoevoeging - Leedtoevoeging neveneffect
- Naar mate van schuld - Maatschappelijk belang
Combinaties zijn mogelijk
Strafrechtelijke mogelijkheden tot gedragsbeïnvloeding
• Voorwaardelijke straffen (art. 14a Sr)
▪ Proeftijd + algemene en bijzondere voorwaarden (art. 14b en 14c Sr),
zoals contactverbod, locatieverbod, locatiegebod, meldplicht,
deelnemen aan therapie.
• Art. 38v Sr: vrijheidsbeperkende maatregel
▪ Locatieverbod, contactverbod, meldplicht
▪ Zie artikel B.W.A. Jue-Volker, ‘Vrijheidsbeperking als strafrechtelijke
sanctie’, Sancties 2018/64 (voorgeschreven)
• In het leven geroepen vanwege beperkte effectiviteit straffen bij ‘lichte’ feiten
▪ Aantasting leefomgeving / geschokte rechtsorde
▪ Belastend gedrag jegens slachtoffer
Verder: voorwaardelijke invrijheidstelling, sepot onder voorwaarden, schorsing voorlopige
hechtenis, gedragsaanwijzingen ovj ex art. 509hh Sv (zie: ECLI:NL:RBDHA:2023:1255)
Artikel 38v Sr
Toepassingsvoorwaarden:
• Beveiliging / preventie
• Strafbaar feit
▪ Ook overtredingen (!)
▪ Ook bij rechterlijk pardon (9a Sr)
• Maximaal vijf jaar
• Voorzien in dadelijke uitvoerbaarheid (art. 38v lid 4 Sr)
• Vervangende hechtenis bij niet-naleven (38w Sr)
▪ Drie dagen tot zes maanden
• Welke vrijheidsbeperkende maatregelen? Lid 2:
• Gebiedsverbod
▪ Ook: verhuisplicht?
• Contactverbod
• Meldplicht
• Gebiedsgebod (latere aanvulling, Stb. 2015, 256)
▪ Bij voetbalgeweld, tijdens jaarwisseling (bijv. gebod ‘thuis te blijven’)
