VWO biologie H16: evolutie
Evolutietheorie: dat is de verklaring over de ontwikkeling van soorten
zoals natuurwetenschappers die tegenwoordig hebben opgesteld aan de
hand van wetenschappelijke waarnemingen.
Theorieën over het ontstaan van leven:
Evolutietheorie gaat niet over het ontstaan van leven, maar over het
ontstaan van soorten. Toch hierbij korte samenvatting over theorieën over
het ontstaan van leven:
Generatio spontanea:
Aristoteles (Griekse filosoof en natuuronderzoeker uit 4e eeuw voor
Christus) ontwikkelde deze theorie -> dat levende wezens ‘vanzelf’ kunnen
ontstaan uit levenloze stof. In de middeleeuwen geloofde men dat insecten
uit afval konden ontstaan en dat muizen uit meel en graan konden
ontstaan. Deze theorie van de spontane generatie werd in de verworpen
nadat er in de 16e en 17e eeuw veel meer bekend werd over de
voortplanting bij dieren en planten en over de nakomelingen uit eieren.
Toch 1x nog een opleving in de 17e eeuw na de ontdekking van bacteriën
en andere eencellige organismen, pas in de 19e eeuw werd aangetoond
dat bacteriën ook uit elkaar ontstaan en niet uit levenloze materie.
Schepping:
Theorie dat god de aarde heeft geschapen, in het begin van de bijbel
beschreven. God wordt gezien als de maker van de aarde.
Big bang theorie:
Theorie zegt dat de aarde is ontstaan door een chemische reactie in het
heelal (de oerknal). Dit is een gangbare verklaring van natuurkundigen
voor het ontstaan van de aarde en het heelal.
Verklaring voor het leven op aarde:
Verschillende mogelijke verklaringen voor het ontstaan van leven op aarde
na de oerknal:
Een meteorietinslag bracht leven mee van een andere planeet.
Chemische reacties zorgden voor het ontstaan van het eerste leven.
Aanleiding voor evolutietheorie:
Linnaeus is de ontwerper van het systematiek van het planten- en
dierenrijk, de ordening en indeling. Hij voerde naamgeving in die
internationaal werd geaccepteerd en gaf gedetailleerde beschrijvingen van
de soorten die hij kende. Begrip soort werd goed omschreven: dieren
, behoren tot dezelfde soort als ze onderling kunnen voortplanten
en vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen.
Catastrofetheorie:
In de 18e eeuw werden meer fossielen ontdekt. Dit zijn verharde, vaak
versteende overblijfselen of afdrukken van organismen die vroeger hebben
geleefd (verkoolde boomstammen, afdruk van blad in een steen,
versteende ontlasting, etc.). Viel op dat vooral in diepere aardlagen
fossielen van planten- en diersoorten voorkomen die nu niet meer bestaan
-> theorie luidt dat er een groot aantal rampen met tussenpozen de aarde
heeft getroffen. Door een catastrofe werd alle of vrijwel alle leven op
aarde vernietigd.
De evolutietheorie van Charles Darwin:
Deze Engelsman ontwikkelde zijn theorie op basis van allerlei
waarnemingen door middel van onderzoeksreizen met het schip The
Beagle reisde hij door verschillende continenten.
Een van de waarnemingen die Darwin deed was op de eilandgroep
Galápagoseilanden, waar hij vijftien verschillende soorten vinkensoorten
waarnam. Elke soort had een andere soort navel, deze was aangepast op
het soort eiland in de eilandgroep waar de vink leefde, de een had een
klein snaveltje (geschikt om kleine zaden en insecten te eten) de ander
had een grote, dikke snavel (geschikt om grote zaden mee te eten). Hun
snavel past bij de omstandigheden op de eilanden, vinken waren perfect
aangepast aan het eiland waar ze leefden.
Evolutietheorie in het kort:
Darwin deed veel meer waarnemingen en op basis daarvan formuleerde
hij de evolutietheorie. Bestaat uit de volgende denkstappen:
Er is genetische variatie tussen soorten- elke individu heeft een
unieke set van genen en eigenschappen. Deze unieke set ontstaat
door geslachtelijke voortplanting, waarbij elk individu weer anders is
dan zijn ouders en door mutaties, waardoor ook nieuwe
eigenschappen in een populatie kunnen ontstaan.
Als er strijd om het bestaan is, zal de best aangepaste overleven
(natuurlijke selectie), de rest sterft.
Alleen de best aangepaste individuen kunnen zich voortplanten en
hun gunstige eigenschappen aan nakomelingen doorgeven.
Survival of the fittest= overleving van de best aangepaste.
Mutaties:
In de natuur kunnen spontane mutaties optreden: een gen verandert,
waardoor een individu eigenschappen heeft die de ouders niet hebben (bv.
Verandering van vachtkleur). Zo’n mutatie zorgt niet direct dat een hele
Evolutietheorie: dat is de verklaring over de ontwikkeling van soorten
zoals natuurwetenschappers die tegenwoordig hebben opgesteld aan de
hand van wetenschappelijke waarnemingen.
Theorieën over het ontstaan van leven:
Evolutietheorie gaat niet over het ontstaan van leven, maar over het
ontstaan van soorten. Toch hierbij korte samenvatting over theorieën over
het ontstaan van leven:
Generatio spontanea:
Aristoteles (Griekse filosoof en natuuronderzoeker uit 4e eeuw voor
Christus) ontwikkelde deze theorie -> dat levende wezens ‘vanzelf’ kunnen
ontstaan uit levenloze stof. In de middeleeuwen geloofde men dat insecten
uit afval konden ontstaan en dat muizen uit meel en graan konden
ontstaan. Deze theorie van de spontane generatie werd in de verworpen
nadat er in de 16e en 17e eeuw veel meer bekend werd over de
voortplanting bij dieren en planten en over de nakomelingen uit eieren.
Toch 1x nog een opleving in de 17e eeuw na de ontdekking van bacteriën
en andere eencellige organismen, pas in de 19e eeuw werd aangetoond
dat bacteriën ook uit elkaar ontstaan en niet uit levenloze materie.
Schepping:
Theorie dat god de aarde heeft geschapen, in het begin van de bijbel
beschreven. God wordt gezien als de maker van de aarde.
Big bang theorie:
Theorie zegt dat de aarde is ontstaan door een chemische reactie in het
heelal (de oerknal). Dit is een gangbare verklaring van natuurkundigen
voor het ontstaan van de aarde en het heelal.
Verklaring voor het leven op aarde:
Verschillende mogelijke verklaringen voor het ontstaan van leven op aarde
na de oerknal:
Een meteorietinslag bracht leven mee van een andere planeet.
Chemische reacties zorgden voor het ontstaan van het eerste leven.
Aanleiding voor evolutietheorie:
Linnaeus is de ontwerper van het systematiek van het planten- en
dierenrijk, de ordening en indeling. Hij voerde naamgeving in die
internationaal werd geaccepteerd en gaf gedetailleerde beschrijvingen van
de soorten die hij kende. Begrip soort werd goed omschreven: dieren
, behoren tot dezelfde soort als ze onderling kunnen voortplanten
en vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen.
Catastrofetheorie:
In de 18e eeuw werden meer fossielen ontdekt. Dit zijn verharde, vaak
versteende overblijfselen of afdrukken van organismen die vroeger hebben
geleefd (verkoolde boomstammen, afdruk van blad in een steen,
versteende ontlasting, etc.). Viel op dat vooral in diepere aardlagen
fossielen van planten- en diersoorten voorkomen die nu niet meer bestaan
-> theorie luidt dat er een groot aantal rampen met tussenpozen de aarde
heeft getroffen. Door een catastrofe werd alle of vrijwel alle leven op
aarde vernietigd.
De evolutietheorie van Charles Darwin:
Deze Engelsman ontwikkelde zijn theorie op basis van allerlei
waarnemingen door middel van onderzoeksreizen met het schip The
Beagle reisde hij door verschillende continenten.
Een van de waarnemingen die Darwin deed was op de eilandgroep
Galápagoseilanden, waar hij vijftien verschillende soorten vinkensoorten
waarnam. Elke soort had een andere soort navel, deze was aangepast op
het soort eiland in de eilandgroep waar de vink leefde, de een had een
klein snaveltje (geschikt om kleine zaden en insecten te eten) de ander
had een grote, dikke snavel (geschikt om grote zaden mee te eten). Hun
snavel past bij de omstandigheden op de eilanden, vinken waren perfect
aangepast aan het eiland waar ze leefden.
Evolutietheorie in het kort:
Darwin deed veel meer waarnemingen en op basis daarvan formuleerde
hij de evolutietheorie. Bestaat uit de volgende denkstappen:
Er is genetische variatie tussen soorten- elke individu heeft een
unieke set van genen en eigenschappen. Deze unieke set ontstaat
door geslachtelijke voortplanting, waarbij elk individu weer anders is
dan zijn ouders en door mutaties, waardoor ook nieuwe
eigenschappen in een populatie kunnen ontstaan.
Als er strijd om het bestaan is, zal de best aangepaste overleven
(natuurlijke selectie), de rest sterft.
Alleen de best aangepaste individuen kunnen zich voortplanten en
hun gunstige eigenschappen aan nakomelingen doorgeven.
Survival of the fittest= overleving van de best aangepaste.
Mutaties:
In de natuur kunnen spontane mutaties optreden: een gen verandert,
waardoor een individu eigenschappen heeft die de ouders niet hebben (bv.
Verandering van vachtkleur). Zo’n mutatie zorgt niet direct dat een hele
