College aantekeningen Kind en Jeugd
College 1 – Jeugd
Jeugd en pedagogiek
- Jeugd als pedagogisch vraagstuk: laatste 25 jaar (dus nog niet zo lang).
- Focus op opvoeding; waar het in de wetenschap wel vaak over ging:
o Kinderen 0-12
o Bewuste opvoeding door volwassenen (school, gezin)
Maar er werd weinig gekeken naar:
o Onbewuste opvoeding (ontwikkeling)
o Peers
- Maatschappelijke kwesIes à jeugd = probleem à hoe kan jeugd de oplossing worden?
o Dit speelde alIjd al.
o Er werd vooral naar jeugd gekeken als probleem.
o Jeugd leek niet zo interessant voor de pedagogen.
Sozializing agents = de mensen om jou heen die invloed hebben gehad op jouw jeugd en invloed
hebben gehad op hoe jij nu als volwassene bent.
Jeugd in de media
- ‘Veel jongeren ‘s nachts wakker om te vapen: ‘Nieuwe verslaafde generaIe’’ – NU.nl 3-12-
2025
- ‘Meer meiden betrokken bij vechtparIjen: ‘HeYiger geweld dan bij jongens’’ – RTL Nieuws
17-1-2026
- ‘Geweld tussen jongeren duikt overal op – van steekparIjen tot bedreigingen’ NRC 30-9-2025
- ‘Steeds meer angst door wangedrag jongeren rond park’ - Noordhollands Dagblad 11-09-
2025
- ‘Nederlandse kinderen acIef in chatgroepen voor seksuele afpersing en geweld’ – NOS 25-8-
2025
- ‘Aantal zelfdodingen iets gedaald, maar zorgen over jongeren’ RTL Nieuws 19-1-2026
- ‘Aantal jongeren met bijstand blijY sIjgen: ‘Stromen sneller uit dan ouderen’’ – nu.nl 28-11-
2025
- ‘Mentale gezondheid van jongeren nog verder gedaald volgens onderzoek’ – RTL Nieuws 2-9-
2025
- ‘Wooncrisis treY jongeren steeds harder’ – Woonbond 1-5-2025
- ‘Jongeren twijfel over kinderwens door onzeker inkomen, klimaatstress en oorlog’ – Ouders
van Nu 2025
Jeugd – leeYijd?
- LasIg af te bakenen (welke leeYijd?)
- Daarom spreken we over een fase tussen kind-zijn en volwassenheid.
o Dit begint niet alIjd op hetzelfde moment en eindigt niet alIjd op hetzelfde moment
bij iedereen.
- Trajecten verschillen
o Biologisch à Volgroeid (lichamelijk)
o Psychologisch à Ontwikkeling idenIteit
o Sociaal à Getrouwd, betaalde baan
o Gedrag à Nooit?
o Juridisch à 18 meerderjarig, 21 onafankelijk (maar ook mentaal andere leefijt?)
1
,Jeugd – culturele verschillen
- Gemiddelde leeYijd waarop vrouwen zwanger worden.
- LeeYijd leerplicht.
- LeeYijd uit huis gaan.
Jeugd – HBSC-onderzoek
= Health Behaviour in School-aged Children onderzoek. Wordt elke 4 jaar herhaald. Jongeren tussen
de 11 en 16 jaar worden bevraagd. Wereldwijd.
- Nederland scoort goed op praten met vader.
- Nederland scoort slecht op voeding en beweging en prestaIedruk.
De jeugdfase
à Is verlengd over de jaren heen. Ze zijn vervaagd en opgeschoven:
- “Eerder volwassen”
o Seksuele ontwikkeling (weten eerder meer informaIe over dit onderwerp)
o Rol als consument (zakgeld)
2
, o Bijbaantje (verandwoordelijkheid)
- “Langer jong”
o Onderwijs (langer)
o Huwelijk (later)
- Young adulthood
GeneraIes
à Staat niet per se vast, kan overlappen.
- Babyboomers (1940 – 1965)
o Ook wel: ProtestgeneraIe
- GeneraIe X (1965 – 1980)
o Ook wel: No-nonsense generaIe
- GeneraIe Y (1980 – 2000)
o Ook wel: Millenials, achterbankgeneraIe (werden overal naar toegebracht door de
ouders), grenzeloze generaIe, generaIe Einstein
o HeeY ook nog zonder internet geleefd.
- GeneraIe Z (2000 – 2015)
o Ook wel: Digital naIves, netgeneraIe, IgeneraIon, screenagers
o Kan zich geen Ijd herinneren zonder internet.
Sociale ontwikkeling
- “Ontwikkeling”: Verandering over de Ijd heen. Gaat vaak in posiIeve zin (uitbreiding).
- “Sociaal”: normen en waarden, gedrag, emoIes.
- “Sociale ontwikkeling”
o Het proces van het verwerven van de groepscultuur, het leren van normen en
waarden van de samenleving om uiteindelijk deel uit te kunnen maken van deze
samenleving.
= grote variabiliteit tussen jongeren.
- Oorzaak: opvoeding/ culturele factureren/ sociale context/ sozializing agents.
Waarom verschillen we?
- Vanwege onze sociale omgeving.
- Vanwege onze socializing agents.
o Ouders
o Brussen
o Peers
- Maar: geen eenrichIngsverkeer. Er zijn ook persoonsfactoren die daarop invloed hebben.
De invloed van ouders
Hoe beïnvloeden ouders de sociale ontwikkeling?
- EmoIeregulaIe
- Ouder-kindrelaIe en het leven
EmoIeregulaIe – wat is het?
- Interne en externe processen:
o Intern: aan emoIes gerelateerde cogniIes, aandacht verplaatsen, controle over
lichamelijke reacIes.
o Extern: regulaIe door anderen.
o ModulaIe: welke emoIe, hoe intensief, hoe lang.
- Goede ER = jongere is in staat om op sociaal gepaste, adapIeve en flexibele manier op
stressvolle en emoIonele ervaringen te reageren.
o Dit is in ontwikkeling, en heb je niet meteen.
3
, EmoIeregulaIe – hoe gemeten?
- ObservaIes (bijv. coderen welke emoIes een kind laat zien).
- Ecological Momentary Assessment (kijken naar de gedachten en gevoelens van de jongere
door meerdere keren per dag contact met de jongere te hebben en dit uit te vragen).
- Lichamelijke meIngen (bijv. hartslag, corIsol e.d.).
EmoIeregulaIe – waarom belangrijk?
- EmoIedysregulaIe (McLaughlin et al. 2011) = als jongere hun emoIes niet goed onder
controle hebben, dus niet leeYijdsadequaat reageren.
- Gerelateerd aan internaliserend/ externaliserend (probleem)gedrag:
o Angst
o Depressie
o Agressie
o Eetstoornissen
- Goede regulaIe = sociaal competent.
EmoIeregulaIe – de rol van ouders
- TriparIte model van Morris (2007)
o Drie mechanismen die van invloed zijn op emoIe regulaIe:
§ ObservaIe
§ Eigenschappen van het ouderschap
§ EmoIonele klimaat binnen een gezin (hechIng, relaIe)
o Deze mechanismen worden ook weer beïnvloed door aspecten van de ouders zelf
(bijv. hoe is hun eigen emoIe regulaIe).
Effect ouder-kindrelaIe op leven
- HechIngstheorie
- RelaIesjablonen
- Spillover van ouder-kind naar relaIe met peers
- IntergeneraIonele conInuïteit
HechIngstheorie en relaIesjablonen
- PosiIeve ouder-kindrelaIes
o Fysiek/ psychologische nabijheid
o Veiligheid
o Bevorderen gezondheid
4
College 1 – Jeugd
Jeugd en pedagogiek
- Jeugd als pedagogisch vraagstuk: laatste 25 jaar (dus nog niet zo lang).
- Focus op opvoeding; waar het in de wetenschap wel vaak over ging:
o Kinderen 0-12
o Bewuste opvoeding door volwassenen (school, gezin)
Maar er werd weinig gekeken naar:
o Onbewuste opvoeding (ontwikkeling)
o Peers
- Maatschappelijke kwesIes à jeugd = probleem à hoe kan jeugd de oplossing worden?
o Dit speelde alIjd al.
o Er werd vooral naar jeugd gekeken als probleem.
o Jeugd leek niet zo interessant voor de pedagogen.
Sozializing agents = de mensen om jou heen die invloed hebben gehad op jouw jeugd en invloed
hebben gehad op hoe jij nu als volwassene bent.
Jeugd in de media
- ‘Veel jongeren ‘s nachts wakker om te vapen: ‘Nieuwe verslaafde generaIe’’ – NU.nl 3-12-
2025
- ‘Meer meiden betrokken bij vechtparIjen: ‘HeYiger geweld dan bij jongens’’ – RTL Nieuws
17-1-2026
- ‘Geweld tussen jongeren duikt overal op – van steekparIjen tot bedreigingen’ NRC 30-9-2025
- ‘Steeds meer angst door wangedrag jongeren rond park’ - Noordhollands Dagblad 11-09-
2025
- ‘Nederlandse kinderen acIef in chatgroepen voor seksuele afpersing en geweld’ – NOS 25-8-
2025
- ‘Aantal zelfdodingen iets gedaald, maar zorgen over jongeren’ RTL Nieuws 19-1-2026
- ‘Aantal jongeren met bijstand blijY sIjgen: ‘Stromen sneller uit dan ouderen’’ – nu.nl 28-11-
2025
- ‘Mentale gezondheid van jongeren nog verder gedaald volgens onderzoek’ – RTL Nieuws 2-9-
2025
- ‘Wooncrisis treY jongeren steeds harder’ – Woonbond 1-5-2025
- ‘Jongeren twijfel over kinderwens door onzeker inkomen, klimaatstress en oorlog’ – Ouders
van Nu 2025
Jeugd – leeYijd?
- LasIg af te bakenen (welke leeYijd?)
- Daarom spreken we over een fase tussen kind-zijn en volwassenheid.
o Dit begint niet alIjd op hetzelfde moment en eindigt niet alIjd op hetzelfde moment
bij iedereen.
- Trajecten verschillen
o Biologisch à Volgroeid (lichamelijk)
o Psychologisch à Ontwikkeling idenIteit
o Sociaal à Getrouwd, betaalde baan
o Gedrag à Nooit?
o Juridisch à 18 meerderjarig, 21 onafankelijk (maar ook mentaal andere leefijt?)
1
,Jeugd – culturele verschillen
- Gemiddelde leeYijd waarop vrouwen zwanger worden.
- LeeYijd leerplicht.
- LeeYijd uit huis gaan.
Jeugd – HBSC-onderzoek
= Health Behaviour in School-aged Children onderzoek. Wordt elke 4 jaar herhaald. Jongeren tussen
de 11 en 16 jaar worden bevraagd. Wereldwijd.
- Nederland scoort goed op praten met vader.
- Nederland scoort slecht op voeding en beweging en prestaIedruk.
De jeugdfase
à Is verlengd over de jaren heen. Ze zijn vervaagd en opgeschoven:
- “Eerder volwassen”
o Seksuele ontwikkeling (weten eerder meer informaIe over dit onderwerp)
o Rol als consument (zakgeld)
2
, o Bijbaantje (verandwoordelijkheid)
- “Langer jong”
o Onderwijs (langer)
o Huwelijk (later)
- Young adulthood
GeneraIes
à Staat niet per se vast, kan overlappen.
- Babyboomers (1940 – 1965)
o Ook wel: ProtestgeneraIe
- GeneraIe X (1965 – 1980)
o Ook wel: No-nonsense generaIe
- GeneraIe Y (1980 – 2000)
o Ook wel: Millenials, achterbankgeneraIe (werden overal naar toegebracht door de
ouders), grenzeloze generaIe, generaIe Einstein
o HeeY ook nog zonder internet geleefd.
- GeneraIe Z (2000 – 2015)
o Ook wel: Digital naIves, netgeneraIe, IgeneraIon, screenagers
o Kan zich geen Ijd herinneren zonder internet.
Sociale ontwikkeling
- “Ontwikkeling”: Verandering over de Ijd heen. Gaat vaak in posiIeve zin (uitbreiding).
- “Sociaal”: normen en waarden, gedrag, emoIes.
- “Sociale ontwikkeling”
o Het proces van het verwerven van de groepscultuur, het leren van normen en
waarden van de samenleving om uiteindelijk deel uit te kunnen maken van deze
samenleving.
= grote variabiliteit tussen jongeren.
- Oorzaak: opvoeding/ culturele factureren/ sociale context/ sozializing agents.
Waarom verschillen we?
- Vanwege onze sociale omgeving.
- Vanwege onze socializing agents.
o Ouders
o Brussen
o Peers
- Maar: geen eenrichIngsverkeer. Er zijn ook persoonsfactoren die daarop invloed hebben.
De invloed van ouders
Hoe beïnvloeden ouders de sociale ontwikkeling?
- EmoIeregulaIe
- Ouder-kindrelaIe en het leven
EmoIeregulaIe – wat is het?
- Interne en externe processen:
o Intern: aan emoIes gerelateerde cogniIes, aandacht verplaatsen, controle over
lichamelijke reacIes.
o Extern: regulaIe door anderen.
o ModulaIe: welke emoIe, hoe intensief, hoe lang.
- Goede ER = jongere is in staat om op sociaal gepaste, adapIeve en flexibele manier op
stressvolle en emoIonele ervaringen te reageren.
o Dit is in ontwikkeling, en heb je niet meteen.
3
, EmoIeregulaIe – hoe gemeten?
- ObservaIes (bijv. coderen welke emoIes een kind laat zien).
- Ecological Momentary Assessment (kijken naar de gedachten en gevoelens van de jongere
door meerdere keren per dag contact met de jongere te hebben en dit uit te vragen).
- Lichamelijke meIngen (bijv. hartslag, corIsol e.d.).
EmoIeregulaIe – waarom belangrijk?
- EmoIedysregulaIe (McLaughlin et al. 2011) = als jongere hun emoIes niet goed onder
controle hebben, dus niet leeYijdsadequaat reageren.
- Gerelateerd aan internaliserend/ externaliserend (probleem)gedrag:
o Angst
o Depressie
o Agressie
o Eetstoornissen
- Goede regulaIe = sociaal competent.
EmoIeregulaIe – de rol van ouders
- TriparIte model van Morris (2007)
o Drie mechanismen die van invloed zijn op emoIe regulaIe:
§ ObservaIe
§ Eigenschappen van het ouderschap
§ EmoIonele klimaat binnen een gezin (hechIng, relaIe)
o Deze mechanismen worden ook weer beïnvloed door aspecten van de ouders zelf
(bijv. hoe is hun eigen emoIe regulaIe).
Effect ouder-kindrelaIe op leven
- HechIngstheorie
- RelaIesjablonen
- Spillover van ouder-kind naar relaIe met peers
- IntergeneraIonele conInuïteit
HechIngstheorie en relaIesjablonen
- PosiIeve ouder-kindrelaIes
o Fysiek/ psychologische nabijheid
o Veiligheid
o Bevorderen gezondheid
4
