Nederland
Factoren die bijdroegen aan de sterke De opbouw van de verzorgingsstaat paste bij
economische groei: het idee van de maakbare samenleving: De
→ Industrialisatie: In veel delen van het land overheid kan bepalen hoe de samenleving zich
ontstond industrie of werd bestaande industrie ontwikkeld. Het ideaal was om meer
sociaaleconomische gelijkheid te krijgen.
3.1 Een welvarende samenleving uitgebreid. Hier verdiende Nederland meer
geld mee. Verschillen in inkomen, macht en onderwijs
moesten worden verkleind. Vooral
Situatie na Tweede Wereldoorlog → Wirtschaftswunder: Nederland profiteerde
hiervan. De Duitse economie groeide nog sociaaldemocraten geloofden hierin, maar ook
Continuïteit: andere politici.
sneller dat die van Nederland en de handel met
De verzuiling keerde terug. Dit betekend dat de
Duitsland met groter en belangrijker dan ooit.
bevolking weer verdeeld werd in vier zuilen:
→ Geleide loonpolitiek: Het kabinet bepaalde
katholieken, protestanten, socialisten en
hoe hard de lonen mochten stijgen. De
liberalen. Ook verzuilde organisaties en
loonstijgingen werden beperkt zodat
politieke partijen werden heropgericht.
Nederlandse producten goedkoper waren dan
producten uit andere landen.
Veranderingen: → Aardgasvoorraden: Deze werden in
→ Politiek: Nederland werd eerst geregeerd door Groningen gevonden en hierdoor werd
confessionele kabinetten, maar nu door Nederland een van de rijkste landen van
rooms-rode kabinetten met de KVP en de PvdA Europa.
aan de macht. Maatschappelijke veranderingen
→ Internationale politiek: Nederland was niet
Uitbreiding verzorgingsstaat → Doordat er meer te besteden was
meer neutraal, maar sloot zich in de Koude Oorlog vergrootten Nederlanders het comfort in hun
aan bij de VS. Nederland werd lid van de NAVO en De toenemende welvaart werd gebruikt voor
de uitbreiding van de verzorgingsstaat. huishouden door de aanschaf van een koelkast
deed ook mee met de EGKS. wasmachine, een televisie, etc.
→ Economie: Sterke economische groei van 1948 Belangrijke uitbreidingen waren de WW, de
AOW, de bijstand en de WAO. → Nederlanders gingen meer eten en drinken.
tot 1973. Dit had Nederland niet verwacht omdat Er werd ook meer genotsvoedsel genuttigd
na de oorlog veel was vernietigd, maar omdat zoals chips.
Nederland financiële steun kreeg van de VS De overheid werkte bij de uitbreiding nauw
samen met hun sociale partners: Werkgevers → De eerste auto’s werden gekocht waardoor
(Marshallhulp) ging de wederopbouw snel en de mobiliteit toenam. Veel mensen gingen op
groeide de economie sterk. en vakbonden. Door hun intensieve overleg
kreeg de verzorgingsstaat een breed draagvlak vakantie. Ook het woon-werkverkeer nam toe.
in de samenleving. Het was een geslaagd → Veel mensen verhuisden naar
voorbeeld van het poldermodel: Het voeren forensensteden, oude steden groeiden en
van overleg gericht op overeenstemming. terwijl het aantal bewoners van stadscentra
verminderde, ontstonden er nieuwe
buitenwijken.
, → Ontzuiling kwam op gang. Mensen kwamen Vrouwen Emigratie
vaker in aanraking met andersdenkenden bij. op
1919: Invoering vrouwenkiesrecht. Door de oorlogsverwoestingen waren er veel te
de camping of op televisie. Gelovigen gingen weinig huizen en te weinig werk. Nederland was
steeds minder naar de kerk. Op radio en televisie te vol. Daarom emigreerden een half miljoen
Hierna kwam de vrouwenemancipatie stil te
werd de verzuiling doorbroken door Veronica en Nederlanders naar het buitenland.
staan. Vrouwen waren nog steeds
de TROS. Beide hadden ze kijkers/luisteraars uit
handelingsonbekwaam: Ze mochten zelf
alle zuilen. Ook in de politiek kwam er voor het
geen rechtsgeldige overeenkomsten sluiten, Immigratie
eerst een niet-verzuilde partij in de Tweede
zoals het openen van een bankrekening. → Vanuit Indonesië. Eerst was dit vrijwillig
Kamer, de D66.
vanwege de onzekere ontwikkelingen in
1956: Einde aan wettelijke Indonesië. Maar in 1958 moesten alle
Jongeren
handelingsonbekwaamheid van vrouwen Nederlanders die er nog waren het land
Na de oorlog werden er heel veel kinderen verlaten als gevolg van het
geboren: babyboom. Hierdoor waren er in 1960 Nederland-Indonesische conflict over
veel jongeren. Zij hadden meer geld en vrije tijd vanaf 1960: Positie van vrouwen verbeterde
Nieuw-Guinea.
dan ouderen en volgden langer onderwijs. steeds meer doordat steeds meer meisjes
→ Vanuit Suriname. Vanwege de onzekere
Hierdoor ontstonden jongerenculturen. Voor hun hoger onderwijs volgden.
toekomst van hun land na de onafhankelijkheid
was popmuziek heel belangrijk. rond 1975.
1964: Anticonceptiepil kwam op de markt. → Vanuit Marokko en Turkije.
Nozems: Luisterden veel het seksuele moraal werd hierdoor losser. Er Arbeidsmigranten uit deze landen kwamen naar
Amerikaanse rock- ‘n roll van werden ook minder kinderen geboren. Nederland omdat er geen genoeg personeel was
bijv. Elvis Presley. Ze waren in de industrie.
stoer gekleed, hadden 1971: Nieuwe echtscheidingswet: Paren
vetkuiven en reden op mochten scheiden als ze vonden dat hun De arbeidsmigranten kregen tijdelijke
brommers. huwelijk blijvend ontwricht is. Eerst mochten arbeidscontracten, maar deze werden vaak
paren alleen scheiden als er bijv. sprake was verlengd vanwege het belang voor de
Provo’s: Zij waren kritisch over de maatschappij. van mishandeling. Nederlandse economie. Hierdoor kregen ze ook
Zij voerden acties tegen bestaande het recht op gezinshereniging: Ze mochten hun
gezagsverhoudingen. Ze wilden Rond deze tijd vrouw en kinderen laten overkomen.
meer inspraak. De hippies waren ontstond ook de
een voorbeeld van provo’s. Zij tweede feministische 1973: Einde economische groei vanwege de
zetten zich op een vredelievende golf. Actiegroepen als oliecrisis. Er ontstond werkloosheid. Vooral de
en alternatieve manieren af tegen Dolle Mina streden industrie werd getroffen. Juist daar werkten
de consumptiemaatschappij en de heersende voor meer gelijke veel Turken en Marokkanen, maar die bleven in
opvattingen. rechten en kansen Nederland omdat in hun eigen land de
voor vrouwen. economische situatie nog slechter was.
Factoren die bijdroegen aan de sterke De opbouw van de verzorgingsstaat paste bij
economische groei: het idee van de maakbare samenleving: De
→ Industrialisatie: In veel delen van het land overheid kan bepalen hoe de samenleving zich
ontstond industrie of werd bestaande industrie ontwikkeld. Het ideaal was om meer
sociaaleconomische gelijkheid te krijgen.
3.1 Een welvarende samenleving uitgebreid. Hier verdiende Nederland meer
geld mee. Verschillen in inkomen, macht en onderwijs
moesten worden verkleind. Vooral
Situatie na Tweede Wereldoorlog → Wirtschaftswunder: Nederland profiteerde
hiervan. De Duitse economie groeide nog sociaaldemocraten geloofden hierin, maar ook
Continuïteit: andere politici.
sneller dat die van Nederland en de handel met
De verzuiling keerde terug. Dit betekend dat de
Duitsland met groter en belangrijker dan ooit.
bevolking weer verdeeld werd in vier zuilen:
→ Geleide loonpolitiek: Het kabinet bepaalde
katholieken, protestanten, socialisten en
hoe hard de lonen mochten stijgen. De
liberalen. Ook verzuilde organisaties en
loonstijgingen werden beperkt zodat
politieke partijen werden heropgericht.
Nederlandse producten goedkoper waren dan
producten uit andere landen.
Veranderingen: → Aardgasvoorraden: Deze werden in
→ Politiek: Nederland werd eerst geregeerd door Groningen gevonden en hierdoor werd
confessionele kabinetten, maar nu door Nederland een van de rijkste landen van
rooms-rode kabinetten met de KVP en de PvdA Europa.
aan de macht. Maatschappelijke veranderingen
→ Internationale politiek: Nederland was niet
Uitbreiding verzorgingsstaat → Doordat er meer te besteden was
meer neutraal, maar sloot zich in de Koude Oorlog vergrootten Nederlanders het comfort in hun
aan bij de VS. Nederland werd lid van de NAVO en De toenemende welvaart werd gebruikt voor
de uitbreiding van de verzorgingsstaat. huishouden door de aanschaf van een koelkast
deed ook mee met de EGKS. wasmachine, een televisie, etc.
→ Economie: Sterke economische groei van 1948 Belangrijke uitbreidingen waren de WW, de
AOW, de bijstand en de WAO. → Nederlanders gingen meer eten en drinken.
tot 1973. Dit had Nederland niet verwacht omdat Er werd ook meer genotsvoedsel genuttigd
na de oorlog veel was vernietigd, maar omdat zoals chips.
Nederland financiële steun kreeg van de VS De overheid werkte bij de uitbreiding nauw
samen met hun sociale partners: Werkgevers → De eerste auto’s werden gekocht waardoor
(Marshallhulp) ging de wederopbouw snel en de mobiliteit toenam. Veel mensen gingen op
groeide de economie sterk. en vakbonden. Door hun intensieve overleg
kreeg de verzorgingsstaat een breed draagvlak vakantie. Ook het woon-werkverkeer nam toe.
in de samenleving. Het was een geslaagd → Veel mensen verhuisden naar
voorbeeld van het poldermodel: Het voeren forensensteden, oude steden groeiden en
van overleg gericht op overeenstemming. terwijl het aantal bewoners van stadscentra
verminderde, ontstonden er nieuwe
buitenwijken.
, → Ontzuiling kwam op gang. Mensen kwamen Vrouwen Emigratie
vaker in aanraking met andersdenkenden bij. op
1919: Invoering vrouwenkiesrecht. Door de oorlogsverwoestingen waren er veel te
de camping of op televisie. Gelovigen gingen weinig huizen en te weinig werk. Nederland was
steeds minder naar de kerk. Op radio en televisie te vol. Daarom emigreerden een half miljoen
Hierna kwam de vrouwenemancipatie stil te
werd de verzuiling doorbroken door Veronica en Nederlanders naar het buitenland.
staan. Vrouwen waren nog steeds
de TROS. Beide hadden ze kijkers/luisteraars uit
handelingsonbekwaam: Ze mochten zelf
alle zuilen. Ook in de politiek kwam er voor het
geen rechtsgeldige overeenkomsten sluiten, Immigratie
eerst een niet-verzuilde partij in de Tweede
zoals het openen van een bankrekening. → Vanuit Indonesië. Eerst was dit vrijwillig
Kamer, de D66.
vanwege de onzekere ontwikkelingen in
1956: Einde aan wettelijke Indonesië. Maar in 1958 moesten alle
Jongeren
handelingsonbekwaamheid van vrouwen Nederlanders die er nog waren het land
Na de oorlog werden er heel veel kinderen verlaten als gevolg van het
geboren: babyboom. Hierdoor waren er in 1960 Nederland-Indonesische conflict over
veel jongeren. Zij hadden meer geld en vrije tijd vanaf 1960: Positie van vrouwen verbeterde
Nieuw-Guinea.
dan ouderen en volgden langer onderwijs. steeds meer doordat steeds meer meisjes
→ Vanuit Suriname. Vanwege de onzekere
Hierdoor ontstonden jongerenculturen. Voor hun hoger onderwijs volgden.
toekomst van hun land na de onafhankelijkheid
was popmuziek heel belangrijk. rond 1975.
1964: Anticonceptiepil kwam op de markt. → Vanuit Marokko en Turkije.
Nozems: Luisterden veel het seksuele moraal werd hierdoor losser. Er Arbeidsmigranten uit deze landen kwamen naar
Amerikaanse rock- ‘n roll van werden ook minder kinderen geboren. Nederland omdat er geen genoeg personeel was
bijv. Elvis Presley. Ze waren in de industrie.
stoer gekleed, hadden 1971: Nieuwe echtscheidingswet: Paren
vetkuiven en reden op mochten scheiden als ze vonden dat hun De arbeidsmigranten kregen tijdelijke
brommers. huwelijk blijvend ontwricht is. Eerst mochten arbeidscontracten, maar deze werden vaak
paren alleen scheiden als er bijv. sprake was verlengd vanwege het belang voor de
Provo’s: Zij waren kritisch over de maatschappij. van mishandeling. Nederlandse economie. Hierdoor kregen ze ook
Zij voerden acties tegen bestaande het recht op gezinshereniging: Ze mochten hun
gezagsverhoudingen. Ze wilden Rond deze tijd vrouw en kinderen laten overkomen.
meer inspraak. De hippies waren ontstond ook de
een voorbeeld van provo’s. Zij tweede feministische 1973: Einde economische groei vanwege de
zetten zich op een vredelievende golf. Actiegroepen als oliecrisis. Er ontstond werkloosheid. Vooral de
en alternatieve manieren af tegen Dolle Mina streden industrie werd getroffen. Juist daar werkten
de consumptiemaatschappij en de heersende voor meer gelijke veel Turken en Marokkanen, maar die bleven in
opvattingen. rechten en kansen Nederland omdat in hun eigen land de
voor vrouwen. economische situatie nog slechter was.
