Samenvatting Ethiek en Filosofie voor HBO
Morele Dilemma’s, Ethische Theorieën en Kritisch Denken
Complete Samenvatting – Alle Hoofdstukken
Versie: 2026
Geschikt voor: HBO Bedrijfskunde, HRM, Social Work, Verpleegkunde,
Rechten, Pedagogiek, Toegepaste Psychologie
Inhoud: Alle kernthema’s ethiek en filosofie + begrippenlijst + tentamentips
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia!
Inhoudsopgave
1. Inleiding Filosofie
2. Logica en Kritisch Denken
3. Kennisleer (Epistemologie)
4. Ethiek: Inleiding
5. Deugdethiek (Aristoteles)
6. Plichtsethiek (Kant)
7. Utilitarisme (Mill/Bentham)
8. Zorgethiek
9. Bedrijfsethiek en MVO
10. Ethiek in de Zorg en Hulpverlening
11. Rechtsfilosofie en Mensenrechten
12. Hedendaagse Ethische Vraagstukken
Hoofdstuk 1: Inleiding Filosofie
1.1 Wat is Filosofie?
Filosofie = de liefde voor wijsheid (Grieks: philos = liefde, sophia = wijsheid).
Het stellen van fundamentele vragen over de werkelijkheid, kennis, moraal en
het menselijk bestaan.
1.2 Deelgebieden
Deelgebied Centrale vraag
Metafysica Wat is de werkelijkheid? Wat bestaat er?
1
, Deelgebied Centrale vraag
Epistemologie Wat is kennis? Wat kunnen we weten?
Ethiek Wat is goed handelen? Wat is rechtvaardig?
Logica Wat is correct redeneren?
Esthetica Wat is schoonheid?
Politieke filosofie Wat is een rechtvaardige samenleving?
1.3 Grote Filosofen – Overzicht
Filosoof Periode Kernidee
Socrates 470-399 v.Chr. De socratische methode
(doorvragen), “ik weet dat
ik niets weet”
Plato 427-347 v.Chr. Ideeënleer (de
werkelijkheid is een
schaduw van de ideale
wereld)
Aristoteles 384-322 v.Chr. Deugdethiek, het gulden
midden
Descartes 1596-1650 “Cogito ergo sum” (ik
denk, dus ik ben),
rationalisme
Kant 1724-1804 Categorische imperatief,
plichtethiek
Mill 1806-1873 Utilitarisme (greatest
happiness principle)
Nietzsche 1844-1900 “God is dood”,
Übermensch, kritiek op
moraal
Sartre 1905-1980 Existentialisme (“de mens
is veroordeeld tot
vrijheid”)
Rawls 1921-2002 Rechtvaardigheidstheorie,
sluier van onwetendheid
Hoofdstuk 2: Logica en Kritisch Denken
2.1 Argumenten
2
Morele Dilemma’s, Ethische Theorieën en Kritisch Denken
Complete Samenvatting – Alle Hoofdstukken
Versie: 2026
Geschikt voor: HBO Bedrijfskunde, HRM, Social Work, Verpleegkunde,
Rechten, Pedagogiek, Toegepaste Psychologie
Inhoud: Alle kernthema’s ethiek en filosofie + begrippenlijst + tentamentips
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia!
Inhoudsopgave
1. Inleiding Filosofie
2. Logica en Kritisch Denken
3. Kennisleer (Epistemologie)
4. Ethiek: Inleiding
5. Deugdethiek (Aristoteles)
6. Plichtsethiek (Kant)
7. Utilitarisme (Mill/Bentham)
8. Zorgethiek
9. Bedrijfsethiek en MVO
10. Ethiek in de Zorg en Hulpverlening
11. Rechtsfilosofie en Mensenrechten
12. Hedendaagse Ethische Vraagstukken
Hoofdstuk 1: Inleiding Filosofie
1.1 Wat is Filosofie?
Filosofie = de liefde voor wijsheid (Grieks: philos = liefde, sophia = wijsheid).
Het stellen van fundamentele vragen over de werkelijkheid, kennis, moraal en
het menselijk bestaan.
1.2 Deelgebieden
Deelgebied Centrale vraag
Metafysica Wat is de werkelijkheid? Wat bestaat er?
1
, Deelgebied Centrale vraag
Epistemologie Wat is kennis? Wat kunnen we weten?
Ethiek Wat is goed handelen? Wat is rechtvaardig?
Logica Wat is correct redeneren?
Esthetica Wat is schoonheid?
Politieke filosofie Wat is een rechtvaardige samenleving?
1.3 Grote Filosofen – Overzicht
Filosoof Periode Kernidee
Socrates 470-399 v.Chr. De socratische methode
(doorvragen), “ik weet dat
ik niets weet”
Plato 427-347 v.Chr. Ideeënleer (de
werkelijkheid is een
schaduw van de ideale
wereld)
Aristoteles 384-322 v.Chr. Deugdethiek, het gulden
midden
Descartes 1596-1650 “Cogito ergo sum” (ik
denk, dus ik ben),
rationalisme
Kant 1724-1804 Categorische imperatief,
plichtethiek
Mill 1806-1873 Utilitarisme (greatest
happiness principle)
Nietzsche 1844-1900 “God is dood”,
Übermensch, kritiek op
moraal
Sartre 1905-1980 Existentialisme (“de mens
is veroordeeld tot
vrijheid”)
Rawls 1921-2002 Rechtvaardigheidstheorie,
sluier van onwetendheid
Hoofdstuk 2: Logica en Kritisch Denken
2.1 Argumenten
2
