Super samenvatting CE stof economie LWEO

Levensloop

Er zijn twee soorten grootheden:

- Stroomgrootheid: grootheid die over een bepaalde periode wordt gemeten (bv inkomen,
zakgeld, ook uitgaven)
- Voorraadgrootheid: grootheid die op een bepaald moment wordt gemeten (bv
spaarrekening, vermogen)

Lorenz-curve = geeft de mate van ongelijkheid van de inkomensverdeling over personen weer (hoe
dikker de buik van de lorenz-curve, hoe ongelijker de verdeling)

- Nivelleren = inkomensverdeling wordt gelijker (belastingpercentage stijgt naarmate het
inkomen hoger is)
- Denivelleren = inkomensverdeling wordt ongelijker (iedereen betaalt hetzelfde bedrag
belasting)

- Gini-coëfficiënt = de oppervlakte tussen de lorenzcurve en de diagonaal : de totale
oppervlakte van de grafiek onder de diagonaal (altijd waarde tussen de 0 en de 1)
- Herverdeling van inkomens = verdeling van de inkomens na loonheffing. Iemand die veel
verdient moet meer belasting + sociale premies betalen dan iemand die weinig verdient 
gelijkmatiger inkomensverdeling

Mensen verzekeren omdat ze risico-avers zijn. Bij verzekeren is er sprake van:

- Asymmetrische informatie: bij afsluiten verzekering weet verzekerde meer over kans op
risico dat hij loopt dan verzekeringsmaatschappij
- Moreel wangedrag: iemand neemt meer risico’s omdat hij verzekerd is

Door asymmetrische informatie en moreel wangedrag ontstaat averechtse selectie = alleen slechte
risico’s verzekeren  stijging premie  verzekeren zinloos

Averechtse selectie voorkomen door:

- Verplichte verzekering (collectieve dwang)
- Premiedifferentiatie: hoge risico’s betalen meer premie dan lage risico’s
- Invoering van eigen risico / maximumvergoeding: verzekerde meebetalen bij schade
- Bonus-malusregeling: mensen die jaren zonder schade rijden krijgen korting op premie en
mensen met veel schade moeten extra premie betalen

Premie = kans op schade x gemiddelde hoogte verwachte schade

Sociale verzekeringen = door de overheid verplichte verzekering tegen inkomensverlies door
werkeloosheid, overlijden, ouderdom, ziekte:

- Volksverzekeringen (voor iedereen): AOW, AWBZ (zorg), ANW (nabestaanden), AKW
(kinderen)
- Werknemersverzekeringen (voor mensen in loondienst, premies betaald door werkgevers):
WW (werkeloosheid), ZW (ziektewet), WIA (arbeidsongeschiktheid)

Sociale uitkeringen worden betaald als belastingen en premies. Om ze betaalbaar te houden is het
van belang dat er genoeg betalers zijn tegenover uitkeringsgerechtigden:

i/a-ratio = verhouding tussen inactieven en actieven  (inactieven / actieven) x 100%

, Vraag en aanbod

Prijselasticiteit van de gevraagde hoeveelheid:

Ev = procentuele verandering van gevraagde hoeveelheid / procentuele verandering prijs

Bij een elasticiteit staat de oorzaak in de noemer en het gevolg in de teller

- Minteken bij prijselasticiteit: negatief verband  als prijs stijgt zal gevraagde hoeveelheid
dalen en als prijs daalt zal gevraagde hoeveelheid stijgen
- Is Ev groter dan 1  vraag elastisch (kijk niet naar + of -)
- Is Ev kleiner dan 1  vraag inelastisch

Kruiselingse prijselasticiteit van de vraag:

Ek = procentuele verandering van gevraagde hoeveelheid van een product / procentuele verandering
van de prijs van een ander product

- Ek positief: prijsstijging van bv. thee leidt tot grotere vraag naar koffie  substitutiegoederen
- Ek negatief: prijsstijging van bv. Cd’s leidt tot minder vraag Cd-spelers  complementaire
goederen

Inkomenselasticiteit van de vraag:

Ey = procentuele verandering gevraagde hoeveelheid / procentuele verandering besteedbaar
inkomen

- Ey positief: bij hoger inkomen stijgt de vraag naar normale goederen
o Primaire goederen: reageert niet sterk op inkomensverandering  inelastisch
o Luxe goederen: bij inkomensstijging meer gekocht worden  elastisch
- Ey negatief: een hoger inkomen leidt tot daling van gevraagde hoeveelheid = inferieure
goederen, bijvoorbeeld merkloze spijkerbroeken. Inferieure goederen worden vervangen
door luxere goederen

Variabele kosten:

- Proportioneel: variabele kosten veranderen evenredig naarmate productie toeneemt
- Degressief: variabele kosten dalen als productie toeneemt
- Progressief: variabele kosten stijgen als productie toeneemt

MK = extra kosten bij uitbreiding van de productie met 1 eenheid  delta TK / delta q

MO = extra opbrengt bij uitbreiding van de productie met 1 eenheid  delta TO / delta q

Prijselasticiteit van het aanbod:

Ea = procentuele verandering vraag / procentuele verandering verkoopprijs

- Verkrapping van de arbeidsmarkt: werkgelegenheid + vacatures groeit harder dan de
beroepsbevolking (verhouding tussen vraag en aanbod groter)
- Verruiming van de arbeidsmarkt: beroepsbevolking groeit harder dan werkgelegenheid +
vacatures (verhouding tussen vraag en aanbod kleiner)
- Schaars product = kost geld