Letsel en schade
Week 1
Inleiding: Begrippen en Letselschade
• Letselschade: Dit is schade die wordt veroorzaakt door letsel. Letsel is een zeer ruim begrip: van
een snee tot psychische klachten, en van zichtbaar tot onzichtbaar.
• Schade: Elk nadeel dat het gevolg is van dit letsel. Voorbeelden hiervan zijn inkomensnadeel (dit
is een hele belangrijke), medische kosten, vervoerskosten, hulp in de huishouding en
immateriële schade (zoals pijn, shock- of affectieschade).
• De kern van schadeberekening: Schade bij letsel is het verschil tussen de situatie vóór en ná het
ongeval. Denk bijvoorbeeld aan iemand die eerst werkte en nu een uitkering heeft, of eerst zelf
zijn huis schilderde en nu een schilder moet betalen.
• Bij letselschadezaken zijn heel veel betrokkenen, waaronder het slachtoffer,
belangenbehartigers, verzekeraars, medisch adviseurs, arbeidsdeskundigen en uiteindelijk de
rechter. De vragen die centraal staan in de afhandeling zijn of de aansprakelijkheid en omvang
van de schade vaststaan, en of er een medische eindtoestand is bereikt.
Aansprakelijkheid en de Onrechtmatige Daad (OD)
• Hoofdregel: In beginsel draagt iedereen zijn eigen schade, tenzij je een ander aansprakelijk kunt
stellen. Aansprakelijkheid creëert een verbintenis waarbij de dader een verplichting heeft tot
schadevergoeding en het slachtoffer een vorderingsrecht heeft. Grondslagen hiervoor zijn
wanprestatie, de onrechtmatige daad of specifieke wettelijke gronden.
• De 5 vereisten voor de Onrechtmatige Daad (Art. 6:162 BW):
1. Een onrechtmatige daad.
2. Toerekening aan de dader.
3. Schade.
4. Causaal verband (in Nederland wordt er snel aangenomen dat de schade in verband
staat met de daad).
5. Relativiteit (beschermt de geschonden norm ook daadwerkelijk dit specifieke belang?).
• Wat maakt een daad onrechtmatig? Dit kan een inbreuk op een recht zijn, of een doen/nalaten
in strijd met een wettelijke plicht, óf een doen/nalaten in strijd met het ongeschreven recht in
het maatschappelijk verkeer (de zorgvuldigheidsnorm). Hierbij mag er geen
rechtvaardigingsgrond aanwezig zijn.
• De Zorgvuldigheidsnorm: Dit is een ongeschreven en open norm die draait om maatschappelijk
aanvaard gedrag. De rechter bepaalt vaak pas achteraf en zeer casuïstisch of iets onzorgvuldig en
dus onrechtmatig was.
Gevaarzetting en de Kelderluik-criteria
• Gevaarzetting is het creëren of laten voortbestaan van een gevaarlijke situatie zonder de nodige
voorzorgsmaatregelen te treffen.
, • Om te toetsen of dit onrechtmatig is, gebruikt men de Kelderluik-criteria van de Hoge Raad:
1. Hoe groot is de kans dat het gevaar zich verwezenlijkt? (Waarschijnlijkheid).
2. Hoe ernstig is de mogelijke schade? (Ernst).
3. Hoe bezwaarlijk is het om voorzorgsmaatregelen te nemen (financieel of anderszins)?
4. Hoe voorzienbaar is de onvoorzichtigheid van de benadeelde?
Jurisprudentie Gevaarzetting:
• Arrest Jetblast: De Hoge Raad herhaalt hier de Kelderluik-criteria. Een simpel
waarschuwingsbord is pas afdoende als te verwachten valt dat dit daadwerkelijk leidt tot het
vermijden van het gevaar. Omdat het bordje het concrete gevaar (weggeblazen worden) niet
noemde, was dit niet genoeg om aansprakelijkheid te ontlopen.
• Arrest Legionellabesmetting Westfriese Flora: Als een dader bekend behoort te zijn met een
algemeen gevaar (warm stilstaand water) en dit met een simpele maatregel (chloor toevoegen)
had kunnen voorkomen, is hij aansprakelijk. Dat het exacte, specifieke gevaar (legionella) toen
nog onbekend was, ontslaat de dader niet van aansprakelijkheid.
Categorieën: Privésfeer (Huis-tuin-en-keukenongevallen)
• Arrest Jansen/Jansen (De zeulende zusjes): Niet elke riskante handeling is direct onrechtmatig.
Gevaarscheppend gedrag in de privésfeer is pas onrechtmatig als de kans op een ongeval zó
groot is, dat je het eigenlijk had moeten laten. De drempel voor aansprakelijkheid is hier dus heel
hoog.
Ongelukkige Samenloop van Omstandigheden (OSVO)
• OSVO is géén vooraf vastgestelde categorie, maar een conclusie die de rechter trekt nadat de
criteria zijn getoetst. Als iets als een OSVO wordt gekwalificeerd, biedt dit
"daderschapsbescherming", oftewel: de dader is niet aansprakelijk.
Categorieën: Sport- en spelsituaties In sport en spel geldt een verhoogde aansprakelijkheidsdrempel,
omdat deelnemers gevaarlijke, slecht gecoördineerde of ondoordachte acties van elkaar moeten
verwachten.
• Arrest Hettinga/de Vries: Deze verhoogde drempel geldt ook nog vlak nadat het spel officieel
voorbij is (als de bel heeft geklonken), omdat het wedijveren de gedragingen daarna nog even
beïnvloedt.
• Arrest Midgetgolf: Je hoeft niet rechtstreeks met elkaar te wedijveren of op dat moment zelf de
bal te slaan om als deelnemer te tellen. Ook als je op je beurt wacht (als toeschouwer), val je
onder de beschermende, verhoogde drempel van sport en spel. In deze casus was er dus sprake
van een OSVO en geen aansprakelijkheid.
• Arrest Eurosportiv/X (Skeeleren): Hier is sprake van een omslag "van privé naar professie", men
bevindt zich in de profijtsfeer. Omdat de organisatie geld verdient, gaat de
aansprakelijkheidsdrempel juist omlaag ("daderschapsbescherming verandert in
slachtofferbescherming!"). Dat deelnemers zelf risico nemen, ontslaat de organisatie niet van de
plicht om veiligheidsmaatregelen (zoals valhelmen) te nemen. Een exoneratieclausule 'verdampt'
als de deelnemer zulk ernstig letsel niet had kunnen voorzien.
Week 1
Inleiding: Begrippen en Letselschade
• Letselschade: Dit is schade die wordt veroorzaakt door letsel. Letsel is een zeer ruim begrip: van
een snee tot psychische klachten, en van zichtbaar tot onzichtbaar.
• Schade: Elk nadeel dat het gevolg is van dit letsel. Voorbeelden hiervan zijn inkomensnadeel (dit
is een hele belangrijke), medische kosten, vervoerskosten, hulp in de huishouding en
immateriële schade (zoals pijn, shock- of affectieschade).
• De kern van schadeberekening: Schade bij letsel is het verschil tussen de situatie vóór en ná het
ongeval. Denk bijvoorbeeld aan iemand die eerst werkte en nu een uitkering heeft, of eerst zelf
zijn huis schilderde en nu een schilder moet betalen.
• Bij letselschadezaken zijn heel veel betrokkenen, waaronder het slachtoffer,
belangenbehartigers, verzekeraars, medisch adviseurs, arbeidsdeskundigen en uiteindelijk de
rechter. De vragen die centraal staan in de afhandeling zijn of de aansprakelijkheid en omvang
van de schade vaststaan, en of er een medische eindtoestand is bereikt.
Aansprakelijkheid en de Onrechtmatige Daad (OD)
• Hoofdregel: In beginsel draagt iedereen zijn eigen schade, tenzij je een ander aansprakelijk kunt
stellen. Aansprakelijkheid creëert een verbintenis waarbij de dader een verplichting heeft tot
schadevergoeding en het slachtoffer een vorderingsrecht heeft. Grondslagen hiervoor zijn
wanprestatie, de onrechtmatige daad of specifieke wettelijke gronden.
• De 5 vereisten voor de Onrechtmatige Daad (Art. 6:162 BW):
1. Een onrechtmatige daad.
2. Toerekening aan de dader.
3. Schade.
4. Causaal verband (in Nederland wordt er snel aangenomen dat de schade in verband
staat met de daad).
5. Relativiteit (beschermt de geschonden norm ook daadwerkelijk dit specifieke belang?).
• Wat maakt een daad onrechtmatig? Dit kan een inbreuk op een recht zijn, of een doen/nalaten
in strijd met een wettelijke plicht, óf een doen/nalaten in strijd met het ongeschreven recht in
het maatschappelijk verkeer (de zorgvuldigheidsnorm). Hierbij mag er geen
rechtvaardigingsgrond aanwezig zijn.
• De Zorgvuldigheidsnorm: Dit is een ongeschreven en open norm die draait om maatschappelijk
aanvaard gedrag. De rechter bepaalt vaak pas achteraf en zeer casuïstisch of iets onzorgvuldig en
dus onrechtmatig was.
Gevaarzetting en de Kelderluik-criteria
• Gevaarzetting is het creëren of laten voortbestaan van een gevaarlijke situatie zonder de nodige
voorzorgsmaatregelen te treffen.
, • Om te toetsen of dit onrechtmatig is, gebruikt men de Kelderluik-criteria van de Hoge Raad:
1. Hoe groot is de kans dat het gevaar zich verwezenlijkt? (Waarschijnlijkheid).
2. Hoe ernstig is de mogelijke schade? (Ernst).
3. Hoe bezwaarlijk is het om voorzorgsmaatregelen te nemen (financieel of anderszins)?
4. Hoe voorzienbaar is de onvoorzichtigheid van de benadeelde?
Jurisprudentie Gevaarzetting:
• Arrest Jetblast: De Hoge Raad herhaalt hier de Kelderluik-criteria. Een simpel
waarschuwingsbord is pas afdoende als te verwachten valt dat dit daadwerkelijk leidt tot het
vermijden van het gevaar. Omdat het bordje het concrete gevaar (weggeblazen worden) niet
noemde, was dit niet genoeg om aansprakelijkheid te ontlopen.
• Arrest Legionellabesmetting Westfriese Flora: Als een dader bekend behoort te zijn met een
algemeen gevaar (warm stilstaand water) en dit met een simpele maatregel (chloor toevoegen)
had kunnen voorkomen, is hij aansprakelijk. Dat het exacte, specifieke gevaar (legionella) toen
nog onbekend was, ontslaat de dader niet van aansprakelijkheid.
Categorieën: Privésfeer (Huis-tuin-en-keukenongevallen)
• Arrest Jansen/Jansen (De zeulende zusjes): Niet elke riskante handeling is direct onrechtmatig.
Gevaarscheppend gedrag in de privésfeer is pas onrechtmatig als de kans op een ongeval zó
groot is, dat je het eigenlijk had moeten laten. De drempel voor aansprakelijkheid is hier dus heel
hoog.
Ongelukkige Samenloop van Omstandigheden (OSVO)
• OSVO is géén vooraf vastgestelde categorie, maar een conclusie die de rechter trekt nadat de
criteria zijn getoetst. Als iets als een OSVO wordt gekwalificeerd, biedt dit
"daderschapsbescherming", oftewel: de dader is niet aansprakelijk.
Categorieën: Sport- en spelsituaties In sport en spel geldt een verhoogde aansprakelijkheidsdrempel,
omdat deelnemers gevaarlijke, slecht gecoördineerde of ondoordachte acties van elkaar moeten
verwachten.
• Arrest Hettinga/de Vries: Deze verhoogde drempel geldt ook nog vlak nadat het spel officieel
voorbij is (als de bel heeft geklonken), omdat het wedijveren de gedragingen daarna nog even
beïnvloedt.
• Arrest Midgetgolf: Je hoeft niet rechtstreeks met elkaar te wedijveren of op dat moment zelf de
bal te slaan om als deelnemer te tellen. Ook als je op je beurt wacht (als toeschouwer), val je
onder de beschermende, verhoogde drempel van sport en spel. In deze casus was er dus sprake
van een OSVO en geen aansprakelijkheid.
• Arrest Eurosportiv/X (Skeeleren): Hier is sprake van een omslag "van privé naar professie", men
bevindt zich in de profijtsfeer. Omdat de organisatie geld verdient, gaat de
aansprakelijkheidsdrempel juist omlaag ("daderschapsbescherming verandert in
slachtofferbescherming!"). Dat deelnemers zelf risico nemen, ontslaat de organisatie niet van de
plicht om veiligheidsmaatregelen (zoals valhelmen) te nemen. Een exoneratieclausule 'verdampt'
als de deelnemer zulk ernstig letsel niet had kunnen voorzien.
