Kennis kunstzinnige oriëntatie: Onderdeel Dans
Deze samenvatting bevat de volgende onderdelen:
Heijdanus, E. (2019). DANS! Praktisch handboek voor het basisonderwijs. Bussum: Coutinho.
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2: 2.4 en 2.5
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5: 5.1 t/m 5,7
Hoofdstuk 8: 8.3.3 en 8.4
Hoofdstuk 9
Hoofdstuk 10
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Wat is dans?.......................................................................................................................3
1.1 Inleiding........................................................................................................................................3
1.2 De context van dans.....................................................................................................................3
1.3 Omschrijvingen van dans..............................................................................................................3
1.4 Dans in het basisonderwijs...........................................................................................................4
Hoofdstuk 2 Werken aan bekwaamheidseisen en vakspecifieke competenties dans............................5
2.4 De vermogens van de leerling......................................................................................................5
2.5 Doelen..........................................................................................................................................6
Hoofdstuk 4 Leerinhouden en leerlijn dans............................................................................................7
4.1 Inleiding........................................................................................................................................7
4.2 De educatieve context van dans...................................................................................................7
4.3 Dans binnen het leergebied kunstzinnige oriëntatie....................................................................8
4.4 Opbouw van dansvaardigheid......................................................................................................8
4.5 De leerlijn dans.............................................................................................................................9
Hoofdstuk 5 Creatieve ontwikkeling in dans stimuleren......................................................................10
5.1 Inleiding......................................................................................................................................10
5.2 Creativiteit..................................................................................................................................10
5.3 Elementen in het creatieve proces.............................................................................................10
5.4 Het creatieve proces...................................................................................................................10
5.5 Het creatieve proces begeleiden................................................................................................10
5.6 De vrijmakingsfase......................................................................................................................11
5.7 De rol van de leerkracht en de praktijk van het creatieve ontwikkelingsproces.........................12
Hoofdstuk 8 Receptie en reflectie: kijken naar en praten over professionele dansvoorstellingen.......13
8.3.3 Het reflectiegesprek................................................................................................................13
8.4 Leerlijn receptie en reflectie.......................................................................................................13
Hoofdstuk 9 Lesgeven in de stagepraktijk............................................................................................14
9.1 Inleiding......................................................................................................................................14
9.2 Lessen dans voor je stagepraktijk...............................................................................................14
Hoofdstuk 10 Dans in de stagepraktijk.................................................................................................15
10.1 Inleiding....................................................................................................................................15
10.2 Het model Didactische Analyse.................................................................................................15
10.4 De vakspecifieke lesstructuur...................................................................................................15
10.5 Lesdoelen formuleren...............................................................................................................16
10.6 Evalueren en reflecteren..........................................................................................................16
, Hoofdstuk 1 Wat is dans?
1.1 Inleiding
Dans doet iets met ons allemaal, dans zien we elke dag. Het is ook een manier om jezelf uit te
drukken. Je kunt je lichaam gebruiken als instrument om bijvoorbeeld emoties en intenties uit te
drukken. De expressievorm dans wordt al gebruikt sinds de prehistorie. Om het vak dans goed te
geven in het basisonderwijs, moet je weten hoe kinderen dans beleven.
1.2 De context van dans
Je kunt dans op verschillende manieren en op verschillende plaatsen tegenkomen. Er wordt
uitgegaan van drie contexten waarin dans kan plaatsvinden: een artistieke, een sociale en een
educatieve context. Artistiek wil zeggen: dans als kunstvorm. Bij een sociale context gaat het om het
gezelschap waarmee je danst, dans is dan een vorm van sociaal contact. Dans in een educatieve
context legt de focus op dans bedoeld om van, over en door te leren.
Sociale context
Je kunt dansen om veel verschillende redenen. Dans is ook een vorm van contact. In vrijwel alle
culturen is het gebruikelijk om te dansen. Dansen zijn vaak volgens bepaalde tradities vormgegeven
en worden van generatie op generatie overgedragen. In je werk als leerkracht kun je met je groep
het plezier, het groepsgevoel en de onderlinge verbondenheid versterken door samen te dansen.
Artistieke context
Dans in de artistieke context is dans als kunstvorm. Deze vorm van dans wordt meestal uitgevoerd
door professioneel dansers die daarvoor een opleiding hebben gevolgd. Hier trainen de dansers de
fysieke aspecten van dans en muzikaliteit, expressiviteit en ruimtegebruik, leren ze over de
dansgeschiedenis en ontwikkelen ze een eigen kunstzinnige visie en stijl. Dansen worden ontworpen
door choreografen die de richting bepalen voor een dansgezelschap in een bepaalde voorstelling.
Dans gaat altijd om een belevingsaspect, in dit geval wordt dat gecommuniceerd met het publiek.
Dans kan door de boodschap erg aangrijpend of confronterend zijn.
Educatieve context
In danslessen op school leren leerlingen in een creatief proces van ontdekken, onderzoeken en
maken, vorm te geven aan hun ervaringen, gevoelens en ideeën. Ze leren daarnaast bestaande
dansen na te doen en deze te beschouwen op aspecten als stijl, patroon, cultuur en traditie. En ze
leren door te kijken naar en te praten over dans te verwoorden wat dans oproept aan emoties,
betekenis en gevoel van schoonheid. Dans staat in het onderwijs niet op zichzelf. Met andere
kunstvakken is er een directe verbinding. Ze hebben methodisch en didactisch een aantal
overeenkomsten en hebben een grote meerwaarde voor elkaar, zowel inhoudelijk als artistiek. Maar
ook met andere leergebieden zijn er raakvlakken en samenhangen, meestal rond de inhoud of
betekenis van een onderwerp of vraagstuk.
1.3 Omschrijvingen van dans
Vanuit de historisch-maatschappelijke ontwikkeling wordt een andere indeling gehanteerd.
Danshistorica Janet Adshead (2000) gaat uit van een indeling waarbij de historische ontwikkeling
zichtbaar wordt. Er was sprake van een magisch-rituele of religieuze context: mensen gebruikten
dans om hun ideeën over bijvoorbeeld natuurkrachten vorm te geven. Vervolgens zien we dans in
een meer sociale context, waarbij mensen dans gebruiken om hun onderlinge relaties te
benadrukken en versterken. Pas daarna ontstaat dans in een artistieke context, die geworteld is in
de sociale context.
Er zijn de volgende omschrijvingen van dans en dansen
Deze samenvatting bevat de volgende onderdelen:
Heijdanus, E. (2019). DANS! Praktisch handboek voor het basisonderwijs. Bussum: Coutinho.
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2: 2.4 en 2.5
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5: 5.1 t/m 5,7
Hoofdstuk 8: 8.3.3 en 8.4
Hoofdstuk 9
Hoofdstuk 10
,Inhoud
Hoofdstuk 1 Wat is dans?.......................................................................................................................3
1.1 Inleiding........................................................................................................................................3
1.2 De context van dans.....................................................................................................................3
1.3 Omschrijvingen van dans..............................................................................................................3
1.4 Dans in het basisonderwijs...........................................................................................................4
Hoofdstuk 2 Werken aan bekwaamheidseisen en vakspecifieke competenties dans............................5
2.4 De vermogens van de leerling......................................................................................................5
2.5 Doelen..........................................................................................................................................6
Hoofdstuk 4 Leerinhouden en leerlijn dans............................................................................................7
4.1 Inleiding........................................................................................................................................7
4.2 De educatieve context van dans...................................................................................................7
4.3 Dans binnen het leergebied kunstzinnige oriëntatie....................................................................8
4.4 Opbouw van dansvaardigheid......................................................................................................8
4.5 De leerlijn dans.............................................................................................................................9
Hoofdstuk 5 Creatieve ontwikkeling in dans stimuleren......................................................................10
5.1 Inleiding......................................................................................................................................10
5.2 Creativiteit..................................................................................................................................10
5.3 Elementen in het creatieve proces.............................................................................................10
5.4 Het creatieve proces...................................................................................................................10
5.5 Het creatieve proces begeleiden................................................................................................10
5.6 De vrijmakingsfase......................................................................................................................11
5.7 De rol van de leerkracht en de praktijk van het creatieve ontwikkelingsproces.........................12
Hoofdstuk 8 Receptie en reflectie: kijken naar en praten over professionele dansvoorstellingen.......13
8.3.3 Het reflectiegesprek................................................................................................................13
8.4 Leerlijn receptie en reflectie.......................................................................................................13
Hoofdstuk 9 Lesgeven in de stagepraktijk............................................................................................14
9.1 Inleiding......................................................................................................................................14
9.2 Lessen dans voor je stagepraktijk...............................................................................................14
Hoofdstuk 10 Dans in de stagepraktijk.................................................................................................15
10.1 Inleiding....................................................................................................................................15
10.2 Het model Didactische Analyse.................................................................................................15
10.4 De vakspecifieke lesstructuur...................................................................................................15
10.5 Lesdoelen formuleren...............................................................................................................16
10.6 Evalueren en reflecteren..........................................................................................................16
, Hoofdstuk 1 Wat is dans?
1.1 Inleiding
Dans doet iets met ons allemaal, dans zien we elke dag. Het is ook een manier om jezelf uit te
drukken. Je kunt je lichaam gebruiken als instrument om bijvoorbeeld emoties en intenties uit te
drukken. De expressievorm dans wordt al gebruikt sinds de prehistorie. Om het vak dans goed te
geven in het basisonderwijs, moet je weten hoe kinderen dans beleven.
1.2 De context van dans
Je kunt dans op verschillende manieren en op verschillende plaatsen tegenkomen. Er wordt
uitgegaan van drie contexten waarin dans kan plaatsvinden: een artistieke, een sociale en een
educatieve context. Artistiek wil zeggen: dans als kunstvorm. Bij een sociale context gaat het om het
gezelschap waarmee je danst, dans is dan een vorm van sociaal contact. Dans in een educatieve
context legt de focus op dans bedoeld om van, over en door te leren.
Sociale context
Je kunt dansen om veel verschillende redenen. Dans is ook een vorm van contact. In vrijwel alle
culturen is het gebruikelijk om te dansen. Dansen zijn vaak volgens bepaalde tradities vormgegeven
en worden van generatie op generatie overgedragen. In je werk als leerkracht kun je met je groep
het plezier, het groepsgevoel en de onderlinge verbondenheid versterken door samen te dansen.
Artistieke context
Dans in de artistieke context is dans als kunstvorm. Deze vorm van dans wordt meestal uitgevoerd
door professioneel dansers die daarvoor een opleiding hebben gevolgd. Hier trainen de dansers de
fysieke aspecten van dans en muzikaliteit, expressiviteit en ruimtegebruik, leren ze over de
dansgeschiedenis en ontwikkelen ze een eigen kunstzinnige visie en stijl. Dansen worden ontworpen
door choreografen die de richting bepalen voor een dansgezelschap in een bepaalde voorstelling.
Dans gaat altijd om een belevingsaspect, in dit geval wordt dat gecommuniceerd met het publiek.
Dans kan door de boodschap erg aangrijpend of confronterend zijn.
Educatieve context
In danslessen op school leren leerlingen in een creatief proces van ontdekken, onderzoeken en
maken, vorm te geven aan hun ervaringen, gevoelens en ideeën. Ze leren daarnaast bestaande
dansen na te doen en deze te beschouwen op aspecten als stijl, patroon, cultuur en traditie. En ze
leren door te kijken naar en te praten over dans te verwoorden wat dans oproept aan emoties,
betekenis en gevoel van schoonheid. Dans staat in het onderwijs niet op zichzelf. Met andere
kunstvakken is er een directe verbinding. Ze hebben methodisch en didactisch een aantal
overeenkomsten en hebben een grote meerwaarde voor elkaar, zowel inhoudelijk als artistiek. Maar
ook met andere leergebieden zijn er raakvlakken en samenhangen, meestal rond de inhoud of
betekenis van een onderwerp of vraagstuk.
1.3 Omschrijvingen van dans
Vanuit de historisch-maatschappelijke ontwikkeling wordt een andere indeling gehanteerd.
Danshistorica Janet Adshead (2000) gaat uit van een indeling waarbij de historische ontwikkeling
zichtbaar wordt. Er was sprake van een magisch-rituele of religieuze context: mensen gebruikten
dans om hun ideeën over bijvoorbeeld natuurkrachten vorm te geven. Vervolgens zien we dans in
een meer sociale context, waarbij mensen dans gebruiken om hun onderlinge relaties te
benadrukken en versterken. Pas daarna ontstaat dans in een artistieke context, die geworteld is in
de sociale context.
Er zijn de volgende omschrijvingen van dans en dansen
