,Inhoud
Hoofdstuk 1: Interculturele communicatie .............................................................................. 2
Cultuur ............................................................................................................................... 2
Drie niveaus van mentale programmering (Hofstede) ........................................................ 2
Het ui-diagram ................................................................................................................... 3
Soorten culturen: ............................................................................................................... 3
Cultuur als normale verdeling ............................................................................................ 3
Communicatiemodel van Shannon en Weaver .................................................................. 4
Communicatiemodel van Targowski en Bowman ............................................................... 4
Onderscheid in onderzoek naar cultuurverschillen in communicatie: ................................. 5
Hoofdstuk 2: Culturen categoriseren: basiswaarden .............................................................. 6
Drie soorten culturen volgens Pinto en Pinto (1994) .......................................................... 6
Het model van Hofstede .................................................................................................... 6
Shalom Schwartz’ Universele Waarden-model .................................................................. 6
GLOBE .............................................................................................................................. 7
6 basiswaarden volgens Kluckhohn en Strodtbeck (1961) ................................................. 8
Interactie van waarden......................................................................................................11
Relativering van het cultuur vergelijkend onderzoek .........................................................12
Hoofdstuk 3: Cultuur en communicatie .................................................................................13
Verbale communicatie ......................................................................................................13
Sapir-Whorf ...................................................................................................................13
Verbalen non-vocale communicatie ...............................................................................14
Non-verbale communicatie ...............................................................................................14
Type non-verbale vocale communicatie ........................................................................14
Type non-verbale non-vocale communicatie .................................................................15
De context van de communicatie ......................................................................................16
Hoge- en lagecontextculturen van Hall ..........................................................................16
Cultuurverschillen in communicatie-elementengebruik......................................................17
Hoofdstuk 4: Overeenkomsten en verschillen tussen Nederland, Vlaanderen en Europese
culturen ................................................................................................................................18
Verschillen in waarden en context tussen Nederland en Vlaanderen ................................18
Nederland, Vlaanderen en Europese culturen...................................................................20
Angelsaksische cultuur ..................................................................................................21
Duitssprekende cultuur ..................................................................................................21
Noordse cultuur .............................................................................................................22
Slavische cultuur ...........................................................................................................22
Romaanse cultuur .........................................................................................................23
Turkse cultuur ...............................................................................................................23
1
, HOOFDSTUK 1: I NTERCULTURELE COMMUNICATIE
Cultuur
De manier waarop de mens communiceert en communicatieve handelingen interpreteert,
wordt bepaald door zijn culturele achtergrond. Als je het hebt over de cultuur van een land,
bedoel je meestal Cultuur met een grote C: beschaving, zoals kunst, literatuur, muziek,
architectuur etc.
In de antropologie en sociologie wordt het begrip cultuur in een andere betekenis gebruikt,
cultuur met een kleine c. Hofstede definieert cultuur als de collectieve mentale
programmering die de leden van één groep of categorie mensen onderscheidt van die van
andere. Geertz definieert cultuur als een systeem waarin de leden dezelfde betekenis
hechten aan woorden, communicatieve handelingen, symbolen etc.
Cultuur in deze zin omvat niet alleen activiteiten waarvan men denkt dat ze de geestelijke
beschaving bevorderen, maar ook gewone en alledaagse zaken. Cultuur met een kleine c uit
zich uiteraard in Cultuur met een grote C.
Kennis van de cultuur met een kleine c is van groot belang om communicatief adequaat te
kunnen functioneren, misschien nog wel belangrijker dan een perfecte uitspraak en
grammatica.
Drie niveaus van mentale programmering (Hofstede)
Menselijke natuur: alles wat de mens is
aangeboren: wijze van glimlachen, manier
van eten en praten.
Cultuur: de regels en wetten die een groep
mensen nodig heeft om voort te bestaan.
Cultuur is aangeleerd; mentale
programmering. Dit gebeurt in de sociale
omgeving waarin we opgroeien. Cultuur is
niet erfelijk.
Persoonlijkheid van een individu: dit bestaat uit een aangeboren (nature) en een
aangeleerd (nurture) gedeelte. Aangeboren zijn persoonlijkheidskenmerken die genetisch
bepaald zijn: wijze van glimlachen, manier van eten en praten. Aangeleerd zijn die
persoonlijkheidskenmerken die je krijgt door persoonlijke ervaringen.
Communicatie binnen de onderste en bovenste laag leidt op zich niet tot problemen. We
delen immers diezelfde natuur en verschillen voor persoonlijkheidstypes van mens tot mens.
Communicatie in de middelste laag ligt vaak lastiger. Van sommige zaken weet je dat
mensen uit andere culturen er anders mee omgaan dan je gewend bent.
2
Hoofdstuk 1: Interculturele communicatie .............................................................................. 2
Cultuur ............................................................................................................................... 2
Drie niveaus van mentale programmering (Hofstede) ........................................................ 2
Het ui-diagram ................................................................................................................... 3
Soorten culturen: ............................................................................................................... 3
Cultuur als normale verdeling ............................................................................................ 3
Communicatiemodel van Shannon en Weaver .................................................................. 4
Communicatiemodel van Targowski en Bowman ............................................................... 4
Onderscheid in onderzoek naar cultuurverschillen in communicatie: ................................. 5
Hoofdstuk 2: Culturen categoriseren: basiswaarden .............................................................. 6
Drie soorten culturen volgens Pinto en Pinto (1994) .......................................................... 6
Het model van Hofstede .................................................................................................... 6
Shalom Schwartz’ Universele Waarden-model .................................................................. 6
GLOBE .............................................................................................................................. 7
6 basiswaarden volgens Kluckhohn en Strodtbeck (1961) ................................................. 8
Interactie van waarden......................................................................................................11
Relativering van het cultuur vergelijkend onderzoek .........................................................12
Hoofdstuk 3: Cultuur en communicatie .................................................................................13
Verbale communicatie ......................................................................................................13
Sapir-Whorf ...................................................................................................................13
Verbalen non-vocale communicatie ...............................................................................14
Non-verbale communicatie ...............................................................................................14
Type non-verbale vocale communicatie ........................................................................14
Type non-verbale non-vocale communicatie .................................................................15
De context van de communicatie ......................................................................................16
Hoge- en lagecontextculturen van Hall ..........................................................................16
Cultuurverschillen in communicatie-elementengebruik......................................................17
Hoofdstuk 4: Overeenkomsten en verschillen tussen Nederland, Vlaanderen en Europese
culturen ................................................................................................................................18
Verschillen in waarden en context tussen Nederland en Vlaanderen ................................18
Nederland, Vlaanderen en Europese culturen...................................................................20
Angelsaksische cultuur ..................................................................................................21
Duitssprekende cultuur ..................................................................................................21
Noordse cultuur .............................................................................................................22
Slavische cultuur ...........................................................................................................22
Romaanse cultuur .........................................................................................................23
Turkse cultuur ...............................................................................................................23
1
, HOOFDSTUK 1: I NTERCULTURELE COMMUNICATIE
Cultuur
De manier waarop de mens communiceert en communicatieve handelingen interpreteert,
wordt bepaald door zijn culturele achtergrond. Als je het hebt over de cultuur van een land,
bedoel je meestal Cultuur met een grote C: beschaving, zoals kunst, literatuur, muziek,
architectuur etc.
In de antropologie en sociologie wordt het begrip cultuur in een andere betekenis gebruikt,
cultuur met een kleine c. Hofstede definieert cultuur als de collectieve mentale
programmering die de leden van één groep of categorie mensen onderscheidt van die van
andere. Geertz definieert cultuur als een systeem waarin de leden dezelfde betekenis
hechten aan woorden, communicatieve handelingen, symbolen etc.
Cultuur in deze zin omvat niet alleen activiteiten waarvan men denkt dat ze de geestelijke
beschaving bevorderen, maar ook gewone en alledaagse zaken. Cultuur met een kleine c uit
zich uiteraard in Cultuur met een grote C.
Kennis van de cultuur met een kleine c is van groot belang om communicatief adequaat te
kunnen functioneren, misschien nog wel belangrijker dan een perfecte uitspraak en
grammatica.
Drie niveaus van mentale programmering (Hofstede)
Menselijke natuur: alles wat de mens is
aangeboren: wijze van glimlachen, manier
van eten en praten.
Cultuur: de regels en wetten die een groep
mensen nodig heeft om voort te bestaan.
Cultuur is aangeleerd; mentale
programmering. Dit gebeurt in de sociale
omgeving waarin we opgroeien. Cultuur is
niet erfelijk.
Persoonlijkheid van een individu: dit bestaat uit een aangeboren (nature) en een
aangeleerd (nurture) gedeelte. Aangeboren zijn persoonlijkheidskenmerken die genetisch
bepaald zijn: wijze van glimlachen, manier van eten en praten. Aangeleerd zijn die
persoonlijkheidskenmerken die je krijgt door persoonlijke ervaringen.
Communicatie binnen de onderste en bovenste laag leidt op zich niet tot problemen. We
delen immers diezelfde natuur en verschillen voor persoonlijkheidstypes van mens tot mens.
Communicatie in de middelste laag ligt vaak lastiger. Van sommige zaken weet je dat
mensen uit andere culturen er anders mee omgaan dan je gewend bent.
2
