Samenvatting Palliatieve Zorg
Pijnbestrijding, Symptoommanagement en Levenseinde
Complete Samenvatting voor HBO Verpleegkunde & Social Work
Versie: 2026
Geschikt voor: HBO Verpleegkunde, Social Work, Geestelijke Gezondheid,
MBO Verpleegkunde niveau 4
Inhoud: Alle kernthema’s palliatieve zorg + begrippenlijst + tentamentips
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia!
Inhoudsopgave
1. Inleiding Palliatieve Zorg
2. Het Palliatieve Zorgcontinuüm
3. Pijnbestrijding bij Palliatieve Patiënten
4. Symptoommanagement (niet-pijn)
5. Communicatie en Gezamenlijke Besluitvorming
6. Advance Care Planning (ACP)
7. Psychosociale Zorg
8. Spirituele Zorg
9. Mantelzorg en Naasten
10. Levenseindebeslissingen
11. Rouw en Verlies
12. Organisatie van Palliatieve Zorg
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Definitie (WHO)
Palliatieve zorg = een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van
patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende aan-
doening, door het voorkomen en verlichten van lijden.
1.2 Kenmerken
Kenmerk Beschrijving
Niet genezen, wel verlichten Geen curatieve intentie meer
1
, Kenmerk Beschrijving
Multidimensionaal Fysiek + psychisch + sociaal + spiritueel
Patiënt EN naasten Zorg voor het hele systeem
Kwaliteit van leven Centraal uitgangspunt
Niet versnellen, niet vertragen Dood als normaal proces
Zo vroeg mogelijk Parallel aan ziektegerichte behandeling
1.3 De Vier Dimensies
Dimensie Voorbeelden
Fysiek Pijn, dyspneu, misselijkheid, vermoeidheid
Psychisch Angst, depressie, rouw, verlies van controle
Sociaal Isolement, rolverandering, financiën, relaties
Spiritueel Zingeving, existentiële vragen, geloof, hoop
1.4 Total Pain (Cicely Saunders)
Total Pain = Fysiek + Psychisch + Sociaal + Spiritueel lijden
� Examentip: Ken het concept Total Pain en de vier dimensies!
Hoofdstuk 2: Het Palliatieve Zorgcontinuüm
2.1 Fases
Ziektegerichte behandeling ��������������→
←�� Palliatieve zorg (steeds meer) ����������→
Stervensfase → Nazorg (rouwzorg)
Fase Kenmerk
Ziektegerichte fase Behandeling gericht op genezing of
levensverlenging
Symptoomgerichte fase Focus verschuift naar comfort
Terminale fase Laatste weken/dagen
Stervensfase Laatste 1-3 dagen
Nazorg Rouwbegeleiding naasten
2.2 Surprise Question
“Zou het mij verbazen als deze patiënt in de komende 12 maanden
overlijdt?”
Als het antwoord “Nee” is → overweeg starten palliatieve zorg.
2
Pijnbestrijding, Symptoommanagement en Levenseinde
Complete Samenvatting voor HBO Verpleegkunde & Social Work
Versie: 2026
Geschikt voor: HBO Verpleegkunde, Social Work, Geestelijke Gezondheid,
MBO Verpleegkunde niveau 4
Inhoud: Alle kernthema’s palliatieve zorg + begrippenlijst + tentamentips
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia!
Inhoudsopgave
1. Inleiding Palliatieve Zorg
2. Het Palliatieve Zorgcontinuüm
3. Pijnbestrijding bij Palliatieve Patiënten
4. Symptoommanagement (niet-pijn)
5. Communicatie en Gezamenlijke Besluitvorming
6. Advance Care Planning (ACP)
7. Psychosociale Zorg
8. Spirituele Zorg
9. Mantelzorg en Naasten
10. Levenseindebeslissingen
11. Rouw en Verlies
12. Organisatie van Palliatieve Zorg
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Definitie (WHO)
Palliatieve zorg = een benadering die de kwaliteit van leven verbetert van
patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende aan-
doening, door het voorkomen en verlichten van lijden.
1.2 Kenmerken
Kenmerk Beschrijving
Niet genezen, wel verlichten Geen curatieve intentie meer
1
, Kenmerk Beschrijving
Multidimensionaal Fysiek + psychisch + sociaal + spiritueel
Patiënt EN naasten Zorg voor het hele systeem
Kwaliteit van leven Centraal uitgangspunt
Niet versnellen, niet vertragen Dood als normaal proces
Zo vroeg mogelijk Parallel aan ziektegerichte behandeling
1.3 De Vier Dimensies
Dimensie Voorbeelden
Fysiek Pijn, dyspneu, misselijkheid, vermoeidheid
Psychisch Angst, depressie, rouw, verlies van controle
Sociaal Isolement, rolverandering, financiën, relaties
Spiritueel Zingeving, existentiële vragen, geloof, hoop
1.4 Total Pain (Cicely Saunders)
Total Pain = Fysiek + Psychisch + Sociaal + Spiritueel lijden
� Examentip: Ken het concept Total Pain en de vier dimensies!
Hoofdstuk 2: Het Palliatieve Zorgcontinuüm
2.1 Fases
Ziektegerichte behandeling ��������������→
←�� Palliatieve zorg (steeds meer) ����������→
Stervensfase → Nazorg (rouwzorg)
Fase Kenmerk
Ziektegerichte fase Behandeling gericht op genezing of
levensverlenging
Symptoomgerichte fase Focus verschuift naar comfort
Terminale fase Laatste weken/dagen
Stervensfase Laatste 1-3 dagen
Nazorg Rouwbegeleiding naasten
2.2 Surprise Question
“Zou het mij verbazen als deze patiënt in de komende 12 maanden
overlijdt?”
Als het antwoord “Nee” is → overweeg starten palliatieve zorg.
2
