MEDISCHE KENNIS
SEMESTER 2
MAUD KLEINE
HANZE
Hbo-v
,Inhoudsopgave
Zenuwstelsel – College A (10 feb ’25) ............................................................................................. 7
Bouw en functie ZS .......................................................................................................................... 7
Neuron ........................................................................................................................................... 7
Opbouw hersenen ........................................................................................................................... 8
Hersenvliezen (meninges)............................................................................................................. 8
Hersenventrikels en liquor ............................................................................................................ 8
Grote hersenen (cerebrum) .............................................................................................................. 9
Hersenkwabben ........................................................................................................................... 9
Cortexgebieden ........................................................................................................................... 9
Kruising – sensorische en motorische banen ............................................................................... 10
Tussenhersenen (diencephalon) .....................................................................................................10
Hersenstam (truncus cerebri)..........................................................................................................10
Kleine hersenen (cerebellum) ..........................................................................................................10
Ruggenmerg (medulla spinalis) .......................................................................................................11
Dermatomen ..................................................................................................................................11
Reflexboog .....................................................................................................................................11
Zenuwstelsel pathologie – College B (11 feb ’25) ........................................................................... 12
CVA ...............................................................................................................................................12
Risicofactoren ischemische CVA ................................................................................................ 12
Pathofysiologie ischemische CVA ............................................................................................... 12
Oorzaken hemorragische CVA..................................................................................................... 13
CVA klinisch beeld ..................................................................................................................... 13
Bloedvoorziening (a. cerebri) ...........................................................................................................13
Neurologie per hersenarterie ...................................................................................................... 13
Subarachnoïdale bloeding ..............................................................................................................14
Terminologie symptomen bij een CVA ..............................................................................................15
Diagnostiek CVA ........................................................................................................................ 15
Uitval en herstel ......................................................................................................................... 15
Behandeling infarct of bloeding................................................................................................... 16
Posttraumatische hersen(vlies)bloedingen ......................................................................................16
Zenuwstelsel Neurologie 1: Hoofdpijn, meningitis en epilepsie – College A (24 feb ’25) ................... 17
Hoofdpijn .......................................................................................................................................17
Meningitis ......................................................................................................................................17
Epilepsie ........................................................................................................................................18
Oorzaken aanval ........................................................................................................................ 18
Classificatie epilepsie ................................................................................................................ 19
Diagnose epilepsie ..................................................................................................................... 20
Behandeling epilepsie ................................................................................................................ 20
Zenuwstelsel Neurologie 2: Parkinson, sclerose, dwarslaesie en hernia – College B (25 feb ’25) ...... 21
Ziekte van Parkinson .......................................................................................................................21
Basale ganglia (basale kernen/diepe kernen) ............................................................................... 21
Bewegingsstoornissen................................................................................................................ 22
1
, Klinisch beeld ............................................................................................................................ 22
Prognose ................................................................................................................................... 22
Behandeling .............................................................................................................................. 23
Multipele sclerose (MS) ...................................................................................................................23
Pathogenese .............................................................................................................................. 23
Vormen van MS .......................................................................................................................... 23
Diagnostiek bij MS ...................................................................................................................... 24
Dwarslaesie ...................................................................................................................................24
Hernia nucleï pulposi (HNP) ............................................................................................................24
Klinisch beeld ............................................................................................................................ 24
Sensoriek – College A (3 mrt ’25) ................................................................................................... 25
Sensoren .......................................................................................................................................25
Werking sensoren ...................................................................................................................... 25
Zintuigen ........................................................................................................................................25
Reukzintuig ................................................................................................................................ 25
Smaakzintuig ............................................................................................................................. 26
Huidzintuig ................................................................................................................................ 26
Gezichtszintuig .......................................................................................................................... 27
Gehoorzintuig ............................................................................................................................ 29
Pijn – College B (4 mrt ’25) ............................................................................................................ 31
Pijn ................................................................................................................................................31
Pijnanamnese ............................................................................................................................ 31
Pijnindeling ................................................................................................................................ 31
Pijn meten ................................................................................................................................. 32
Pijn oorzaken ............................................................................................................................. 33
Pijnmodel volgens Loeser ........................................................................................................... 33
Biopsychosociaal pijnmodel ....................................................................................................... 33
Pijnconcept ............................................................................................................................... 33
Fysiologie .................................................................................................................................. 33
Acute vs chronische pijn ............................................................................................................. 34
Bijzondere pijnfenomenen .......................................................................................................... 36
Motoriek – College A (10 mrt ’25) ................................................................................................... 37
Functies skelet ...............................................................................................................................37
Botten ............................................................................................................................................37
Botafbraak en -opbouw .............................................................................................................. 37
Opbouw van bot ......................................................................................................................... 37
Soorten beenderen .................................................................................................................... 38
Opbouw van pijpbeen ................................................................................................................ 38
Botverbindingen ......................................................................................................................... 38
Het menselijk skelet .......................................................................................................................39
Schedel ..................................................................................................................................... 39
Wervelkolom.............................................................................................................................. 39
Thorax/schouder ........................................................................................................................ 40
Arm ........................................................................................................................................... 40
Been.......................................................................................................................................... 41
Heupgewricht ............................................................................................................................ 41
Schoudergewricht ...................................................................................................................... 41
Kniegewricht .............................................................................................................................. 41
Botbreuken en genezing ..................................................................................................................42
2
, Fasen van genezing van een botbreuk ......................................................................................... 42
Spierstelsel ....................................................................................................................................42
Soorten spierweefsel ................................................................................................................. 42
Opbouw spieren ........................................................................................................................ 43
Spieren rug ................................................................................................................................ 43
Spieren schouder en bovenste extremiteit ................................................................................... 43
Spieren abdomen....................................................................................................................... 44
Spieren arm ............................................................................................................................... 44
Spieren onderste extremiteit ....................................................................................................... 44
Motoriek pathologie – College B (11 mrt ’25) .................................................................................. 45
Reuma ...........................................................................................................................................45
Artrose ...................................................................................................................................... 45
Reumatoïde artritis .................................................................................................................... 47
Fracturen ................................................................................................................................... 48
Osteoporose .............................................................................................................................. 49
Neurologie .....................................................................................................................................49
Neuromusculaire ziekten............................................................................................................ 49
Huid en thermoregulatie – College A (17 mrt ’25) ........................................................................... 51
De huid ..........................................................................................................................................51
Functies van de huid .................................................................................................................. 51
Anatomie van de huid ................................................................................................................. 51
Wondgenezing................................................................................................................................52
4 fasen van wondgenezing .......................................................................................................... 52
Thermoregulatie .............................................................................................................................53
Kwetsbaren in de thermoregulatie ............................................................................................... 53
Hypothermie.............................................................................................................................. 54
Hyperthermie............................................................................................................................. 54
Huid en temperatuur pathologie – College B (18 mrt ’25) ................................................................ 55
Slechte wondgenezing ....................................................................................................................55
Wondzorg .................................................................................................................................. 55
Ulcus cruris ............................................................................................................................... 55
Decubitus .................................................................................................................................. 56
Huidinfecties ..................................................................................................................................57
Huidkanker ....................................................................................................................................57
ABCDE regel .............................................................................................................................. 58
Wratten ..........................................................................................................................................58
Chronische huidziekten ..................................................................................................................58
Afweer – College A (24 mrt ’25) ..................................................................................................... 59
Ontsteking .....................................................................................................................................59
Oorzaken ................................................................................................................................... 59
Klinisch beeld ............................................................................................................................ 59
Afweersysteem...............................................................................................................................60
Aspecifieke uitwendige afweer.................................................................................................... 60
Aspecifieke inwendige afweer ..................................................................................................... 61
Specifieke afweer ....................................................................................................................... 61
Lymfevatenstelsel ..........................................................................................................................62
3
, Lymfocyten ....................................................................................................................................62
Immuniteit .....................................................................................................................................63
Overzicht afweersysteem ........................................................................................................... 63
Afweer pathologie – College B (25 mrt ’25) ..................................................................................... 64
Afweerstoornissen..........................................................................................................................64
Verminderde afweer ................................................................................................................... 64
Allergische aandoeningen .......................................................................................................... 64
Auto-immuunziekten.................................................................................................................. 66
Voedselovergevoeligheid ............................................................................................................ 66
Oncologie – College A (31 mrt ’25) ................................................................................................. 67
Epidemiologie ................................................................................................................................67
Etiologie .........................................................................................................................................67
Het ontstaan van een kankercel ......................................................................................................67
Benigne vs maligne .........................................................................................................................68
Benigne tumoren........................................................................................................................ 68
Maligne tumoren ........................................................................................................................ 69
Preventie ................................................................................................................................... 69
Oncologie – College B (1 apr ’25) ................................................................................................... 70
Ontstaan ........................................................................................................................................70
Klinisch beeld .................................................................................................................................70
Metastasering (uitzaaiing) ...............................................................................................................70
Lymfogene metastasering........................................................................................................... 70
Diagnostiek ....................................................................................................................................70
Laboratoriumonderzoek ............................................................................................................. 71
Radiologie of nucleair ................................................................................................................. 71
Pathologie ................................................................................................................................. 71
TNM-classificatie............................................................................................................................71
Prognose........................................................................................................................................72
Therapie.........................................................................................................................................72
Bijwerkingen .............................................................................................................................. 72
Farmacologie – College A ............................................................................................................. 74
Celbiologie.....................................................................................................................................74
Aangrijpingspunten .........................................................................................................................74
Receptor ................................................................................................................................... 74
Ionkanaal .................................................................................................................................. 75
Enzym ....................................................................................................................................... 75
Transporteiwitten ....................................................................................................................... 75
Bijwerkingen ..................................................................................................................................76
Naamgeving ...................................................................................................................................76
Indicaties en ‘ob label’ ....................................................................................................................76
Farmacokinetiek – College B ........................................................................................................ 77
Definities .......................................................................................................................................77
4
, Toedieningswegen ..........................................................................................................................77
Orale toediening ........................................................................................................................ 77
Ogen, oren, neus, mond ............................................................................................................. 78
Luchtwegen (inhalatie) ............................................................................................................... 78
Intramusculaire (i.m.) injectie ..................................................................................................... 78
Subcutaan (s.c.) injectie ............................................................................................................. 78
Intraveneuze (i.v.) toediening ....................................................................................................... 79
Sublinguale toediening ............................................................................................................... 79
Rectale toediening ..................................................................................................................... 79
Pleister ...................................................................................................................................... 79
Absorptie .......................................................................................................................................79
Verdelen ........................................................................................................................................79
Verdelingsvolume ...................................................................................................................... 79
Afbreken ........................................................................................................................................80
Halfwaardetijd (T1/2) .................................................................................................................... 80
Klaring ....................................................................................................................................... 80
Farmacokinetiek ............................................................................................................................80
Therapeutische breedte.............................................................................................................. 81
Psychiatrie – College A ................................................................................................................. 82
Indeling huidige GGZ .......................................................................................................................82
Modellen........................................................................................................................................82
Biopsychosociaal model ............................................................................................................ 82
Stress-kwetsbaarheidsmodel ..................................................................................................... 82
Diagnoses ......................................................................................................................................82
Psychische functies ................................................................................................................... 83
DSM-5 ....................................................................................................................................... 83
Persoonlijkheidsstoornissen – College B....................................................................................... 84
Persoonlijkheid...............................................................................................................................84
Big Five ...................................................................................................................................... 84
Persoonlijkheidsstoornis .................................................................................................................84
Clusters..................................................................................................................................... 84
Gevolgen ................................................................................................................................... 86
Diagnostiek ............................................................................................................................... 87
Behandeling .............................................................................................................................. 87
Angststoornissen – College A ....................................................................................................... 88
Reële angst en pathologische angst .................................................................................................88
Angststoornissen ............................................................................................................................88
Oorzaak ..................................................................................................................................... 88
Verschillende angststoornissen .................................................................................................. 88
Behandeling .............................................................................................................................. 89
Stoornissen met angstcomponent .............................................................................................. 90
Stemmingsstoornissen – College B ............................................................................................... 91
Depressie ......................................................................................................................................91
Symptomen ............................................................................................................................... 91
Suïcidaal gedrag ........................................................................................................................ 92
Ontstaan van een depressie ....................................................................................................... 92
Behandeling .............................................................................................................................. 93
5
, Bipolaire stemming.........................................................................................................................94
Behandeling .............................................................................................................................. 94
Psychosomatiek en eetstoornissen – College A ............................................................................. 95
Relaties tussen psychiatrie en somatiek ..........................................................................................95
Somatiek ® Psychiatrie.............................................................................................................. 95
Psychiatrie ® Somatiek.............................................................................................................. 95
Begrippen ......................................................................................................................................96
Eetstoornissen ...............................................................................................................................96
Anorexia Nervosa ....................................................................................................................... 96
Boulimia .................................................................................................................................... 97
Eetbuistoornis ........................................................................................................................... 97
Psychotische stoornissen – College B ........................................................................................... 98
Psychose .......................................................................................................................................98
Klinisch beeld ............................................................................................................................ 98
Kortdurende psychose ............................................................................................................... 99
Schizofrenie ............................................................................................................................... 99
Behandeling psychose ............................................................................................................. 100
Terugvalpreventie ..................................................................................................................... 100
Stoornis in het gebruik van een middel – College A ...................................................................... 101
Symptomen ................................................................................................................................. 101
Brain reward system ..................................................................................................................... 101
Groepen middelen........................................................................................................................ 102
Fases van misbruik ....................................................................................................................... 102
Alcohol ........................................................................................................................................ 102
Acute intoxicatie ...................................................................................................................... 102
Acute onthouding..................................................................................................................... 103
Chronische gevolgen ................................................................................................................ 103
Behandeling ............................................................................................................................ 103
Nicotine ....................................................................................................................................... 104
Gevolgen roken ........................................................................................................................ 104
Nicotine onthouding................................................................................................................. 104
Behandeling nicotinemisbruik .................................................................................................. 104
Opiaten ........................................................................................................................................ 104
Gedragsverandering ..................................................................................................................... 105
Proces van herstel aan de hand van de 4-R’s .................................................................................. 105
Hoofdoelen bij behandeling .......................................................................................................... 105
6
,Zenuwstelsel – College A (10 feb ’25)
Bouw en functie ZS
Het ZS bestaat uit:
- Hersenen
- Ruggenmerg
- Zenuwen
Anatomische indeling
CZS (centrale zenuwstelsel): Hersenen en ruggenmerg
PZS (perifere zenuwstelsel): Hersenzenuwen, ruggenmergszenuwen, zenuwen
van het vegetatieve zs
Fysiologische indeling
Animale zenuwstelsel: Bewust
Vegetatieve zenuwstelsel: Onbewust
ADerente banen = Signalen naar het CZS toe, naar de
hersenen
EDerente banen = Signalen van het CZS af, naar delen
in het lichaam
5 algemene functies ZS:
- Regulatie activiteiten van weefsels en organen
- Coördinatie van activiteiten van weefsels en organen
- Regulatie en coördinatie van vegetatieve functies
- Coördinatie van contacten met buitenwereld
- Coördinatie van psychische functies
Neuron
Een zenuwcel is een neuron bestaande uit een cellichaam met dendrieten, één axon en
synapsen. Door de myelineschede gaat de stroomgeleiding veel sneller en springt de impuls
over de insnoeringen van Ranvier. De overdracht tussen twee zenuwcellen vindt plaats in de
synaps via neurotransmitters.
Exciterende neurotranmitters: Stimulerende werking
Inhiberende neurotransmitters: Remmende werking
Het ruggenmerg bestaat uit grijze en witte stof. De grijze stof zijn de cellichamen en de witte stof
zijn de axonen. In het ruggenmerg bevindt zich de grijze stof in de binnenkant en de witte stof aan
de buitenkant.
7
, Opbouw hersenen
Cerebrum = Grote hersenen
Cerebellum = Kleine hersenen
Truncus cerebri = Hersenstam
Hersenvliezen (meninges)
Om de hersenen heen zitten drie hersenvliezen, meninges.
Dura mater (harde vlies): Vergroeid met de schedel.
Arachnoidea mater (spinnenwebvlies): Staat in contact
met de pia mater.
Subarachnoïdale ruimte: Ruimte tussen het
spinnenwebvlies en het zachte vlies, hier stroomt het
liquor (hersenvocht).
Pia mater (zachte vlies): Voor een gedeelte vindt hier de
bloedvoorziening van de hersenen plaats.
Hersenventrikels en liquor
Er zijn vier hersenventrikels (hersenkamers). In de hersenventrikels
bevindt zich liquor en in de hersenventrikels wordt het ook
aangemaakt.
Liquor wordt aangemaakt op de plekken waar een hersenventrikel in
contact komt met het pia mater. Deze plek wordt de plexus
choroïdeus genoemd. Liquor wordt gemaakt vanuit bloed.
Liquor (hersenvocht) kan verschillende kanten op, het gaat bijvoorbeeld ook naar
het ruggenmerg.
Liquor wordt afgevoerd wanneer er bijvoorbeeld te veel is. Dit gebeurt via de
granulationes arachnoideales. Dit zijn uitstulpingen van de arachnoidea mater
in de dura mater.
Functies liquor:
- Aanvoeren O2, voedingsstoDen
- Afvoeren afvalstoDen
- Constante inwendige druk
- Bescherming tegen stoten en schokken
- Ondersteunt gewicht van hersenweefsel (minder zwaar door dat het “drijft”)
8