Samenvatting Sociaal Juridische Dienstverlening
(SJD)
Sociale Zekerheid, Bestuursrecht en Juridische Hulpverlen-
ing
Complete Samenvatting voor HBO SJD
Versie: 2026
Geschikt voor: HBO Sociaal Juridische Dienstverlening, Social Work, Bestu-
urskunde, MBO Juridisch Medewerker
Inhoud: Alle kernthema’s SJD + begrippenlijst + tentamentips
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia!
Inhoudsopgave
1. Inleiding SJD
2. Het Sociale Verzekeringsstelsel
3. Werknemersverzekeringen (WW, ZW, WIA)
4. Volksverzekeringen (AOW, ANW, Wlz)
5. Sociale Voorzieningen (Participatiewet, Wmo)
6. Toeslagen en Kindregelingen
7. Bestuursrecht voor SJD
8. Bezwaar en Beroep
9. Schuldhulpverlening
10. Juridische Gespreksvoering en Cliëntbegeleiding
11. Ethiek en Beroepscode
12. Actuele Thema’s
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Wat is SJD?
SJD = het beroep dat zich richt op het ondersteunen van mensen bij het verkri-
jgen van hun sociale rechten en het oplossen van juridisch-maatschappelijke
problemen.
1.2 Kerntaken SJD’er
1
, Taak Beschrijving
Informeren Uitleggen van rechten en plichten
Adviseren Concrete adviezen op juridisch-sociaal terrein
Bemiddelen Tussen cliënt en instanties
Vertegenwoordigen Namens cliënt in bezwaar/beroep
Signaleren Knelpunten in beleid en wetgeving
Verwijzen Naar gespecialiseerde hulp
1.3 Doelgroepen
Doelgroep Voorbeeld
Werkzoekenden WW, Participatiewet
Arbeidsongeschikten WIA, Wajong
Ouderen AOW, Wlz, Wmo
Gezinnen Kinderbijslag, kinderopvangtoeslag
Mensen met schulden WSNP, minnelijk traject
Migranten Verblijfsrecht, inburgering
Daklozen/kwetsbare groepen Bijstand, opvang
Hoofdstuk 2: Het Sociale Verzekeringsstelsel
2.1 Overzicht
Sociale zekerheid
��� Sociale verzekeringen
� ��� Werknemersverzekeringen (WW, ZW, WIA)
� ��� Volksverzekeringen (AOW, ANW, Wlz)
��� Sociale voorzieningen (Participatiewet, Wmo, Jeugdwet)
2.2 Verschil Verzekering vs. Voorziening
Verzekering Voorziening
Premie Ja (werknemer/werkgever) Nee (belasting)
Recht Op basis van premie/verzekerd Op basis van behoefte
zijn
Uitvoerder
UWV (werknemers) / SVB Gemeente
(volks)
Inkomenstoets
Meestal niet Meestal wel
2
(SJD)
Sociale Zekerheid, Bestuursrecht en Juridische Hulpverlen-
ing
Complete Samenvatting voor HBO SJD
Versie: 2026
Geschikt voor: HBO Sociaal Juridische Dienstverlening, Social Work, Bestu-
urskunde, MBO Juridisch Medewerker
Inhoud: Alle kernthema’s SJD + begrippenlijst + tentamentips
� Heeft deze samenvatting je geholpen bij je tentamen? Laat dan een
review achter op Stuvia!
Inhoudsopgave
1. Inleiding SJD
2. Het Sociale Verzekeringsstelsel
3. Werknemersverzekeringen (WW, ZW, WIA)
4. Volksverzekeringen (AOW, ANW, Wlz)
5. Sociale Voorzieningen (Participatiewet, Wmo)
6. Toeslagen en Kindregelingen
7. Bestuursrecht voor SJD
8. Bezwaar en Beroep
9. Schuldhulpverlening
10. Juridische Gespreksvoering en Cliëntbegeleiding
11. Ethiek en Beroepscode
12. Actuele Thema’s
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Wat is SJD?
SJD = het beroep dat zich richt op het ondersteunen van mensen bij het verkri-
jgen van hun sociale rechten en het oplossen van juridisch-maatschappelijke
problemen.
1.2 Kerntaken SJD’er
1
, Taak Beschrijving
Informeren Uitleggen van rechten en plichten
Adviseren Concrete adviezen op juridisch-sociaal terrein
Bemiddelen Tussen cliënt en instanties
Vertegenwoordigen Namens cliënt in bezwaar/beroep
Signaleren Knelpunten in beleid en wetgeving
Verwijzen Naar gespecialiseerde hulp
1.3 Doelgroepen
Doelgroep Voorbeeld
Werkzoekenden WW, Participatiewet
Arbeidsongeschikten WIA, Wajong
Ouderen AOW, Wlz, Wmo
Gezinnen Kinderbijslag, kinderopvangtoeslag
Mensen met schulden WSNP, minnelijk traject
Migranten Verblijfsrecht, inburgering
Daklozen/kwetsbare groepen Bijstand, opvang
Hoofdstuk 2: Het Sociale Verzekeringsstelsel
2.1 Overzicht
Sociale zekerheid
��� Sociale verzekeringen
� ��� Werknemersverzekeringen (WW, ZW, WIA)
� ��� Volksverzekeringen (AOW, ANW, Wlz)
��� Sociale voorzieningen (Participatiewet, Wmo, Jeugdwet)
2.2 Verschil Verzekering vs. Voorziening
Verzekering Voorziening
Premie Ja (werknemer/werkgever) Nee (belasting)
Recht Op basis van premie/verzekerd Op basis van behoefte
zijn
Uitvoerder
UWV (werknemers) / SVB Gemeente
(volks)
Inkomenstoets
Meestal niet Meestal wel
2
