COLLEGE 1 – GGZ-VOLWASSENEN: ORGANISATIE & BELEID
LITERATUUR :
HOOFDSTUK 1 – HET BEGIN
Bijna 50% van de mensen heeft wel eens last van psychische problemen in het leven.
Vrouwen worden vaker depressief of angstig
Mannen grijpen vaker naar alcohol/drugs of hebben last van impulsief gedrag
De route naar zorg
1- Vaak via huisarts (drempel om naar huisarts te gaan voor emotionele klachten is lager)
2- Huisarts doet aan de eerste screening, diagnostiek en soms al een begin van behandeling
3- Indien nodig verwijs de huisarts door naar een psycholoog
4- In NL worden soms diagnostische classificaties gebruikt, voornamelijk omdat zorgverzekeraars dit
eisen
(kosten van huisarts vallen niet onder eigen risico, maar die van een psycholoog wel, het valt soms wel onder
een verzekering)
Verschillende hulpverleners:
Professional Focus en Opleiding Bevoegdheid
Is een arts gespecialiseerd in psychiatrie. De
Kan medicijnen voorschrijven en voert
Psychiater focus ligt op de medische kant van psychische
soms ook psychotherapie uit.
stoornissen, inclusief diagnose en behandeling.
Kan geen medicijnen voorschrijven.
Heeft een universitaire opleiding in de
Specialisaties, zoals Klinisch Psycholoog
Psycholoog psychologie, gericht op diagnostiek en
(met vier jaar extra opleiding), zijn
behandeling via psychotherapie.
mogelijk.
Richt zich op intensieve behandeling van vaak
Psychotherapeut chronische en complexere psychische Voert psychotherapie uit
problemen.
Meerwaarde van psychotherapie:
Psychotherapie = middel om meer inzicht te krijgen in eigen gevoelens en reactie
Doel: aanleren van nieuwe, gezondere gedragspatronen en bieden van een veilige omgeving
om ernstigere problemen te bespreken
persoonlijke verhalen, literatuur laat de noodzaak en het effect van persoonlijke verhalen zien
H2 – IEDEREEN KAN EEN PSYCHISCHE AANDOENING KRIJGEN
Discussie over wat normaal en wat anders is, je kan normaal zien als:
1- Gemiddelde, als iemand afwijkt van het gemiddelde van een grote groep dan is diegene ‘’abnormaal’’’
2- Normaal is succesvolle aanpassing aan veranderende omstandigheden
- Mooie want houdt rekening met context en omstandigheden
, 3- Als je psychisch gezond bent, ben je normaal. (dus geen psychische aandoening)
Mensen hebben vaak stereotypen over stoornissen (versterkt door media)
Er zijn aanwijzingen dat relatief veel mensen met ‘lichte problemen’ zich melden bij psychologische
hulpverlening, terwijl mensen met ernstige aandoeningen vaak niet op tijd hulp vragen, niet weten waar ze
moeten zijn.
H4 – HET ORDENEN VAN JE KLACHTEN
Verschil tussen een classificatie en een diagnose
Classificatie Diagnose
Een label voor de ordering of een clustering van Veel uitgebreider, een precieze beschrijving van de
symptomen die vaak tegelijk voorkomen klachten en symptomen, maar ook een analyse van
de ernst, omstandigheden waarin ze zich voordoen
en de factoren die een rol spelen bij het ontstaan en
het voortbestaan ervan
H8 – WAAR KUN JE TERECHT?
COLLEGE AANTEKENINGEN – VOLWASSENEN ORGANISATIE EN BELEID
Doel van het vak: helicopterview van de GGZ krijgen (hoe zit het in elkaar, welke doelgroepen worden waar
behandeld, door wie en hoe wordt kwaliteit gewaarborgd)
DOEL VAN DE GGZ
Tot nu toe, wat is ziek?
Mensen die worden gediagnosticeerd met een DSM-5 diagnose zijn ziek, dan pas wordt je zorg
vergoed. Dus niet voor mensen die worden geholpen met weinig zelfvertrouwen of bijv. eenzaamheid
Wat vinden we ervan dat er een DSM-5 stoornis nodig is?
Wel goed Niet goed
- Als iedereen terecht zou kunnen dan zouden de - Vaststellen van een DSM-classificatie
kosten te hoog worden en het aantal patiënten te is niet erg betrouwbaar
groot worden - DSM is slechts een classificatie, zegt
- Dit zou ten koste kunnen gaan van mensen die het minder over ernst
echt nodig hebben
Beter zou zijn: een andere maat; zorgzwaarte = symptomen maar ook ernst/impact
Conclusie: GGZ heeft maar een beperkt budget, hoe kan dit zo goed mogelijk ingezet kunnen worden om zoveel
mogelijk gezondheidswinst (=zoveel mogelijk mensen zoveel mogelijk beter maken) te creëren.
Hoeveel volwassenen hebben een DSM-stoornis (per jaar)
20 – 25% v/d volwassen bevolking -> 2.4 tot 3 miljoen mensen
Meest voorkomende diagnoses: angststoornissen, depressie en verslaving
Hoeveel mensen zijn in de zorg bij de GGZ (per jaar) -> ruim 1 miljoen
Kosten GGZ: 4,5 miljard (ongeveer 5% van de totale gezondheidszorgbudget)
ZORGSTELSEL
,Grote wijzingen in het GGZ-stelsel in 2014 en 2022:
Kern van 1e wijziging (situatie tussen 2014 tot 2021)
o Behandelingen efficiënter maken; minder en kortere opnames (minder bedden)
o Meer kortdurende ambulante zorg (gesprek) en minder langdurende ambulante zorg
Doel: betere zorg, toegankelijk, met kwaliteit en minder kosten
Meer mensen lichte zorg geven (POH en basis GGZ) en minder mensen specialistische GGZ .
Zelfde kwaliteit met minder kosten.
Kern van 2e wijziging (situatie vanaf 2022)
o Administratief & financieel
Minder registratie
Vergoeding o.b.v. zorgprestaties; per afzonderlijke zorgprestatie wordt deze direct
gedeclareerd (dus niet één grote factuur aan eind behandeling)
Geen onderscheid tussen directe en indirecte tijd
(direct; met client praten, indirect; alles eromheen)
o Zorg gekoppeld aan zorgzwaarte en niet DSM
Dus ziekte wordt anders gedefinieerd
Gemeten met de HONOS (zegt iets over ernst en impact, 19 vragen) -> maar dit
wordt tegenwoordig ook gemanipuleerd door het zo in te vullen dat het erg genoeg
is
GGZ
1) Huisarts = eerste lijn = vrij toegankelijk (gratis)
o Luisterend oor, medicatie, verwijzing naar praktijkondersteuner (POH)
- POH werkt onder verantwoordelijkheid huisarts
- Sinds 2014 extra financiering om POH aan te nemen
- Grote voordeel: heel laagdrempelig, geen eigen risico
2) GGZ = tweede lijn = aanspreken eigen risico
- Zelfstandige praktijken
o Alleen ambulante zorg (op gesprek komen): basis ggz & specialistische ggz
- GGZ-instellingen
o Ambulante zorg: basis ggz & specialistische ggz & psychiater
o Dagbehandeling
o (kortdurende) opname
o Crisisdienst
basis ggz vs. specialistische ggz (s-ggz)
Er was een onderscheid tussen beide; nog steeds een beetje
- Specialistische ggz
Zorg die langdurig mag zijn
Vooral voor meer ernstige patiënten
, Kan ook intensiever zijn (bijv. dagbehandeling)
Kan ook zorg voor chronische patiënten zijn (EPA)
- Basis ggz: ontstaan in 2014
Idee: Meeste patiënten hebben voldoende aan korte behandeling - 750 minuten aan
zorg
Voor mensen met milde/lichte problematiek
Sinds 2022 weer vrijwel verdwenen
Basis ggz Ingedeeld in 4 zorgproducten
o Kort: 300 minuten
o Middel: 500 minuten
o Intensief: 750 minuten
o Chronisch: 750 minuten (mensen met ernstige psychiatrische aandoening (EPA); kunnen niet
meer symptomen verminderen maar wel ondersteuning nodig)
Welke patiënten waar?
Idee achter wijzingen 2014
o Meer mensen in POH-ggz
o Meer mensen basis GGZ
o Minder specialistische ggz
Onderzoek: meer mensen in POH, maar mensen in
specialistische is niet afgenomen en niet meer mensen van
specialistische naar basis
Discussiestuk 2021
Knelpunten:
- Toename van patiënten (lichte/milde patiënten)
- Schaarste personeel en middelen
- Lange wachttijden
- GGZ teveel ingericht op 1 diagnose i.p.v. complexe problematiek (NL is heel divers, maar lastig om de
juiste te zorg te vinden)
- EPA patiënten (te) lang in zorg
Kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid ggz in gevaar
3) Ultragespecialiseerde zorg = derde lijn
- Zorg die relatief weinig voorkomt = regionaal of landelijk georganiseerd
- Bijvoorbeeld: kliniek voor eetstoornissen
Daarnaast; heb je ook nog buiten de ggz instellingen
o Verslavingsklinieken (vaak behandeld in een heel ander circuit)
LITERATUUR :
HOOFDSTUK 1 – HET BEGIN
Bijna 50% van de mensen heeft wel eens last van psychische problemen in het leven.
Vrouwen worden vaker depressief of angstig
Mannen grijpen vaker naar alcohol/drugs of hebben last van impulsief gedrag
De route naar zorg
1- Vaak via huisarts (drempel om naar huisarts te gaan voor emotionele klachten is lager)
2- Huisarts doet aan de eerste screening, diagnostiek en soms al een begin van behandeling
3- Indien nodig verwijs de huisarts door naar een psycholoog
4- In NL worden soms diagnostische classificaties gebruikt, voornamelijk omdat zorgverzekeraars dit
eisen
(kosten van huisarts vallen niet onder eigen risico, maar die van een psycholoog wel, het valt soms wel onder
een verzekering)
Verschillende hulpverleners:
Professional Focus en Opleiding Bevoegdheid
Is een arts gespecialiseerd in psychiatrie. De
Kan medicijnen voorschrijven en voert
Psychiater focus ligt op de medische kant van psychische
soms ook psychotherapie uit.
stoornissen, inclusief diagnose en behandeling.
Kan geen medicijnen voorschrijven.
Heeft een universitaire opleiding in de
Specialisaties, zoals Klinisch Psycholoog
Psycholoog psychologie, gericht op diagnostiek en
(met vier jaar extra opleiding), zijn
behandeling via psychotherapie.
mogelijk.
Richt zich op intensieve behandeling van vaak
Psychotherapeut chronische en complexere psychische Voert psychotherapie uit
problemen.
Meerwaarde van psychotherapie:
Psychotherapie = middel om meer inzicht te krijgen in eigen gevoelens en reactie
Doel: aanleren van nieuwe, gezondere gedragspatronen en bieden van een veilige omgeving
om ernstigere problemen te bespreken
persoonlijke verhalen, literatuur laat de noodzaak en het effect van persoonlijke verhalen zien
H2 – IEDEREEN KAN EEN PSYCHISCHE AANDOENING KRIJGEN
Discussie over wat normaal en wat anders is, je kan normaal zien als:
1- Gemiddelde, als iemand afwijkt van het gemiddelde van een grote groep dan is diegene ‘’abnormaal’’’
2- Normaal is succesvolle aanpassing aan veranderende omstandigheden
- Mooie want houdt rekening met context en omstandigheden
, 3- Als je psychisch gezond bent, ben je normaal. (dus geen psychische aandoening)
Mensen hebben vaak stereotypen over stoornissen (versterkt door media)
Er zijn aanwijzingen dat relatief veel mensen met ‘lichte problemen’ zich melden bij psychologische
hulpverlening, terwijl mensen met ernstige aandoeningen vaak niet op tijd hulp vragen, niet weten waar ze
moeten zijn.
H4 – HET ORDENEN VAN JE KLACHTEN
Verschil tussen een classificatie en een diagnose
Classificatie Diagnose
Een label voor de ordering of een clustering van Veel uitgebreider, een precieze beschrijving van de
symptomen die vaak tegelijk voorkomen klachten en symptomen, maar ook een analyse van
de ernst, omstandigheden waarin ze zich voordoen
en de factoren die een rol spelen bij het ontstaan en
het voortbestaan ervan
H8 – WAAR KUN JE TERECHT?
COLLEGE AANTEKENINGEN – VOLWASSENEN ORGANISATIE EN BELEID
Doel van het vak: helicopterview van de GGZ krijgen (hoe zit het in elkaar, welke doelgroepen worden waar
behandeld, door wie en hoe wordt kwaliteit gewaarborgd)
DOEL VAN DE GGZ
Tot nu toe, wat is ziek?
Mensen die worden gediagnosticeerd met een DSM-5 diagnose zijn ziek, dan pas wordt je zorg
vergoed. Dus niet voor mensen die worden geholpen met weinig zelfvertrouwen of bijv. eenzaamheid
Wat vinden we ervan dat er een DSM-5 stoornis nodig is?
Wel goed Niet goed
- Als iedereen terecht zou kunnen dan zouden de - Vaststellen van een DSM-classificatie
kosten te hoog worden en het aantal patiënten te is niet erg betrouwbaar
groot worden - DSM is slechts een classificatie, zegt
- Dit zou ten koste kunnen gaan van mensen die het minder over ernst
echt nodig hebben
Beter zou zijn: een andere maat; zorgzwaarte = symptomen maar ook ernst/impact
Conclusie: GGZ heeft maar een beperkt budget, hoe kan dit zo goed mogelijk ingezet kunnen worden om zoveel
mogelijk gezondheidswinst (=zoveel mogelijk mensen zoveel mogelijk beter maken) te creëren.
Hoeveel volwassenen hebben een DSM-stoornis (per jaar)
20 – 25% v/d volwassen bevolking -> 2.4 tot 3 miljoen mensen
Meest voorkomende diagnoses: angststoornissen, depressie en verslaving
Hoeveel mensen zijn in de zorg bij de GGZ (per jaar) -> ruim 1 miljoen
Kosten GGZ: 4,5 miljard (ongeveer 5% van de totale gezondheidszorgbudget)
ZORGSTELSEL
,Grote wijzingen in het GGZ-stelsel in 2014 en 2022:
Kern van 1e wijziging (situatie tussen 2014 tot 2021)
o Behandelingen efficiënter maken; minder en kortere opnames (minder bedden)
o Meer kortdurende ambulante zorg (gesprek) en minder langdurende ambulante zorg
Doel: betere zorg, toegankelijk, met kwaliteit en minder kosten
Meer mensen lichte zorg geven (POH en basis GGZ) en minder mensen specialistische GGZ .
Zelfde kwaliteit met minder kosten.
Kern van 2e wijziging (situatie vanaf 2022)
o Administratief & financieel
Minder registratie
Vergoeding o.b.v. zorgprestaties; per afzonderlijke zorgprestatie wordt deze direct
gedeclareerd (dus niet één grote factuur aan eind behandeling)
Geen onderscheid tussen directe en indirecte tijd
(direct; met client praten, indirect; alles eromheen)
o Zorg gekoppeld aan zorgzwaarte en niet DSM
Dus ziekte wordt anders gedefinieerd
Gemeten met de HONOS (zegt iets over ernst en impact, 19 vragen) -> maar dit
wordt tegenwoordig ook gemanipuleerd door het zo in te vullen dat het erg genoeg
is
GGZ
1) Huisarts = eerste lijn = vrij toegankelijk (gratis)
o Luisterend oor, medicatie, verwijzing naar praktijkondersteuner (POH)
- POH werkt onder verantwoordelijkheid huisarts
- Sinds 2014 extra financiering om POH aan te nemen
- Grote voordeel: heel laagdrempelig, geen eigen risico
2) GGZ = tweede lijn = aanspreken eigen risico
- Zelfstandige praktijken
o Alleen ambulante zorg (op gesprek komen): basis ggz & specialistische ggz
- GGZ-instellingen
o Ambulante zorg: basis ggz & specialistische ggz & psychiater
o Dagbehandeling
o (kortdurende) opname
o Crisisdienst
basis ggz vs. specialistische ggz (s-ggz)
Er was een onderscheid tussen beide; nog steeds een beetje
- Specialistische ggz
Zorg die langdurig mag zijn
Vooral voor meer ernstige patiënten
, Kan ook intensiever zijn (bijv. dagbehandeling)
Kan ook zorg voor chronische patiënten zijn (EPA)
- Basis ggz: ontstaan in 2014
Idee: Meeste patiënten hebben voldoende aan korte behandeling - 750 minuten aan
zorg
Voor mensen met milde/lichte problematiek
Sinds 2022 weer vrijwel verdwenen
Basis ggz Ingedeeld in 4 zorgproducten
o Kort: 300 minuten
o Middel: 500 minuten
o Intensief: 750 minuten
o Chronisch: 750 minuten (mensen met ernstige psychiatrische aandoening (EPA); kunnen niet
meer symptomen verminderen maar wel ondersteuning nodig)
Welke patiënten waar?
Idee achter wijzingen 2014
o Meer mensen in POH-ggz
o Meer mensen basis GGZ
o Minder specialistische ggz
Onderzoek: meer mensen in POH, maar mensen in
specialistische is niet afgenomen en niet meer mensen van
specialistische naar basis
Discussiestuk 2021
Knelpunten:
- Toename van patiënten (lichte/milde patiënten)
- Schaarste personeel en middelen
- Lange wachttijden
- GGZ teveel ingericht op 1 diagnose i.p.v. complexe problematiek (NL is heel divers, maar lastig om de
juiste te zorg te vinden)
- EPA patiënten (te) lang in zorg
Kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid ggz in gevaar
3) Ultragespecialiseerde zorg = derde lijn
- Zorg die relatief weinig voorkomt = regionaal of landelijk georganiseerd
- Bijvoorbeeld: kliniek voor eetstoornissen
Daarnaast; heb je ook nog buiten de ggz instellingen
o Verslavingsklinieken (vaak behandeld in een heel ander circuit)
