Strategie & Organisatie
Leerdoelen
Aan het einde van deze cursus, kan de student…
1. Het concept ‘strategie’ beschrijven en in verband brengen met ‘organisatie’;
2. Toelichten hoe strategie tot stand komt op basis van interne en externe analyse;
3. Een onderscheid maken tussen concurrentiestrategie en organisatiestrategie;
4. Beschrijven en beredeneren hoe strategie geïmplementeerd kan worden in organisaties;
5. Strategie relateren aan organisatieconfiguraties en de bijhorende coördinatiemechanismen;
6. De concepten uit de theorie herkennen in en toepassen op praktijksituaties;
7. Verslag uitbrengen van een toepassing van de theoretische concepten uit de cursus op een
praktijksituatie, op basis van een analyse en interpretatie van interviews met managers en
verzamelde informatie (in groep), zowel mondeling (in presentatie) als schriftelijk (in een
rapport).
,Inhoud
Leerdoelen..............................................................................................................................................1
Hoorcollege 1 – Het concept ‘strategie’.................................................................................................4
Leerdoelen..........................................................................................................................................4
Wat is strategie?.................................................................................................................................4
Typen strategie...................................................................................................................................5
Stakeholders.......................................................................................................................................6
Hoorcollege 2 – Externe analyse............................................................................................................7
Leerdoelen..........................................................................................................................................7
Analyse van de macro-omgeving – PEST analyse................................................................................7
Analyse van de industrie – vijfkrachtenmodel....................................................................................8
Gebruik van het vijfkrachtenmodel....................................................................................................9
Uitbreiding en aanvulling van het vijfkrachtenmodel........................................................................9
Kritische succesfactoren van industrieën.........................................................................................10
Hoorcollege 3 – Interne analyse: middelen en competenties..............................................................11
Leerdoelen........................................................................................................................................11
Resource-based view........................................................................................................................11
Identificatie van middelen................................................................................................................11
Identificatie van competenties.........................................................................................................12
Evaluatie van de middelen en competenties....................................................................................13
Middelen & Competenties en Strategie...........................................................................................14
Hoorcollege 4 – concurrentievoordeel en -strategie............................................................................15
Leerdoelen........................................................................................................................................15
Concurrentievoordeel behalen.........................................................................................................15
Concurrentievoordeel behouden.....................................................................................................15
Twee types concurrentievoordeel....................................................................................................16
Porters generieke strategieën..........................................................................................................17
Hoorcollege 5 – Organisatiestrategie...................................................................................................18
Leerdoelen........................................................................................................................................18
De ‘scope’ van een organisatie.........................................................................................................18
Diversificatie.....................................................................................................................................19
Verticale integratie...........................................................................................................................20
Portfolio-analyse...............................................................................................................................21
Hoorcollege 6 – De veranderende omgeving: industrie-evolutie en internationalisatie......................22
Leerdoelen........................................................................................................................................22
, Industrie-evolutie.............................................................................................................................22
De levenscyclus van de industrie..................................................................................................22
De verschillende fasen in de levenscyclus....................................................................................23
Internationalisatie............................................................................................................................24
Internationalisatie en industrieanalyse........................................................................................24
Internationale omgeving en comparatieve voordelen..................................................................25
Hoorcollege 7 – Organisatiestructuren.................................................................................................27
De eenvoudige structuur..................................................................................................................27
De machine bureaucratie.................................................................................................................27
De professionele bureaucratie.........................................................................................................28
De divisiestructuur............................................................................................................................29
De adhocratie...................................................................................................................................29
Hoorcollege 9 – Organisatiestructuren.................................................................................................31
Coördinatiemechanismen.................................................................................................................31
De vijf onderdelen van de organisatie..............................................................................................31
Ontwerpen van posities....................................................................................................................33
Ontwerpen van de superstructuur...................................................................................................34
Inrichten van de superstructuur.......................................................................................................34
Hoorcollege 10 – Strategie-implementatie & Trends in strategie........................................................36
Leerdoelen........................................................................................................................................36
Strategie-implementatie...................................................................................................................36
Strategische planning...................................................................................................................36
, Hoorcollege 1 – Het concept ‘strategie’
Leerdoelen
Aan het einde van dit college…
1. Begrijpt de student wat ‘strategie’ is en hoe strategie een bijdrage levert aan het succes van
organisaties;
2. Is de student op de hoogte van de oorsprong van strategie en hoe de visie op strategie is
geëvolueerd over de tijd;
3. Heeft de student kennis gemaakt met belangrijke kenmerken en terminologie i.v.m.
strategie;
4. Begrijpt de student wat ‘stakeholders’ zijn en hoe de organisatie kan omgaan met
verschillende types stakeholders.
Wat is strategie?
Strategie vs. Tactiek
Strategie is een lange termijn doelstelling, een masterplan van een organisatie.
Tactiek zijn de korte termijn doelstellingen die je moet doen om tot je masterplan te komen.
Tactiek zijn de veldslagen en strategie is de oorlog.
Evolutie van organisatiestrategie
Corporate planning – jaren 60
Strategisch management – industrie analyse – jaren 70
Men kwam tot de conclusie dat je wel vooruit kon plannen, maar dat er altijd onvoorziene
situaties zouden zijn – Oliecrisis
Resource-based view – concurrentievoordeel – jaren 80
Het is belangrijk om te kijken naar je interne voordelen van je organisatie, wat geeft jou
voordeel t.o.v. de concurrent en waarmee kan jij de oorlog winnen. Wat doe je dus goed en
koppel dit met de concurrentiepositie.
Strategie in de 21e eeuw – dynamiek en sociale legitimiteit
De wereld wordt dynamischer en er is een wereldwijde markt waardoor je concurreren met
bv. China en er meer kan bewegen in de markt, het wordt moeilijk voordeel te behalen. Waar
het vroeger bij organisaties ging om geld en winst maken stelt men nu dat het noodzakelijk is
dat personeel goed behandeld wordt en dat er sociale legitimiteit is en ethische
verantwoordelijkheid.
Definitie:
Doelen – wat wil je op lange termijn bereiken
Toewijzing van middelen – hoe kan je de doelstellingen bereiken, met welk beleid
Consistentie, integratie, samenhang – het gaat om een patroon, geen doelstelling en plan
maar en patroon van doelstellingen en plannen die consistent met elkaar zijn.
De strategie bepaalt de identiteit van een organisatie, wat het is en waar ze naartoe wil.
Rollen:
Hulpmiddel voor besluitvorming – verbetert de kwaliteit van de besluitvorming.
Tool voor (interne) coördinatie – creëert consistentie en eenheid, iedereen weet waar hij aan
toe is en zo kan je binnen en buiten de organisatie uitleggen waar de organisatie om draait.
Doelstelling – verhoogt prestaties door opstellen van ambities.
Animatie en oriëntatie – motiveert en mobiliseert.
Leerdoelen
Aan het einde van deze cursus, kan de student…
1. Het concept ‘strategie’ beschrijven en in verband brengen met ‘organisatie’;
2. Toelichten hoe strategie tot stand komt op basis van interne en externe analyse;
3. Een onderscheid maken tussen concurrentiestrategie en organisatiestrategie;
4. Beschrijven en beredeneren hoe strategie geïmplementeerd kan worden in organisaties;
5. Strategie relateren aan organisatieconfiguraties en de bijhorende coördinatiemechanismen;
6. De concepten uit de theorie herkennen in en toepassen op praktijksituaties;
7. Verslag uitbrengen van een toepassing van de theoretische concepten uit de cursus op een
praktijksituatie, op basis van een analyse en interpretatie van interviews met managers en
verzamelde informatie (in groep), zowel mondeling (in presentatie) als schriftelijk (in een
rapport).
,Inhoud
Leerdoelen..............................................................................................................................................1
Hoorcollege 1 – Het concept ‘strategie’.................................................................................................4
Leerdoelen..........................................................................................................................................4
Wat is strategie?.................................................................................................................................4
Typen strategie...................................................................................................................................5
Stakeholders.......................................................................................................................................6
Hoorcollege 2 – Externe analyse............................................................................................................7
Leerdoelen..........................................................................................................................................7
Analyse van de macro-omgeving – PEST analyse................................................................................7
Analyse van de industrie – vijfkrachtenmodel....................................................................................8
Gebruik van het vijfkrachtenmodel....................................................................................................9
Uitbreiding en aanvulling van het vijfkrachtenmodel........................................................................9
Kritische succesfactoren van industrieën.........................................................................................10
Hoorcollege 3 – Interne analyse: middelen en competenties..............................................................11
Leerdoelen........................................................................................................................................11
Resource-based view........................................................................................................................11
Identificatie van middelen................................................................................................................11
Identificatie van competenties.........................................................................................................12
Evaluatie van de middelen en competenties....................................................................................13
Middelen & Competenties en Strategie...........................................................................................14
Hoorcollege 4 – concurrentievoordeel en -strategie............................................................................15
Leerdoelen........................................................................................................................................15
Concurrentievoordeel behalen.........................................................................................................15
Concurrentievoordeel behouden.....................................................................................................15
Twee types concurrentievoordeel....................................................................................................16
Porters generieke strategieën..........................................................................................................17
Hoorcollege 5 – Organisatiestrategie...................................................................................................18
Leerdoelen........................................................................................................................................18
De ‘scope’ van een organisatie.........................................................................................................18
Diversificatie.....................................................................................................................................19
Verticale integratie...........................................................................................................................20
Portfolio-analyse...............................................................................................................................21
Hoorcollege 6 – De veranderende omgeving: industrie-evolutie en internationalisatie......................22
Leerdoelen........................................................................................................................................22
, Industrie-evolutie.............................................................................................................................22
De levenscyclus van de industrie..................................................................................................22
De verschillende fasen in de levenscyclus....................................................................................23
Internationalisatie............................................................................................................................24
Internationalisatie en industrieanalyse........................................................................................24
Internationale omgeving en comparatieve voordelen..................................................................25
Hoorcollege 7 – Organisatiestructuren.................................................................................................27
De eenvoudige structuur..................................................................................................................27
De machine bureaucratie.................................................................................................................27
De professionele bureaucratie.........................................................................................................28
De divisiestructuur............................................................................................................................29
De adhocratie...................................................................................................................................29
Hoorcollege 9 – Organisatiestructuren.................................................................................................31
Coördinatiemechanismen.................................................................................................................31
De vijf onderdelen van de organisatie..............................................................................................31
Ontwerpen van posities....................................................................................................................33
Ontwerpen van de superstructuur...................................................................................................34
Inrichten van de superstructuur.......................................................................................................34
Hoorcollege 10 – Strategie-implementatie & Trends in strategie........................................................36
Leerdoelen........................................................................................................................................36
Strategie-implementatie...................................................................................................................36
Strategische planning...................................................................................................................36
, Hoorcollege 1 – Het concept ‘strategie’
Leerdoelen
Aan het einde van dit college…
1. Begrijpt de student wat ‘strategie’ is en hoe strategie een bijdrage levert aan het succes van
organisaties;
2. Is de student op de hoogte van de oorsprong van strategie en hoe de visie op strategie is
geëvolueerd over de tijd;
3. Heeft de student kennis gemaakt met belangrijke kenmerken en terminologie i.v.m.
strategie;
4. Begrijpt de student wat ‘stakeholders’ zijn en hoe de organisatie kan omgaan met
verschillende types stakeholders.
Wat is strategie?
Strategie vs. Tactiek
Strategie is een lange termijn doelstelling, een masterplan van een organisatie.
Tactiek zijn de korte termijn doelstellingen die je moet doen om tot je masterplan te komen.
Tactiek zijn de veldslagen en strategie is de oorlog.
Evolutie van organisatiestrategie
Corporate planning – jaren 60
Strategisch management – industrie analyse – jaren 70
Men kwam tot de conclusie dat je wel vooruit kon plannen, maar dat er altijd onvoorziene
situaties zouden zijn – Oliecrisis
Resource-based view – concurrentievoordeel – jaren 80
Het is belangrijk om te kijken naar je interne voordelen van je organisatie, wat geeft jou
voordeel t.o.v. de concurrent en waarmee kan jij de oorlog winnen. Wat doe je dus goed en
koppel dit met de concurrentiepositie.
Strategie in de 21e eeuw – dynamiek en sociale legitimiteit
De wereld wordt dynamischer en er is een wereldwijde markt waardoor je concurreren met
bv. China en er meer kan bewegen in de markt, het wordt moeilijk voordeel te behalen. Waar
het vroeger bij organisaties ging om geld en winst maken stelt men nu dat het noodzakelijk is
dat personeel goed behandeld wordt en dat er sociale legitimiteit is en ethische
verantwoordelijkheid.
Definitie:
Doelen – wat wil je op lange termijn bereiken
Toewijzing van middelen – hoe kan je de doelstellingen bereiken, met welk beleid
Consistentie, integratie, samenhang – het gaat om een patroon, geen doelstelling en plan
maar en patroon van doelstellingen en plannen die consistent met elkaar zijn.
De strategie bepaalt de identiteit van een organisatie, wat het is en waar ze naartoe wil.
Rollen:
Hulpmiddel voor besluitvorming – verbetert de kwaliteit van de besluitvorming.
Tool voor (interne) coördinatie – creëert consistentie en eenheid, iedereen weet waar hij aan
toe is en zo kan je binnen en buiten de organisatie uitleggen waar de organisatie om draait.
Doelstelling – verhoogt prestaties door opstellen van ambities.
Animatie en oriëntatie – motiveert en mobiliseert.
