Week 1: Infrastructuur, bevoegdheid van de rechter en procesbeginselen
I. Leerdoelen
Aan het einde van deze week kunt u:
1. de volgende begrippen en onderwerpen herkennen, opsommen, toelichten, hanteren en toepassen aan de
hand van concrete voorbeelden en er verbanden tussen leggen:
● Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
● Procesbeginselen
● De verschillende soorten civiele procedures
● Arbitrage, bindend advies en mediation
● De (hoofdrol)spelers in de civiele procedure
● De bevoegdheid van de rechter
● (Verplichte) procesvertegenwoordiging
● Eisen voor de dagvaarding
● Betekening
2. de kern van een uitspraak lezen, aangeven wat de centrale vraag is waarover de rechterlijke instanties zich
hebben gebogen en wat de kernoverwegingen van die instanties zijn geweest bij het beantwoorden van die
vraag en het kunnen duiden van het commentaar in de jurisprudentiebundel op die uitspraak;
3. een casus bestuderen en analyseren met het oog op het formuleren van de te beantwoorden rechtsvraag,
alsmede met het oog op het vergaren van informatie die kan worden gebruikt bij het schriftelijk, volledig,
gemotiveerd en met behulp van de wet en de jurisprudentie beantwoorden van die rechtsvraag.
II. Te bestuderen stof
Boek:
· Hugenholtz/Heemskerk: nummers 1-11, 13-15, 20-22, 24-28, 30, 32-47, 49-52, 55-60, 80, 120, 128,
210, 214, 238, 249-250
Jurisprudentie:
Geheel:
· EHRM 9 oktober 1979, NJ 1980/376 (Airey/Ierland; bundel nr. 2)
· HR 25 maart 2011, NJ 2012/627 (Waarheidsplicht; bundel nr. 7)
· HR 20 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:472 (Rechterswissel; bundel nr. 9)
· HR 16 maart 1939, NJ 1939/1048 (Rijwielzadel; bundel nr. 57)
· HR 10 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:210 (X./Dexia Nederland; bundel nr. 66)
Alleen de opgegeven rechtsoverwegi ng(en):
· EHRM 25 juni 1987, NJ 1990/231 (Capuano/Italië; bundel nr. 3): r.o. 30, 32, 37
· HR 21 april 2023, ECLI:NL:HR:2023:658 (HBM c.s./griffier Rb. Den Haag; bundel nr. 8), r.o. 3.2.2-3.4.5,
3.5.1-3.5.3, 3.6.1 (1e alinea)-3.6.5, 3.7
· HR 3 april 2020, ECLI:NL:HR:2020:587 (Stichting UVDTAB/Trafigura beheer; bundel nr. 56), r.o. 3.2-3.3
, Hoorcollege
OPZET COLLEGE
● Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
● De verschillende soorten civiele procedures en alternatieven daarvoor
● De hoofdrolspelers in de civiele procedure
● Verplichte procesvertegenwoordiging
● De bevoegdheid van de rechter
● Beginselen van procesrecht
WAT IS BURGERLIJK PROCESRECHT?
Gaat om een procedure tussen 2 burgerlijke partijen (dus niet tussen overheid en burger, maar tussen
bijvoorbeeld een burger VS burger of burger VS bedrijf.
Spelregels van het burgerlijk geding
➔ Regels voor de gedingvoering voor de burgerlijke rechter
➔ Regels voor de tenuitvoerlegging van uitspraken → uitspraak moet dus ook goed ten uitvoerlegging
worden gelegd na de uitspraak van gedingvoering.
Formeel en materieel privaatrecht:
➔ BPR: formeel privaatrecht (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en Wet op de rechterlijke
organisatie) = procesrecht
➔ Burgerlijk recht: materieel privaatrecht (Burgerlijk Wetboek) = inhoudelijk
DOEL
→ Doel: vaststelling en realisering van materiële rechten van burgers jegens elkaar
Vaststelling van rechten, zien op regels:
● Fase voorafgaand aan procedure
○ Denk aan voorlopige bewijsverichting, getuigenverhoor of deskundigenbericht.
○ Procedure is nog niet gestart, maar bewijsvercihting is wel dan al mogelijk
● Tijdens procedure
○ Regels die gelden tijdens de procedure zelf
= Allemaal gericht op het vaststellen of iemand recht ergens op heeft en kan allemaal door de rechter worden
vastgesteld. Regels die gelden voor die procedure noemen we burgelijk procesrecht.
Realisering van rechten:
● Executie en tenuitvoerlegging
→ Het doel van procederen voor de rechter is dat je niet zelf gaat handelen maar als er een geschil is dat je als
partijen dat niet zelf gaat oplossen, maar de rechter doet. Eigenrichting dus tegengaan!
DOEL
Contentieuze jurisdictie of eigenlijke rechtspraak:
● Berechting van geschillen
○ Gaat om rechten van geschillen. Geval waarin partijen geschil hebben, verdeeldheid hebben
over iets, en een rechter wordt ingeroepen om dat geschil te beslechten.
Voluntaire (gracieuze) jurisdictie of oneigenlijke rechtspraak:
, ● Rechtsverhouding vaststellen of wijzigen, ook als partijen het eens zijn
● Voorziening wordt exclusief door rechter gegeven
● Doorgaans geen sprake van geschil, maar is toch tussenkomst van de rechter nodig.
○ Denk aan een scheiding of gemeenschappelijk verzoek. De wet schrijft voor dat de rechter de
echtscheiding moet uitspreken en dat noemen we voluntaire jurisdictie waar de rechter
rechtsverhouding vaststelt, ook al zijn de partijen het eens en kan alleen door de rechter
worden uitgegeven. Rechter moet hier een voorziening geven.
NEDERLANDSE BRONNEN
Waar vinden we de regels van burgerlijk procesrecht?
➢ Wetten, zoals:
○ Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)
○ Wet op de rechterlijke organisatie (RO)
○ Faillissementswet, Advocatenwet, Wet op de rechtsbijstand, Gerechtsdeurwaarderswet etc.
➢ Procesreglementen
➢ Rechtspraak
○ Hoge Raad
○ Feitenrechtspraak (rechtbanken en hoven)
KEI (kwaliteit en innovatie)
Houdt in het digitaliseren van rechtspraak en nieuwe regels van burgerlijk procesrecht die deels samenhangen
met digitaliseren. Digitaliseren is niet gelukt om dat volledig te laten plaatsvinden. Omwille van technische
reden is het grotendeels niet gelukt. Ondanks dat is het maken van nieuwe regels voor burgerlijk procesrecht
wel gelukt.
● 2016: KEI (Stb. 2016, 288-294
○ Versnelling, vereenvoudiging, digitalisering
● 1 maart 2017
○ HR: invoering nieuw procesrecht en digitalisering
● 1 september 2017
○ Rb GLD en MNE: invoering nieuw procesrecht en digitalisering (niet gelukt)
○ Landelijke invoering bepaalde bepalingen KEI (nieuwe regels)
● 1 oktober 2019: Spoedwet KEI
○ Landelijke invoering bepaalde bepalingen KEI (nieuwe regels)
○ Rb GLD en MNE: weer conform landelijk procesrecht en GEEN digitalisering!
Spoedwet KEI 2019
Wat met KEI is ingevoerd:
➢ Sterkere regierol rechter
○ Rechter die actief regie voert in procedure door bijvoorbeeld stukken op te vragen
➢ Mondelinge behandeling: meer mogelijkheden
○ Hart van procedure is mondelinge behandeling
, INTERNATIONALE BRONNEN
● Internationale regelingen, zoals
○ EVRM
○ Brussel I-bis verordening (EU)
● Internationale rechtspraak
○ EHRM → Straatsburg
○ HvJ EU → Luxemburg. Die doen uitspraken die ook voor burgerlijk procesrecht van belang
zijn, zoals 6 EVRM, recht op een fair trial.
SOORTEN CIVIELE PROCEDURES
● Overheidsrechter: burgerlijke procedure
○ Dagvaardingsprocedure: 2 partijen, een eiser en een gedaagde die het doel hebben om een
geschil tussen deze partijen op te lossen wat begint met een dagvaarding en eindigt met een
vonnis.
■ Conflicten
○ Verzoekschriftprocedure: je dient een verzoekschrift in bij de rechtbank, hebt een verzoeker
en een belanghebbende en vraagt de rechter om een beslissing of toestemming. Hier eindigt
het met een beschikking,
■ Verzoeken/beslissingen
○ Deelgeschilprocedure: partijen die in onderhandeling zijn en uit 1 onderdeeltje niet uit
komen en dat kleine onderdeel bij de rechter kunnen oplossen.
● Particuliere rechter (alternatieve vorm van rechtspraak):
Normaal gesproken ga je met een conflict naar de overheidsrechter (rechtbank).
Bij particuliere rechtspraak kiezen burgers of bedrijven er vrijwillig voor om hun conflict te laten
oplossen door iemand anders dan een rechter van de staat.
○ Arbitrage (juristen/advocaten)
■ Scheidsgerecht het recht uitspreekt. Dat is een groep of een arbiters die door de
partijen zelf is gekozen, het geschil beoordeeld en het recht uitspreekt net als de
rechter. De uitspraak is bindend.
○ Bindend advies, zoals
■ Geschillencommissies, KiFID = een onafhankelijke derde neemt een beslissing waar
zij zich aan moeten houden.
■ Burgers spreken vrijwillig af dat ze het bij de geschillencommissie voorleggen, die
geeft bindend advies en daar houden zij zich aan. Dat is een vorm van particuliere
rechtspraak.
MEDIATION
● Alternatief voor rechtspraak, het is GEEN rechtspraak.
○ Mediator is een neutrale derde die partijen begeleid bij het vinden van een oplossing in
onderling overleg. Ze doen geen uitspraak of beslechten van geschillen door middel van een
uitspraak. Ze begeleiden ze door hun zelf gemaakte afspraken en oplossingen.
● Belangrijke kenmerken: vrijwillig en vertrouwelijk
● Opmars van mediation:
○ 818 lid 2 Rv: verwijzing door rechter naar mediation (op vrijwillige basis)
○ Europese mediationrichtlijn
I. Leerdoelen
Aan het einde van deze week kunt u:
1. de volgende begrippen en onderwerpen herkennen, opsommen, toelichten, hanteren en toepassen aan de
hand van concrete voorbeelden en er verbanden tussen leggen:
● Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
● Procesbeginselen
● De verschillende soorten civiele procedures
● Arbitrage, bindend advies en mediation
● De (hoofdrol)spelers in de civiele procedure
● De bevoegdheid van de rechter
● (Verplichte) procesvertegenwoordiging
● Eisen voor de dagvaarding
● Betekening
2. de kern van een uitspraak lezen, aangeven wat de centrale vraag is waarover de rechterlijke instanties zich
hebben gebogen en wat de kernoverwegingen van die instanties zijn geweest bij het beantwoorden van die
vraag en het kunnen duiden van het commentaar in de jurisprudentiebundel op die uitspraak;
3. een casus bestuderen en analyseren met het oog op het formuleren van de te beantwoorden rechtsvraag,
alsmede met het oog op het vergaren van informatie die kan worden gebruikt bij het schriftelijk, volledig,
gemotiveerd en met behulp van de wet en de jurisprudentie beantwoorden van die rechtsvraag.
II. Te bestuderen stof
Boek:
· Hugenholtz/Heemskerk: nummers 1-11, 13-15, 20-22, 24-28, 30, 32-47, 49-52, 55-60, 80, 120, 128,
210, 214, 238, 249-250
Jurisprudentie:
Geheel:
· EHRM 9 oktober 1979, NJ 1980/376 (Airey/Ierland; bundel nr. 2)
· HR 25 maart 2011, NJ 2012/627 (Waarheidsplicht; bundel nr. 7)
· HR 20 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:472 (Rechterswissel; bundel nr. 9)
· HR 16 maart 1939, NJ 1939/1048 (Rijwielzadel; bundel nr. 57)
· HR 10 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:210 (X./Dexia Nederland; bundel nr. 66)
Alleen de opgegeven rechtsoverwegi ng(en):
· EHRM 25 juni 1987, NJ 1990/231 (Capuano/Italië; bundel nr. 3): r.o. 30, 32, 37
· HR 21 april 2023, ECLI:NL:HR:2023:658 (HBM c.s./griffier Rb. Den Haag; bundel nr. 8), r.o. 3.2.2-3.4.5,
3.5.1-3.5.3, 3.6.1 (1e alinea)-3.6.5, 3.7
· HR 3 april 2020, ECLI:NL:HR:2020:587 (Stichting UVDTAB/Trafigura beheer; bundel nr. 56), r.o. 3.2-3.3
, Hoorcollege
OPZET COLLEGE
● Doel, functie en kenmerken van het burgerlijk procesrecht
● De verschillende soorten civiele procedures en alternatieven daarvoor
● De hoofdrolspelers in de civiele procedure
● Verplichte procesvertegenwoordiging
● De bevoegdheid van de rechter
● Beginselen van procesrecht
WAT IS BURGERLIJK PROCESRECHT?
Gaat om een procedure tussen 2 burgerlijke partijen (dus niet tussen overheid en burger, maar tussen
bijvoorbeeld een burger VS burger of burger VS bedrijf.
Spelregels van het burgerlijk geding
➔ Regels voor de gedingvoering voor de burgerlijke rechter
➔ Regels voor de tenuitvoerlegging van uitspraken → uitspraak moet dus ook goed ten uitvoerlegging
worden gelegd na de uitspraak van gedingvoering.
Formeel en materieel privaatrecht:
➔ BPR: formeel privaatrecht (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en Wet op de rechterlijke
organisatie) = procesrecht
➔ Burgerlijk recht: materieel privaatrecht (Burgerlijk Wetboek) = inhoudelijk
DOEL
→ Doel: vaststelling en realisering van materiële rechten van burgers jegens elkaar
Vaststelling van rechten, zien op regels:
● Fase voorafgaand aan procedure
○ Denk aan voorlopige bewijsverichting, getuigenverhoor of deskundigenbericht.
○ Procedure is nog niet gestart, maar bewijsvercihting is wel dan al mogelijk
● Tijdens procedure
○ Regels die gelden tijdens de procedure zelf
= Allemaal gericht op het vaststellen of iemand recht ergens op heeft en kan allemaal door de rechter worden
vastgesteld. Regels die gelden voor die procedure noemen we burgelijk procesrecht.
Realisering van rechten:
● Executie en tenuitvoerlegging
→ Het doel van procederen voor de rechter is dat je niet zelf gaat handelen maar als er een geschil is dat je als
partijen dat niet zelf gaat oplossen, maar de rechter doet. Eigenrichting dus tegengaan!
DOEL
Contentieuze jurisdictie of eigenlijke rechtspraak:
● Berechting van geschillen
○ Gaat om rechten van geschillen. Geval waarin partijen geschil hebben, verdeeldheid hebben
over iets, en een rechter wordt ingeroepen om dat geschil te beslechten.
Voluntaire (gracieuze) jurisdictie of oneigenlijke rechtspraak:
, ● Rechtsverhouding vaststellen of wijzigen, ook als partijen het eens zijn
● Voorziening wordt exclusief door rechter gegeven
● Doorgaans geen sprake van geschil, maar is toch tussenkomst van de rechter nodig.
○ Denk aan een scheiding of gemeenschappelijk verzoek. De wet schrijft voor dat de rechter de
echtscheiding moet uitspreken en dat noemen we voluntaire jurisdictie waar de rechter
rechtsverhouding vaststelt, ook al zijn de partijen het eens en kan alleen door de rechter
worden uitgegeven. Rechter moet hier een voorziening geven.
NEDERLANDSE BRONNEN
Waar vinden we de regels van burgerlijk procesrecht?
➢ Wetten, zoals:
○ Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)
○ Wet op de rechterlijke organisatie (RO)
○ Faillissementswet, Advocatenwet, Wet op de rechtsbijstand, Gerechtsdeurwaarderswet etc.
➢ Procesreglementen
➢ Rechtspraak
○ Hoge Raad
○ Feitenrechtspraak (rechtbanken en hoven)
KEI (kwaliteit en innovatie)
Houdt in het digitaliseren van rechtspraak en nieuwe regels van burgerlijk procesrecht die deels samenhangen
met digitaliseren. Digitaliseren is niet gelukt om dat volledig te laten plaatsvinden. Omwille van technische
reden is het grotendeels niet gelukt. Ondanks dat is het maken van nieuwe regels voor burgerlijk procesrecht
wel gelukt.
● 2016: KEI (Stb. 2016, 288-294
○ Versnelling, vereenvoudiging, digitalisering
● 1 maart 2017
○ HR: invoering nieuw procesrecht en digitalisering
● 1 september 2017
○ Rb GLD en MNE: invoering nieuw procesrecht en digitalisering (niet gelukt)
○ Landelijke invoering bepaalde bepalingen KEI (nieuwe regels)
● 1 oktober 2019: Spoedwet KEI
○ Landelijke invoering bepaalde bepalingen KEI (nieuwe regels)
○ Rb GLD en MNE: weer conform landelijk procesrecht en GEEN digitalisering!
Spoedwet KEI 2019
Wat met KEI is ingevoerd:
➢ Sterkere regierol rechter
○ Rechter die actief regie voert in procedure door bijvoorbeeld stukken op te vragen
➢ Mondelinge behandeling: meer mogelijkheden
○ Hart van procedure is mondelinge behandeling
, INTERNATIONALE BRONNEN
● Internationale regelingen, zoals
○ EVRM
○ Brussel I-bis verordening (EU)
● Internationale rechtspraak
○ EHRM → Straatsburg
○ HvJ EU → Luxemburg. Die doen uitspraken die ook voor burgerlijk procesrecht van belang
zijn, zoals 6 EVRM, recht op een fair trial.
SOORTEN CIVIELE PROCEDURES
● Overheidsrechter: burgerlijke procedure
○ Dagvaardingsprocedure: 2 partijen, een eiser en een gedaagde die het doel hebben om een
geschil tussen deze partijen op te lossen wat begint met een dagvaarding en eindigt met een
vonnis.
■ Conflicten
○ Verzoekschriftprocedure: je dient een verzoekschrift in bij de rechtbank, hebt een verzoeker
en een belanghebbende en vraagt de rechter om een beslissing of toestemming. Hier eindigt
het met een beschikking,
■ Verzoeken/beslissingen
○ Deelgeschilprocedure: partijen die in onderhandeling zijn en uit 1 onderdeeltje niet uit
komen en dat kleine onderdeel bij de rechter kunnen oplossen.
● Particuliere rechter (alternatieve vorm van rechtspraak):
Normaal gesproken ga je met een conflict naar de overheidsrechter (rechtbank).
Bij particuliere rechtspraak kiezen burgers of bedrijven er vrijwillig voor om hun conflict te laten
oplossen door iemand anders dan een rechter van de staat.
○ Arbitrage (juristen/advocaten)
■ Scheidsgerecht het recht uitspreekt. Dat is een groep of een arbiters die door de
partijen zelf is gekozen, het geschil beoordeeld en het recht uitspreekt net als de
rechter. De uitspraak is bindend.
○ Bindend advies, zoals
■ Geschillencommissies, KiFID = een onafhankelijke derde neemt een beslissing waar
zij zich aan moeten houden.
■ Burgers spreken vrijwillig af dat ze het bij de geschillencommissie voorleggen, die
geeft bindend advies en daar houden zij zich aan. Dat is een vorm van particuliere
rechtspraak.
MEDIATION
● Alternatief voor rechtspraak, het is GEEN rechtspraak.
○ Mediator is een neutrale derde die partijen begeleid bij het vinden van een oplossing in
onderling overleg. Ze doen geen uitspraak of beslechten van geschillen door middel van een
uitspraak. Ze begeleiden ze door hun zelf gemaakte afspraken en oplossingen.
● Belangrijke kenmerken: vrijwillig en vertrouwelijk
● Opmars van mediation:
○ 818 lid 2 Rv: verwijzing door rechter naar mediation (op vrijwillige basis)
○ Europese mediationrichtlijn
