Samenvatting Feniks VWO overzicht van de geschiedenis, ISBN: 9789006464917 Geschiedenis

Geschiedenis Samenvatting H7

7.1
 Ontdekkingsreizen door Frankrijk om wetenschappelijke kennis en positie overzees te
versterken
 Ancien Régime: maatschappelijke ordening 17e en 18e eeuw
o Standenmaatschappij
o Adel/geestelijkheid hebben privileges, burgers en boeren betalen belasting,
koning is absolute vorst en de hoogste rechter
o Sociale verhoudingen onder druk  burgerij eist meer bestuurlijke invloed.
 Verlichting: rationeel nadenken over maatschappelijke verhoudingen
o Filosoof Voltaire (1694 – 1779)
 Tegen religieuze onverdraagzaamheid
o Filosoof/schrijver Jean-Jacques Rousseau (1712 – 1778)
 Alle mensen zijn gelijk, kritisch op ‘Droit Divin’
o Filosoof John Locke (1632 – 1704)
 Wetten gelden voor iedereen, ook adel
o Charles Montesquieu (1689 – 1755)
 Engels model met volksvertegenwoordiging als ideaal
 Trias politica: volk heeft wetgevende macht, koning en ministers
uitvoerende macht, onafhankelijke rechterlijke macht
 Volkssoevereiniteit  koning geen bestuursmacht  hoofdelijke
stemming (volksvertegenwoordiging)

7.2
 Verlicht absolutisme door Frederik de Grote van Pruisen (1712 – 1786)
o Nodigde verlichte denkers van Pruisische academie van wetenschappen uit in
zijn paleis
o Ondersteunde wetenschap, welzijn en welvaart, onderwijs, gezondheidszorg
en rechtspraak
 Legde moerassen droog voor landbouw i.v.m. voedseltekorten
o ‘voor het volk maar niet door het volk’
 Lodewijk XIV (katholieke vorst) heft Edict van Nantes op in 1685  hugenoten
ontvluchten land
o Pruisen neemt hugenoten op  hugenoten brengen handels- en
kapitaalkennis mee  ondersteunen en stimuleren Pruisische economie
 Oostenrijkse Successieoorlog (1740 – 1796)
o Frederik de Grote vind dat Oostenrijk niet goed bestuurd wordt  begin
oorlog tegen Oostenrijk om gebied te veroveren
o Pruisen verslaat Oostenrijk
 Catharina II van Rusland (1729 – 1796) en keizer Josef II van Oostenrijk (1741 – 1790)
maakten verbeteringen voor hun volk, maar het volk had niets te zeggen

, 7.3
 Plantagekoloniën Amerika, hier tekort aan arbeidskrachten --> trans-Atlantische
slavenhandel
o Door WIC, Engeland en Frankrijk, vooral naar Brazilië, later naar Suriname
 Driehoeks handel
1. Europese handelswaren werden in Afrika verhandeld tegen slaven
2. Slaven werden naar plantagekoloniën in Amerika gebracht om hier te werken
3. Producten uit Amerika naar Europa gebracht
 Anti-slavernijbeweging in de Verlichting
o Hugo de Groot legitimeerde slavenhandel
o Ontstaan door verlicht nadenken
o Abolitionisten
o William Wilberforce leider
o 1863 slavernij afgeschaft

7.4
1750: grote Britse koloniën om belastingplicht en dienstplicht te ontvluchten
- Engelse koning George III (1738-1820) wilt absoluut koningschap & voert 7jarige
oorlog  Franse & Indiaanse oorlog in koloniën (1754-1763)
- Koloniën hebben eigen bestuur  George III eist meer belasting kolonisten  Sugar
act & stamp act  mercantilisme Engeland  veel ontevredenheid kolonisten
- 1773: eerste verzet kolonisten na ‘Thea act’
o Alleen nog thee van Britse Oost-Indische compagnie  ‘Boston Thea Party 
Engelsen schieten burgers in Boston dood  1775: treffen tussen Britse leger
en opstandelingen
- 4 juli 1776: onafhankelijkheidsverklaring
o Democratische revolutie een feit
o Mede geschreven door Thomas Jefferson (1743-1826)

Amerikaanse revolutie (1775-1783)
- Geleid door George Washington (1732-1799) met leger van kolonisten en militaire
steun uit Frankrijk
- 1781: Britten geven op
- 1783: vredesverdrag en onafhankelijkheid
- 1787: afgevaardigden stellen grond wet op (Founding Fathers)  trias politica
o Uitvoerend: president
o Wetgevend: senaat & huis van afgevaardigden (samen Congres)
o Rechterlijk: hooggerechtshof
o Elke burger grondrechten en staatsburgerschap behalve zwarten & indianen