Inleiding Behandelmethoden
IndyJacobs
Inleiding Behandelmethoden
Opmerking vooraf
• Alle artikelen kopjes zijn op deze manier gekleurd.
• Alle kopjes zijn blauw gekleurd.
• Alle deelkopjes zijn lichtblauw gekleurd.
• Alle begrippen zijn felblauw gekleurd.
• Alle belangrijke namen zijn rood gekleurd en onderstreept.
• Alle aandachtspunten waar je even op moet letten zijn felroze gekleurd: Let op.
• Alle kernwoorden zijn onderstreept.
• De Engelse vertaling is schuingedrukt.
• Alle afbeeldingen komen uit de slides van Inleiding Behandelmethoden 2020-
2021, tenzij anders vermeldt.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ..................................................................................................... 1
Hoorcollege 1 Introductie, cognitieve gedragstherapie voor angst- en
stemmingsstoornissen ............................................................................................ 4
Tabel 4.2 Overzicht van de Belangrijkste Vormen van Psychotherapie ....................... 4
Cognitieve gedragstherapie ................................................................................. 6
Angststoornissen ................................................................................................ 9
Angststoornissen: Sociale angst ........................................................................... 9
Angststoornissen: Paniekstoornis ........................................................................11
Angststoornissen: Agorafobie ..............................................................................13
Stemmingsstoornissen: Depressieve stoornis/ Major Depressive Disorder .................13
Artikel 1: Rector, N. A. (2010). Cognitive behavioural therapy: An information
guide. Centre for Addiction & Mental Health. Chapters 2, 3, & 4 (page 6-32). .....17
Hoofdstuk 1 Wat is cognitieve gedragstherapie? .......................................................17
Hoofdstuk 2 De basis van cognitieve-gedragstherapie ...............................................18
Hoofdstuk 3 CGT benaderingen van cognitieve verandering .......................................20
Hoofdstuk 4 CGT-benaderingen van gedragsverandering ...........................................21
Artikel 2: Beck, J. (2011). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond.
NY/London: The Guilford Press. Chapter 1 (page 1-16). ...................................23
Hoofdstuk 1 Introductie tot cognitieve gedragstherapie .............................................23
Artikel 3: Driessen, E., & Hollon, S. D. (2010). Cognitive behavioral therapy for
mood disorders: Efficacy, moderators and mediators. Psychiatric Clinics of North
America, 33(3), 537-555. .............................................................................25
Artikel 4: Kaczkurkin, A. N., & Foa, E. B. (2015). Cognitive-behavioral therapy for
anxiety disorders: An update on the empirical evidence. Dialogues in Clinical
Neuroscience, 17, 337-346. ..........................................................................30
Efficiëntie/effectiviteit van exposure voor angststoornissen .....................................30
1
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Inleiding Behandelmethoden
IndyJacobs
Efficiëntie/effectiviteit van cognitieve therapie voor angststoornissen .......................31
Hoorcollege 2 Common factors in psychotherapy ......................................................32
1. De (echte) Therapeutische relatie ....................................................................33
2. Verwachtingen ..............................................................................................36
3. Specifieke ingrediënten ..................................................................................37
Artikel 1: Wampold, B. E. (2015). How important are the common factors in
psychotherapy? An update. World Psychiatry, 14(3), 270-277. .........................38
Bewijs voor diverse gemeenschappelijke factoren ..................................................39
Hoorcollege 3 An introduction to psychodynamic psychotherapy and its use for different
personality disorders; specifically narcissism ............................................................40
Moderne psychodynamische psychotherapiemethoden ...........................................42
Verschillen tussen MBT en TFP ............................................................................46
Artikel 1: Bateman, A., & Fonagy, P. (2010). Mentalization based treatment for
borderline personality disorder. World Psychiatry, 9, 11-15. .............................48
Artikel 2: Yeomans, F.E., Clarkin, J.F., & Kernberg, O.F., (2015) Transference
focused psychotherapy for borderline personality disorder: a clinical guide. Chapter
1: The nature of normal and abnormal personality organization. .......................50
Hoofdstuk 1 De aard van normaal en abnormale personaliteit organisatie ....................50
Hoorcollege 4 Improving self-esteem and autonomy in eating disorders ......................56
Theoretische achtergrond ...................................................................................58
Inhoud behandeling ...........................................................................................58
Effectiviteit .......................................................................................................60
Artikel 1: Korrelboom, K., de Jong, M., Huijbrechts, I., & Daansen, P. (2009).
Competitive memory training (COMET) for treating low self-esteem in patients with
eating disorders: A randomized clinical trial. Journal of Consulting and Clinical
Psychology, 77(5), 974–980. ........................................................................63
Hoorcollege 5 Schema-focused therapy for personality disorders ................................64
Schematherapie https://youtu.be/hrIU_E7ZouA ....................................................64
Schema’s resulteren ook tot emotionele temperament ...........................................65
Modi ................................................................................................................67
Artikel 1: Young, J.E., Klosko, J.S. and Weisman, S.E. (2003). Schema therapy: A
practitioner’s guide. NY/London: The Guilford Press. Chapter 1 (page 1-62) .......68
Hoofdstuk 1 Schema therapie: conceptueel model ....................................................68
10 Schema Modi ................................................................................................80
Psychodynamische benaderingen.........................................................................82
Emotioneel Gerichte Therapie .............................................................................84
Hoorcollege 6 Eye movement desensitization and reprocessing ..................................84
Posttraumatische Stress Stoornis ........................................................................85
Wat EMDR? .......................................................................................................86
Artikel 1: Van den Hout, M. A., & Engelhard, I. M. (2012). How does EMDR work?
Journal of Experimental Psychopathology, 3(5), 724-738. ................................91
2
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Inleiding Behandelmethoden
IndyJacobs
Hoorcollege 7 Acceptance and commitment therapy ..................................................92
Acceptatie en Commitment Therapie (ACT) ...........................................................92
Artikel 1: Hayes, S. C. (2004). Acceptance and Commitment Therapy, Relational
Frame Theory, and the third wave of behavioral and cognitive therapies. Behavior
Therapy, 35, 639-665. ............................................................................... 101
Artikel 2: Harris, R. (2006). Embracing your demons: An overview of acceptance
and commitment therapy. Psychotherapy in Australia, 12(4), 70. .................... 104
Hoorcollege 8 Experiential, client-centered psychotherapy and emotion focused therapy
........................................................................................................................ 106
Carl Rogers en Humanisme ............................................................................... 106
Vereisten voor de therapeut .............................................................................. 107
"Technieken" in cliëntgerichte therapie ............................................................... 108
Emotion Focused Therapy ................................................................................. 108
Artikel 1: Witty, Marjorie. (2007). Client-Centered Therapy. Chapter 2 (page 35-
48) .......................................................................................................... 111
Hoofdstuk 2 Cliënt-gerichte therapie ..................................................................... 111
Artikel 2: Pos, A. & Greenberg, L. (2007). Emotion-focused therapy: The
transforming power of affect. Journal of Contemporary Psychotherapy, 37, 25-31.
............................................................................................................... 113
Markers en interventies .................................................................................... 114
Artikel 3: Elliott, R., & Greenberg, L.S. (2016). Humanistic-experiential
psychotherapy in practice: Emotion-focused therapy. In A.J. Consoli, L.E. Beutler,
& B. Bongar (eds.), Comprehensive textbook of psychotherapy: Theory and
practice (2nd ed.). New York: Oxford University Press. In press version, page 1-
13, see link: ............................................................................................. 116
Principes van Verandering en Casusconceptualisatie ............................................ 116
Q&A sessies ....................................................................................................... 120
Theoretische vragen: ....................................................................................... 120
Praktijk vragen: .............................................................................................. 123
3
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Inleiding Behandelmethoden
IndyJacobs
Hoorcollege 1 Introductie, cognitieve gedragstherapie voor angst- en
stemmingsstoornissen
Tabel 4.2 Overzicht van de Belangrijkste Vormen van Psychotherapie
Belangr Doel Duur van Benadering Belangrijk-
ijkste de van de ste
figu(u)r behandel therapeut technieken
(en) ing
Klassieke Sigmund Verkrijgen van Langdurig Passief, Vrije
psycho- Freud inzicht en , duurt interpretatief associatie,
analyse oplossen van meestal droom-
onbewuste meerdere analyse,
psychologische jaren interpretatie
conflicten
Moderne Erik Focus op het Korter Meer directe Directe
psychody- Erikson ontwikkelen dan sondering analyse van
namische Harry van inzicht, traditio- (=verdieping/ de
benade- Stack maar met meer nele probing) van verdediging
ringen Sullivan nadruk op het psychoan de cliënt van de cliënt
Heinz functioneren alyse verdediging; én
Hartman van het ego, de meer heen-en- overdracht
n huidige weer discussie relaties
Melanie interpersoon-
Klein lijke relaties, en
Margaret adaptief gedrag
Mahler dan de
traditionele
psychoanalyse
Gedrags- Divers Het direct Relatief Directieve, Systema-
therapie veranderen van kort, actieve tische
probleem- meestal probleem- desensitisatie
gedrag door het 10 tot 20 oplossing , geleidelijke
gebruik van op sessies blootstelling,
leren modellering,
gebaseerde versterkings-
technieken technieken
Humanis- Carl Zelfaanvaarding Varieert, Niet directief, Gebruik van
tische, Rogers en persoonlijke maar cliënt neemt de reflectie,
cliëntge- groei korter dan leiding, creëren van
richte traditio- therapeut dient een warme,
therapie nele als empathisch accepterende
psychoan luisteraar therapeutisch
alyse e relatie
Ellis' Albert Vervangen van Relatief Direct, soms Identificeren
rationeel Ellis irrationele kort, confronterend en uitdagen
emotieve overtuigingen duurt uitdagen van van
gedrags- door rationele meestal irrationele irrationele
therapie alternatieve 10 tot 20 overtuigingen overtuigingen
overtuigingen; sessies van cliënt , gedrags-
aanbrengen matige
van adaptieve huiswerk-
gedragsverande opdrachten
ringen
Beck’s Aaron Identificeren en Relatief Samenwerken Identificeren
Cognitieve Beck corrigeren van kort, met de cliënt in en corrigeren
therapie vervormde of meestal proces van van
zelfvernietigend logisch vervormde
4
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
IndyJacobs
Inleiding Behandelmethoden
Opmerking vooraf
• Alle artikelen kopjes zijn op deze manier gekleurd.
• Alle kopjes zijn blauw gekleurd.
• Alle deelkopjes zijn lichtblauw gekleurd.
• Alle begrippen zijn felblauw gekleurd.
• Alle belangrijke namen zijn rood gekleurd en onderstreept.
• Alle aandachtspunten waar je even op moet letten zijn felroze gekleurd: Let op.
• Alle kernwoorden zijn onderstreept.
• De Engelse vertaling is schuingedrukt.
• Alle afbeeldingen komen uit de slides van Inleiding Behandelmethoden 2020-
2021, tenzij anders vermeldt.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ..................................................................................................... 1
Hoorcollege 1 Introductie, cognitieve gedragstherapie voor angst- en
stemmingsstoornissen ............................................................................................ 4
Tabel 4.2 Overzicht van de Belangrijkste Vormen van Psychotherapie ....................... 4
Cognitieve gedragstherapie ................................................................................. 6
Angststoornissen ................................................................................................ 9
Angststoornissen: Sociale angst ........................................................................... 9
Angststoornissen: Paniekstoornis ........................................................................11
Angststoornissen: Agorafobie ..............................................................................13
Stemmingsstoornissen: Depressieve stoornis/ Major Depressive Disorder .................13
Artikel 1: Rector, N. A. (2010). Cognitive behavioural therapy: An information
guide. Centre for Addiction & Mental Health. Chapters 2, 3, & 4 (page 6-32). .....17
Hoofdstuk 1 Wat is cognitieve gedragstherapie? .......................................................17
Hoofdstuk 2 De basis van cognitieve-gedragstherapie ...............................................18
Hoofdstuk 3 CGT benaderingen van cognitieve verandering .......................................20
Hoofdstuk 4 CGT-benaderingen van gedragsverandering ...........................................21
Artikel 2: Beck, J. (2011). Cognitive behavior therapy: Basics and beyond.
NY/London: The Guilford Press. Chapter 1 (page 1-16). ...................................23
Hoofdstuk 1 Introductie tot cognitieve gedragstherapie .............................................23
Artikel 3: Driessen, E., & Hollon, S. D. (2010). Cognitive behavioral therapy for
mood disorders: Efficacy, moderators and mediators. Psychiatric Clinics of North
America, 33(3), 537-555. .............................................................................25
Artikel 4: Kaczkurkin, A. N., & Foa, E. B. (2015). Cognitive-behavioral therapy for
anxiety disorders: An update on the empirical evidence. Dialogues in Clinical
Neuroscience, 17, 337-346. ..........................................................................30
Efficiëntie/effectiviteit van exposure voor angststoornissen .....................................30
1
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Inleiding Behandelmethoden
IndyJacobs
Efficiëntie/effectiviteit van cognitieve therapie voor angststoornissen .......................31
Hoorcollege 2 Common factors in psychotherapy ......................................................32
1. De (echte) Therapeutische relatie ....................................................................33
2. Verwachtingen ..............................................................................................36
3. Specifieke ingrediënten ..................................................................................37
Artikel 1: Wampold, B. E. (2015). How important are the common factors in
psychotherapy? An update. World Psychiatry, 14(3), 270-277. .........................38
Bewijs voor diverse gemeenschappelijke factoren ..................................................39
Hoorcollege 3 An introduction to psychodynamic psychotherapy and its use for different
personality disorders; specifically narcissism ............................................................40
Moderne psychodynamische psychotherapiemethoden ...........................................42
Verschillen tussen MBT en TFP ............................................................................46
Artikel 1: Bateman, A., & Fonagy, P. (2010). Mentalization based treatment for
borderline personality disorder. World Psychiatry, 9, 11-15. .............................48
Artikel 2: Yeomans, F.E., Clarkin, J.F., & Kernberg, O.F., (2015) Transference
focused psychotherapy for borderline personality disorder: a clinical guide. Chapter
1: The nature of normal and abnormal personality organization. .......................50
Hoofdstuk 1 De aard van normaal en abnormale personaliteit organisatie ....................50
Hoorcollege 4 Improving self-esteem and autonomy in eating disorders ......................56
Theoretische achtergrond ...................................................................................58
Inhoud behandeling ...........................................................................................58
Effectiviteit .......................................................................................................60
Artikel 1: Korrelboom, K., de Jong, M., Huijbrechts, I., & Daansen, P. (2009).
Competitive memory training (COMET) for treating low self-esteem in patients with
eating disorders: A randomized clinical trial. Journal of Consulting and Clinical
Psychology, 77(5), 974–980. ........................................................................63
Hoorcollege 5 Schema-focused therapy for personality disorders ................................64
Schematherapie https://youtu.be/hrIU_E7ZouA ....................................................64
Schema’s resulteren ook tot emotionele temperament ...........................................65
Modi ................................................................................................................67
Artikel 1: Young, J.E., Klosko, J.S. and Weisman, S.E. (2003). Schema therapy: A
practitioner’s guide. NY/London: The Guilford Press. Chapter 1 (page 1-62) .......68
Hoofdstuk 1 Schema therapie: conceptueel model ....................................................68
10 Schema Modi ................................................................................................80
Psychodynamische benaderingen.........................................................................82
Emotioneel Gerichte Therapie .............................................................................84
Hoorcollege 6 Eye movement desensitization and reprocessing ..................................84
Posttraumatische Stress Stoornis ........................................................................85
Wat EMDR? .......................................................................................................86
Artikel 1: Van den Hout, M. A., & Engelhard, I. M. (2012). How does EMDR work?
Journal of Experimental Psychopathology, 3(5), 724-738. ................................91
2
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Inleiding Behandelmethoden
IndyJacobs
Hoorcollege 7 Acceptance and commitment therapy ..................................................92
Acceptatie en Commitment Therapie (ACT) ...........................................................92
Artikel 1: Hayes, S. C. (2004). Acceptance and Commitment Therapy, Relational
Frame Theory, and the third wave of behavioral and cognitive therapies. Behavior
Therapy, 35, 639-665. ............................................................................... 101
Artikel 2: Harris, R. (2006). Embracing your demons: An overview of acceptance
and commitment therapy. Psychotherapy in Australia, 12(4), 70. .................... 104
Hoorcollege 8 Experiential, client-centered psychotherapy and emotion focused therapy
........................................................................................................................ 106
Carl Rogers en Humanisme ............................................................................... 106
Vereisten voor de therapeut .............................................................................. 107
"Technieken" in cliëntgerichte therapie ............................................................... 108
Emotion Focused Therapy ................................................................................. 108
Artikel 1: Witty, Marjorie. (2007). Client-Centered Therapy. Chapter 2 (page 35-
48) .......................................................................................................... 111
Hoofdstuk 2 Cliënt-gerichte therapie ..................................................................... 111
Artikel 2: Pos, A. & Greenberg, L. (2007). Emotion-focused therapy: The
transforming power of affect. Journal of Contemporary Psychotherapy, 37, 25-31.
............................................................................................................... 113
Markers en interventies .................................................................................... 114
Artikel 3: Elliott, R., & Greenberg, L.S. (2016). Humanistic-experiential
psychotherapy in practice: Emotion-focused therapy. In A.J. Consoli, L.E. Beutler,
& B. Bongar (eds.), Comprehensive textbook of psychotherapy: Theory and
practice (2nd ed.). New York: Oxford University Press. In press version, page 1-
13, see link: ............................................................................................. 116
Principes van Verandering en Casusconceptualisatie ............................................ 116
Q&A sessies ....................................................................................................... 120
Theoretische vragen: ....................................................................................... 120
Praktijk vragen: .............................................................................................. 123
3
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Inleiding Behandelmethoden
IndyJacobs
Hoorcollege 1 Introductie, cognitieve gedragstherapie voor angst- en
stemmingsstoornissen
Tabel 4.2 Overzicht van de Belangrijkste Vormen van Psychotherapie
Belangr Doel Duur van Benadering Belangrijk-
ijkste de van de ste
figu(u)r behandel therapeut technieken
(en) ing
Klassieke Sigmund Verkrijgen van Langdurig Passief, Vrije
psycho- Freud inzicht en , duurt interpretatief associatie,
analyse oplossen van meestal droom-
onbewuste meerdere analyse,
psychologische jaren interpretatie
conflicten
Moderne Erik Focus op het Korter Meer directe Directe
psychody- Erikson ontwikkelen dan sondering analyse van
namische Harry van inzicht, traditio- (=verdieping/ de
benade- Stack maar met meer nele probing) van verdediging
ringen Sullivan nadruk op het psychoan de cliënt van de cliënt
Heinz functioneren alyse verdediging; én
Hartman van het ego, de meer heen-en- overdracht
n huidige weer discussie relaties
Melanie interpersoon-
Klein lijke relaties, en
Margaret adaptief gedrag
Mahler dan de
traditionele
psychoanalyse
Gedrags- Divers Het direct Relatief Directieve, Systema-
therapie veranderen van kort, actieve tische
probleem- meestal probleem- desensitisatie
gedrag door het 10 tot 20 oplossing , geleidelijke
gebruik van op sessies blootstelling,
leren modellering,
gebaseerde versterkings-
technieken technieken
Humanis- Carl Zelfaanvaarding Varieert, Niet directief, Gebruik van
tische, Rogers en persoonlijke maar cliënt neemt de reflectie,
cliëntge- groei korter dan leiding, creëren van
richte traditio- therapeut dient een warme,
therapie nele als empathisch accepterende
psychoan luisteraar therapeutisch
alyse e relatie
Ellis' Albert Vervangen van Relatief Direct, soms Identificeren
rationeel Ellis irrationele kort, confronterend en uitdagen
emotieve overtuigingen duurt uitdagen van van
gedrags- door rationele meestal irrationele irrationele
therapie alternatieve 10 tot 20 overtuigingen overtuigingen
overtuigingen; sessies van cliënt , gedrags-
aanbrengen matige
van adaptieve huiswerk-
gedragsverande opdrachten
ringen
Beck’s Aaron Identificeren en Relatief Samenwerken Identificeren
Cognitieve Beck corrigeren van kort, met de cliënt in en corrigeren
therapie vervormde of meestal proces van van
zelfvernietigend logisch vervormde
4
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
