Inleiding in de archeologie week 1
Wat is archeologie:
- Archeologie: wetenschap van oude historie op grond van bodemvondsten, oudheidkunde.
Bodemvondsten Archeologie bestudeert het hele spectrum van menselijk handelen in het
verleden.
- Bodemvondsten Niet alleen objecten zelf zijn bruikbaar voor wetenschappelijk onderzoek,
maar ook gegevens over de context waarin zij worden aangetroffen.
- Archeologie gaat over mensen en hun bewoningsgeschiedenis, het verhaal en de
geschiedenis van de plek
Geschiedenis van de archeologie
- Paradigma: samenhangend stelsel van modellen en theorieën die een denkkader vormen
waarbinnen de ‘werkelijkheid’ geannalyseerd en beschreven wordt > wereldbeeld.
- Besef van tijdsdiepte: afhankelijk van de tijd waarin je leeft.
Geschiedenis van de archeologie: Renaissance 14e – 17e eeuw
- Bestaat uit: wetenschap, kunst en architectuur
- Verleden als curiositeit (nieuwsgierigheid): rariteitenkabinet groeide uit tot musea
- Interesse voor grote monumenten, Johan Picardt (1600 – 1670) schreef over Hunebedden
en grafheuvels
- Interesse voor klassieke oudheid
- Speculatieve fase: Men had geen kennis van een ouder verleden, maar wel belangstelling en
speculaties
Geschiedenis van de archeologie: 18e eeuw
- Eerste ‘wetenschappelijke’ opgraving in 1784 door Thomas Jefferson.
- Waarom wetenschappelijk?
Hypothese
Onderzoeksmethode
Resultaat
Nieuwe hypothese
- Ontdekking prominente sites waaronder Pompeii en Herculaneum.
- Leren kennen en waarderen klassieke oudheid
- Begin van het einde speculatieve fase
Geschiedenis van de archeologie: 19e eeuw
- Geschiedenis van ideeën
- Geschiedenis van veldwerk en ontdekkingen
19e eeuw
Geologie
- James Hutton: Theory of the earth (1785), Bedenker van Stratigrafie (bestudering van
opeenvolgende gesteentelagen)
- Charles Lyell: Principles of Geology (1833), bedenker uniformitarianisme
Uniformitarianisme: de geologische condities blijven door de tijd heen hetzelfde (altijd en
overal) > processen zijn uniform door de tijd heen.
Jacques Boucher de Perthes (1788 – 1868), Inspecteur douane/ amateurarcheoloog
, - Aan de hand van vuursteen artefacten: ‘mens bestaat langer dan bijbel aangeeft’ (1841 –
1859)
Biologie
Charles Darwin (1809-1882), The origin of species, Ontwikkeling flora en fauna door natuurlijke
selectie (survival of the fittest), evolutietheorie, The descent of Man (1871) evolutietheorie geld ook
voor de mens: mens stamt af van de aap
Oudheidkunde
Christian Jurgensen Thomsen (1788-1865), A guide to Northern Antiquities (1848): nationaal museum
van Kopenhagen (denemarken)
Classificatie prehistorie
Drie perioden systeem: Classificatie in steentijd, bronstijd en ijzertijd
Drie perioden systeem uitgangspunten:
- Bewerking van brons vereist meer kennis dan bewerking van steen.
- Kennis neemt in de loop der tijd toe
Belangrijk: begin van chronologie voor artefacten!
Jens jacob Asmussen Worsaae (1821-1885), leerling Thomsen
- Bewijst drie perioden systeem
John Lubbock (1834-1913), Prehistoric Times (1865)
- Verdeling steentijd in ouden (paleolithicum) een nieuwe steentijd (neolithicum)
- Introductie etnoarcheologie (studie van materiele cultuur van moderne volkeren (kan vooral
informatie opleveren)
Begin van moderne archeologie (archeologie als wetenschap)
- Belangrijke theorieën worden gevormd: stratifrafie, uniformitarianisme, evolutie, drie
perioden systeem
19e eeuw archeologische praktijk
Generaal Augustus Lane-Fox Pitt-Rivers (1827-1900)
- Pionier: ‘eerste’ professionele archeoloog
Caspar Jacob christiaan Reuvens (1793-1835) (wordt in NL erkend als 1 e)
- Eerste hoogleraar archeologie ter wereld (1818)
Heinrich Schliemann (1822-1890), Duitse zakenman en pionier
- Ontdekt Troje in 1871
- Opgraving Mycene in 1876 (koning Agamemnon)
Schliemann: lof en kritiek
- Pionier
- Aandacht voor archeologie!
- Schatgraver, ruw…
- Snel publiceren àkennis!
- Eigen roem …
1822 Jean-Francois Champollion: ontcijfering steen van Rosetta
1850 Rawlinson: ontcijfering spijkerschrift
Wat is archeologie:
- Archeologie: wetenschap van oude historie op grond van bodemvondsten, oudheidkunde.
Bodemvondsten Archeologie bestudeert het hele spectrum van menselijk handelen in het
verleden.
- Bodemvondsten Niet alleen objecten zelf zijn bruikbaar voor wetenschappelijk onderzoek,
maar ook gegevens over de context waarin zij worden aangetroffen.
- Archeologie gaat over mensen en hun bewoningsgeschiedenis, het verhaal en de
geschiedenis van de plek
Geschiedenis van de archeologie
- Paradigma: samenhangend stelsel van modellen en theorieën die een denkkader vormen
waarbinnen de ‘werkelijkheid’ geannalyseerd en beschreven wordt > wereldbeeld.
- Besef van tijdsdiepte: afhankelijk van de tijd waarin je leeft.
Geschiedenis van de archeologie: Renaissance 14e – 17e eeuw
- Bestaat uit: wetenschap, kunst en architectuur
- Verleden als curiositeit (nieuwsgierigheid): rariteitenkabinet groeide uit tot musea
- Interesse voor grote monumenten, Johan Picardt (1600 – 1670) schreef over Hunebedden
en grafheuvels
- Interesse voor klassieke oudheid
- Speculatieve fase: Men had geen kennis van een ouder verleden, maar wel belangstelling en
speculaties
Geschiedenis van de archeologie: 18e eeuw
- Eerste ‘wetenschappelijke’ opgraving in 1784 door Thomas Jefferson.
- Waarom wetenschappelijk?
Hypothese
Onderzoeksmethode
Resultaat
Nieuwe hypothese
- Ontdekking prominente sites waaronder Pompeii en Herculaneum.
- Leren kennen en waarderen klassieke oudheid
- Begin van het einde speculatieve fase
Geschiedenis van de archeologie: 19e eeuw
- Geschiedenis van ideeën
- Geschiedenis van veldwerk en ontdekkingen
19e eeuw
Geologie
- James Hutton: Theory of the earth (1785), Bedenker van Stratigrafie (bestudering van
opeenvolgende gesteentelagen)
- Charles Lyell: Principles of Geology (1833), bedenker uniformitarianisme
Uniformitarianisme: de geologische condities blijven door de tijd heen hetzelfde (altijd en
overal) > processen zijn uniform door de tijd heen.
Jacques Boucher de Perthes (1788 – 1868), Inspecteur douane/ amateurarcheoloog
, - Aan de hand van vuursteen artefacten: ‘mens bestaat langer dan bijbel aangeeft’ (1841 –
1859)
Biologie
Charles Darwin (1809-1882), The origin of species, Ontwikkeling flora en fauna door natuurlijke
selectie (survival of the fittest), evolutietheorie, The descent of Man (1871) evolutietheorie geld ook
voor de mens: mens stamt af van de aap
Oudheidkunde
Christian Jurgensen Thomsen (1788-1865), A guide to Northern Antiquities (1848): nationaal museum
van Kopenhagen (denemarken)
Classificatie prehistorie
Drie perioden systeem: Classificatie in steentijd, bronstijd en ijzertijd
Drie perioden systeem uitgangspunten:
- Bewerking van brons vereist meer kennis dan bewerking van steen.
- Kennis neemt in de loop der tijd toe
Belangrijk: begin van chronologie voor artefacten!
Jens jacob Asmussen Worsaae (1821-1885), leerling Thomsen
- Bewijst drie perioden systeem
John Lubbock (1834-1913), Prehistoric Times (1865)
- Verdeling steentijd in ouden (paleolithicum) een nieuwe steentijd (neolithicum)
- Introductie etnoarcheologie (studie van materiele cultuur van moderne volkeren (kan vooral
informatie opleveren)
Begin van moderne archeologie (archeologie als wetenschap)
- Belangrijke theorieën worden gevormd: stratifrafie, uniformitarianisme, evolutie, drie
perioden systeem
19e eeuw archeologische praktijk
Generaal Augustus Lane-Fox Pitt-Rivers (1827-1900)
- Pionier: ‘eerste’ professionele archeoloog
Caspar Jacob christiaan Reuvens (1793-1835) (wordt in NL erkend als 1 e)
- Eerste hoogleraar archeologie ter wereld (1818)
Heinrich Schliemann (1822-1890), Duitse zakenman en pionier
- Ontdekt Troje in 1871
- Opgraving Mycene in 1876 (koning Agamemnon)
Schliemann: lof en kritiek
- Pionier
- Aandacht voor archeologie!
- Schatgraver, ruw…
- Snel publiceren àkennis!
- Eigen roem …
1822 Jean-Francois Champollion: ontcijfering steen van Rosetta
1850 Rawlinson: ontcijfering spijkerschrift
