Inleiding in de archeologie week 3
Mesolithicum (midden steentijd) 8800 – 4900 v.C
- Jager-verzamelaars
- Vondsten:
Vuursteen: microlieten
Draagbare ‘kunst’
- Sporen:
Haardkuilen
- Vindplaatsen:
Basiskampen = wordt langer bewoond
Extractiekampen = voor jacht of verzamelen
- Begravingen
Nederland in het mesolithicum
- Veranderlijke kustlijn en rivierlopen
- Voor mensen gunstiger klimaat
- Bewoning op hoge delen in het terrein: ‘donken’
Jager-verzamelaars
- 9600 v.Chr klimaatverbetering definitief
- Jagen (standwild (dieren die in een vaste omgeving leven), vis) en verzamelen (noten,
vruchten, wortels, planten)
- Kleine groepen
Jacht
- Middelgroot en klein wild: zwijnen, reeën, vogels
- Tijdelijke kampen (extractiekamp) op strategische plaatsen:
Bij doorgangen van wild
Steeds terugkomend (palimpsest) of eenmalig
- Gebruik microlieten (vuursteen)
Exploitatie water
- Voedselbron: visvangst
- Gebruik water voor transport en mobiliteit
- Kano van Pesse 8200 – 7600 v. C
Analogie huidige jager-verzamelaars
- Kleine groepen tot 30-50 personen (‘bands’ of ‘microbands’)
- Natuurlijke leiderschap
- Tijdbesteding jacht: tot 4 uur per dag
- Bestaanszekerheid is groot
Vuursteentechnieken
- Kleine vuurstenen werktuigen: max 3x1 cm
- Samengestelde werktuigen (pijl, speer van hout):
Microlieten worden geschacht met berkenpek
Draagbare ‘kunst’
- ‘de danser van Wanssum’ (N-LB) 8000 v.Chr
- ‘het mannetje van Willemstad” (NB) 5300 v.Chr
- Kunst? Ritueel? Speelgoed?
, Sporen
Haardkuil:
- Ronde/ ovale kuilen:
-lichtgrijs tot zwart
-onderin houtskool
- functie onduidelijk
- bewerken voedsel?
- pekproductie?
- houtskoolproductie?
Vindplaatsen
- Extractiekampen
- Basiskampen
- Haardkuilen
- Vuursteenstrooiing
- Verkoold botanisch materiaal (zaden, noten, wortels en knollen)
- Visresten en (verbrand) dierlijk bot
- Heel soms: aanwijzingen voor hutten, graven etc.
Vindplaatsen opgraven
- Systematisch vakjes opgraven
- Zeven -> zoeken naar vuursteen etc.
Extractiekamp
- Kleinschalig
- Jacht- en viskampjes (specialistisch)
- In de buurt van voedselbronnen (water, doorgangen wild)
- Aanwezigheid pijlpunten, haardkuilen
Basiskamp
- Hogere delen in het landschap
- Veel afval – duizenden stuks vuursteen, verschillende werktuigtypen
- Verschillende activiteiten
- Eenvoudige hutten of tenten
- Veel haardkuilen
Key-site NL
Bergumermeer (FR), 8000 v.Chr
- Opgraving jaren 1970
- Voor het eerst: meerdere hutten tegelijkertijd
Hardinxveld-Giessendam (ZH), 5500 v.Chr
- Bewoning op hoog gelegen donken
- ‘trijntje’: oudste complete skelet NL
Formele begrafenis
Crematie Haps
- Gedurende hele mesolithicum crematie-graven
- Haps: cirkelvormige kuil, diameter 50 cm met enkele fragmenten verbrand bot
- Momenteel oudste crematie-graf in Nederland (datering 7803 – 7582 v. Chr)
Mesolithicum (midden steentijd) 8800 – 4900 v.C
- Jager-verzamelaars
- Vondsten:
Vuursteen: microlieten
Draagbare ‘kunst’
- Sporen:
Haardkuilen
- Vindplaatsen:
Basiskampen = wordt langer bewoond
Extractiekampen = voor jacht of verzamelen
- Begravingen
Nederland in het mesolithicum
- Veranderlijke kustlijn en rivierlopen
- Voor mensen gunstiger klimaat
- Bewoning op hoge delen in het terrein: ‘donken’
Jager-verzamelaars
- 9600 v.Chr klimaatverbetering definitief
- Jagen (standwild (dieren die in een vaste omgeving leven), vis) en verzamelen (noten,
vruchten, wortels, planten)
- Kleine groepen
Jacht
- Middelgroot en klein wild: zwijnen, reeën, vogels
- Tijdelijke kampen (extractiekamp) op strategische plaatsen:
Bij doorgangen van wild
Steeds terugkomend (palimpsest) of eenmalig
- Gebruik microlieten (vuursteen)
Exploitatie water
- Voedselbron: visvangst
- Gebruik water voor transport en mobiliteit
- Kano van Pesse 8200 – 7600 v. C
Analogie huidige jager-verzamelaars
- Kleine groepen tot 30-50 personen (‘bands’ of ‘microbands’)
- Natuurlijke leiderschap
- Tijdbesteding jacht: tot 4 uur per dag
- Bestaanszekerheid is groot
Vuursteentechnieken
- Kleine vuurstenen werktuigen: max 3x1 cm
- Samengestelde werktuigen (pijl, speer van hout):
Microlieten worden geschacht met berkenpek
Draagbare ‘kunst’
- ‘de danser van Wanssum’ (N-LB) 8000 v.Chr
- ‘het mannetje van Willemstad” (NB) 5300 v.Chr
- Kunst? Ritueel? Speelgoed?
, Sporen
Haardkuil:
- Ronde/ ovale kuilen:
-lichtgrijs tot zwart
-onderin houtskool
- functie onduidelijk
- bewerken voedsel?
- pekproductie?
- houtskoolproductie?
Vindplaatsen
- Extractiekampen
- Basiskampen
- Haardkuilen
- Vuursteenstrooiing
- Verkoold botanisch materiaal (zaden, noten, wortels en knollen)
- Visresten en (verbrand) dierlijk bot
- Heel soms: aanwijzingen voor hutten, graven etc.
Vindplaatsen opgraven
- Systematisch vakjes opgraven
- Zeven -> zoeken naar vuursteen etc.
Extractiekamp
- Kleinschalig
- Jacht- en viskampjes (specialistisch)
- In de buurt van voedselbronnen (water, doorgangen wild)
- Aanwezigheid pijlpunten, haardkuilen
Basiskamp
- Hogere delen in het landschap
- Veel afval – duizenden stuks vuursteen, verschillende werktuigtypen
- Verschillende activiteiten
- Eenvoudige hutten of tenten
- Veel haardkuilen
Key-site NL
Bergumermeer (FR), 8000 v.Chr
- Opgraving jaren 1970
- Voor het eerst: meerdere hutten tegelijkertijd
Hardinxveld-Giessendam (ZH), 5500 v.Chr
- Bewoning op hoog gelegen donken
- ‘trijntje’: oudste complete skelet NL
Formele begrafenis
Crematie Haps
- Gedurende hele mesolithicum crematie-graven
- Haps: cirkelvormige kuil, diameter 50 cm met enkele fragmenten verbrand bot
- Momenteel oudste crematie-graf in Nederland (datering 7803 – 7582 v. Chr)
