Inleiding in de archeologie week 7
Vroege middeleeuwen
Periode – indeling middeleeuwen (kijk tabel 9)
Vroege middeleeuwen
450 - 1050 n. Chr
- Na romeinse tijd: volksverhuizingen
- Franken en Friezen
- Nederzettingen
- Begravingen
- Stedenvorming (nog klein)
- Vikingaanvallen
- Bouw versterkingen
450 – 550: Donkere Middeleeuwen
- 476 val west- Romeinse rijk
- Weinig continuïteit bewoning Romeinse tijd (bevolking afnamen, pas in middeleeuwen
neemt weer toe, Drenthe en Limburg zijn uitzondering)
- Ontvolking en migratie
- Volksverhuizingen? Is niet zeker
Donkere middeleeuwen
- Weinig sporen en vondsten
- Laag niveau bevolkingsaantal, economie, infrastructuur
- Geen noodzaak voor technologische en culturele vernieuwingen???
Draaischijf aardewerk, glasbewerking, metaalnijverheid, landgebruik, ploegen,
huizenbouw, watermolens, grafvelden en religie
- Volksverhuizingen: ontstaan koninkrijken
- In onze regio: Friezen (noord), Franken (zuid) en Saksen (oost)
Vroege middeleeuwen
- Friezen en Franken 7e eeuw – 10e eeuw
Friezen
- Noord NL, Hollandse kust
- Geen samenhangend rijk
- Handelsvolk > rijke leiders
- Elite: fibulae (kledingspelden) (belangrijk om te weten)
Franken
- 450 – 750: Merovingische periode
- 8e – 10e eeuw: Karolingische periode
- Gebruik romeinse ruïnes (Maastricht, Nijmegen, Utrecht)
- Aanhangers christendom
Nederzettingen
- Rechthoekige kleine huizen (typisch Karolingisch)
- Hutkommen (vooral in Oost-NL > zandgrond)
- Terpen (noord-NL) (daarom heen wordt er aan landbouw gedaan)
Begravingen
- Inhumaties zijn terug (Franken > Christelijk), zuiden veel inhumaties, richting noorden neemt
aantal crematies toe
Rijengrafvelden
, Vroege middeleeuwen
Uitzonderlijke begravingen
- Bootgraven (leiders, krijgers, koningen)
Angelsaksische koningen: Sutton Hoo, 7e eeuw
- Bootgraf en wapengraf Monster Solleveld, 6 e – 7e eeuw
Ritueel en religie
Offergraven (voortzetting ouder gebruik)
- Natte gebieden
- Vaste combinaties
Sagen (oude verhalen)
- Grafheuvels
- Hunebedden
Opkomst christendom
- Franken (eind 5e eeuw doop van Clovis)
- Maastricht: Bisschop Servatius (schriftelijke bronnen tweede helft 4 e eeuw)
Stedenvorming: Dorestad
- Dorestad, 7e eeuw – 9e eeuw, bloeiperiode rond 800
- Kades gebouwd
- Rijke vondsten (Karolingisch
- Ambachten
- Eigen munt, muntmeester Madelinus
Door handel op veel plaatsen gevonden
Verval handelssteden halverwege 9e eeuw
- Karolingische Rijk valt uit elkaar, erfenis ging alleen via de zonen, met veel zonen valt het rijk
snel uit elkaar
- Vanaf 834 Viking aanvallen over de Rijn
Vikingaanvallen
- Vikingen 9e eeuw: aanvallen en plunderen
- Zeevaarders uit Scandinavië (bij ons Denemarken)
- Deventer: 882 aangevallen, brandlaag
Versterkingen
- Ringwalburchten
- 9e eeuw / 10e eeuw
- Vluchtburchten
Late middeleeuwen
1050 – 1500 n. Chr
- Gestratificeerde samenleving
Volk: ontwikkelingen platteland
Geestelijkheid: kerken en kloosters
Adel: kastelen
- Nieuw land: ontginningen
- Stedelijke ontwikkelingen
Vroege middeleeuwen
Periode – indeling middeleeuwen (kijk tabel 9)
Vroege middeleeuwen
450 - 1050 n. Chr
- Na romeinse tijd: volksverhuizingen
- Franken en Friezen
- Nederzettingen
- Begravingen
- Stedenvorming (nog klein)
- Vikingaanvallen
- Bouw versterkingen
450 – 550: Donkere Middeleeuwen
- 476 val west- Romeinse rijk
- Weinig continuïteit bewoning Romeinse tijd (bevolking afnamen, pas in middeleeuwen
neemt weer toe, Drenthe en Limburg zijn uitzondering)
- Ontvolking en migratie
- Volksverhuizingen? Is niet zeker
Donkere middeleeuwen
- Weinig sporen en vondsten
- Laag niveau bevolkingsaantal, economie, infrastructuur
- Geen noodzaak voor technologische en culturele vernieuwingen???
Draaischijf aardewerk, glasbewerking, metaalnijverheid, landgebruik, ploegen,
huizenbouw, watermolens, grafvelden en religie
- Volksverhuizingen: ontstaan koninkrijken
- In onze regio: Friezen (noord), Franken (zuid) en Saksen (oost)
Vroege middeleeuwen
- Friezen en Franken 7e eeuw – 10e eeuw
Friezen
- Noord NL, Hollandse kust
- Geen samenhangend rijk
- Handelsvolk > rijke leiders
- Elite: fibulae (kledingspelden) (belangrijk om te weten)
Franken
- 450 – 750: Merovingische periode
- 8e – 10e eeuw: Karolingische periode
- Gebruik romeinse ruïnes (Maastricht, Nijmegen, Utrecht)
- Aanhangers christendom
Nederzettingen
- Rechthoekige kleine huizen (typisch Karolingisch)
- Hutkommen (vooral in Oost-NL > zandgrond)
- Terpen (noord-NL) (daarom heen wordt er aan landbouw gedaan)
Begravingen
- Inhumaties zijn terug (Franken > Christelijk), zuiden veel inhumaties, richting noorden neemt
aantal crematies toe
Rijengrafvelden
, Vroege middeleeuwen
Uitzonderlijke begravingen
- Bootgraven (leiders, krijgers, koningen)
Angelsaksische koningen: Sutton Hoo, 7e eeuw
- Bootgraf en wapengraf Monster Solleveld, 6 e – 7e eeuw
Ritueel en religie
Offergraven (voortzetting ouder gebruik)
- Natte gebieden
- Vaste combinaties
Sagen (oude verhalen)
- Grafheuvels
- Hunebedden
Opkomst christendom
- Franken (eind 5e eeuw doop van Clovis)
- Maastricht: Bisschop Servatius (schriftelijke bronnen tweede helft 4 e eeuw)
Stedenvorming: Dorestad
- Dorestad, 7e eeuw – 9e eeuw, bloeiperiode rond 800
- Kades gebouwd
- Rijke vondsten (Karolingisch
- Ambachten
- Eigen munt, muntmeester Madelinus
Door handel op veel plaatsen gevonden
Verval handelssteden halverwege 9e eeuw
- Karolingische Rijk valt uit elkaar, erfenis ging alleen via de zonen, met veel zonen valt het rijk
snel uit elkaar
- Vanaf 834 Viking aanvallen over de Rijn
Vikingaanvallen
- Vikingen 9e eeuw: aanvallen en plunderen
- Zeevaarders uit Scandinavië (bij ons Denemarken)
- Deventer: 882 aangevallen, brandlaag
Versterkingen
- Ringwalburchten
- 9e eeuw / 10e eeuw
- Vluchtburchten
Late middeleeuwen
1050 – 1500 n. Chr
- Gestratificeerde samenleving
Volk: ontwikkelingen platteland
Geestelijkheid: kerken en kloosters
Adel: kastelen
- Nieuw land: ontginningen
- Stedelijke ontwikkelingen
