Samenvatting psychologie/sociologie
periode 2
Hoorcollege 1 sociologie: de mens in de sociale context
Wat is sociologie: de studie van sociale relaties tussen mensen. Dit is vooral gericht op
politieke, culturele, religieuze en economische aspecten van de menselijke samenlevingen.
2 verschillende soorten problemen binnen de sociologie:
1. Sociaal probleem: “hoe moeten we dit oplossen?” dit is voornamelijk praktisch gericht,
volgens een beleid.
2. Sociologisch probleem: “hoe zit dit in elkaar?” dit is voornamelijk gericht op het
beschrijven en verklaren van het probleem. Dit is dan ook meer kennisgericht dan
praktisch gericht.
De mens in de sociale context: sociologie is gericht op micro en macroniveau. Micro is
gericht op de sociale psychologie, macro is gericht op sociologie.
Het sociale heeft 3 invalshoeken: interactie, cultuur, en interdependentie.
- Interactie: de dynamiek tussen personen/culturen en/of maatschappijen.
- Cultuur: cultuur zorgt voor socialisatie, het aanleren van de waarden, normen en andere
cultuurkenmerken van zijn groep. Cultuur zorgt ook voor internalisatie, het zich zodanig
eigen maken van de groepswaarden en -normen dat deze niet meer als van buitenaf
opgelegd worden ervaren. Cultuur is het aangeleerde gedragsrepertoire dat mensen
binnen een bepaald groep of samenleving gemeen met elkaar hebben.
- Interdependentie: Interdependentie is onderlinge . Bij sociale interdependentie zijn
mensen op elkaar aangewezen.
Wat is relatieve autonomie: relatieve autonomie is wanneer sociale verschijnselen na
verloop van tijd een eigen leven gaan leiden. Dit is onafhankelijk van de wil van het individu.
Het is een beperkte beheersbaarheid en voorspelbaarheid van een interactie.
Hoe houden we de samenleving op orde?
- Mensen zijn op verschillende manieren van elkaar afhankelijk. Deze verschillende
soorten afhankelijkheid hebben we geordend in 4 verschillende bindingen:
1. Economisch: economische gesteldheid van de mensen en de samenleving waarin zij
wonen.
2. Politiek: politiek is bepalend voor hoe mensen afhankelijk zijn van elkaar. De
regelgeving en wetten van een land zijn bepalend voor het gedrag van de burgers.
3. Affectief: afhankelijkheden tussen mensen die betrekking hebben op de positieve en
negatieve gevoelens die ze voor elkaar hebben. De mens wil graag ergens bij horen.
4. Cognitief: afhankelijkheden die voortkomen uit processen van kennis vorming en
overdracht. De mens is afhankelijk van elkaar omdat men door en van elkaar leert.
- Menselijk gedrag wordt gevormd door 3 basisgegevens:
1. Biologische basisgegevens: de geboorte (jongen of meisje/leeftijd).
2. Demografische basisgegevens: de bevolking (welke normen/waarden/samenleving).
3. Geografische basisgegevens: de fysieke omgeving van de persoon (school/werk/vrije
tijd).
, Hoorcollege 2: de mens in de sociale context vanuit
sociale psychologie
Wat is sociale perceptie:
- Sociale perceptie is welke signalen wij aflezen van mensen om ons heen en hoe wij hun
taal interpreteren. Hierdoor vormen wij een indruk van :
1. Wie de persoon is.
2. Hoe iemand iets bedoeld of overkomt op anderen.
Vervolgens trekken wij conclusies over anderen en welke consequenties er hierop
volgen, bijvoorbeeld welk gedrag. Sociale perceptie is niet objectief. Het gaat over welke
schema’s/verwachtingen worden geactiveerd en hoe wij op basis van deze schema’s
handelen.
Wat zijn schema’s:
- Een schema is een verzameling van informatie en ervaringen die getriggerd worden als
er een prikkel ervaren wordt die te linken valt aan het schema. Schema’s sturen onze
verwachtingen door van alles in te vullen met als gevolg dat wij voortdurend heel veel
aannemen terwijl die informatie niet gegeven is, maar door onszelf is ingevuld. Dit
gebeurt omdat die informatie bij ons schema hoort. Schema’s over een specifieke
gebeurtenis, of een beschrijving van hoe zo’n gebeurtenis normaliter verloopt noemen
we een script.
- Gevolg van schema’s: de schema’s die wij gevormd hebben zijn gebaseerd op
persoonlijke ervaringen, indrukken en kennis van een onderwerp. De schema’s kunnen
dus bij verschillende personen hetzelfde onderwerp hebben maar een andere inhoud
omdat deze is beïnvloed is door eigen ervaringen. Wanneer een schema wordt
geactiveerd wordt dit dus bepaald door de beleving van een persoon.
- Schema’s die veel gebruikt worden leiden tot een verhoogde toegankelijkheid. Dit
betekent dat als er gekozen wordt uit een aantal schema’s, dat het meest gebruikte
schema vaak de voorkeur krijgt. Je interpretatie van de wereld wordt dus gevormd op
basis van de meest gebruikte schema’s.
- Priming: het tijdelijk toegankelijk maken van een specifiek schema. Het effect van
priming is dat het de mens dwingt een schema te activeren waarbij de kans groot is dat
dit hun interpretatie stuurt. Echter wanneer een concurrerend schema toch
toegankelijker schema is dan het schema wat is aangevoerd aan de hand van priming,
kan het priming effect tenietgedaan worden.
- Perseveratie-effect: de bevinding dat de opvattingen die mensen hebben over de sociale
wereld blijvend zijn, ondanks dat er tegendeel bewezen is.
- Bestraffingseffect: een bevinding dat positieve opvattingen van mensen over de sociale
wereld door het bewijzen van het tegendeel negatief kunnen worden.
- Cultuur is bepalend voor het eigen maken (internaliseren) van bepaalde schema’s.
bijvoorbeeld de verwachting van een jongen/meisje is bij elke cultuur anders. Hier wordt
ook het schema van het jongen/meisje op aangepast.
Wat zijn gevolgen van het gebruik/vormen van schema’s:
- Schema’s scheppen een verwachting van een bepaalde persoon of situatie. Wij zien deze
verwachting als de waarheid tot het tegendeel bewezen is. Dit betekent dat wij ons
gedrag laten leiden door onze verwachting hoe een situatie gaat lopen. Het voordeel
hiervan is dat wij ons hierdoor kunnen beschermen tegen
periode 2
Hoorcollege 1 sociologie: de mens in de sociale context
Wat is sociologie: de studie van sociale relaties tussen mensen. Dit is vooral gericht op
politieke, culturele, religieuze en economische aspecten van de menselijke samenlevingen.
2 verschillende soorten problemen binnen de sociologie:
1. Sociaal probleem: “hoe moeten we dit oplossen?” dit is voornamelijk praktisch gericht,
volgens een beleid.
2. Sociologisch probleem: “hoe zit dit in elkaar?” dit is voornamelijk gericht op het
beschrijven en verklaren van het probleem. Dit is dan ook meer kennisgericht dan
praktisch gericht.
De mens in de sociale context: sociologie is gericht op micro en macroniveau. Micro is
gericht op de sociale psychologie, macro is gericht op sociologie.
Het sociale heeft 3 invalshoeken: interactie, cultuur, en interdependentie.
- Interactie: de dynamiek tussen personen/culturen en/of maatschappijen.
- Cultuur: cultuur zorgt voor socialisatie, het aanleren van de waarden, normen en andere
cultuurkenmerken van zijn groep. Cultuur zorgt ook voor internalisatie, het zich zodanig
eigen maken van de groepswaarden en -normen dat deze niet meer als van buitenaf
opgelegd worden ervaren. Cultuur is het aangeleerde gedragsrepertoire dat mensen
binnen een bepaald groep of samenleving gemeen met elkaar hebben.
- Interdependentie: Interdependentie is onderlinge . Bij sociale interdependentie zijn
mensen op elkaar aangewezen.
Wat is relatieve autonomie: relatieve autonomie is wanneer sociale verschijnselen na
verloop van tijd een eigen leven gaan leiden. Dit is onafhankelijk van de wil van het individu.
Het is een beperkte beheersbaarheid en voorspelbaarheid van een interactie.
Hoe houden we de samenleving op orde?
- Mensen zijn op verschillende manieren van elkaar afhankelijk. Deze verschillende
soorten afhankelijkheid hebben we geordend in 4 verschillende bindingen:
1. Economisch: economische gesteldheid van de mensen en de samenleving waarin zij
wonen.
2. Politiek: politiek is bepalend voor hoe mensen afhankelijk zijn van elkaar. De
regelgeving en wetten van een land zijn bepalend voor het gedrag van de burgers.
3. Affectief: afhankelijkheden tussen mensen die betrekking hebben op de positieve en
negatieve gevoelens die ze voor elkaar hebben. De mens wil graag ergens bij horen.
4. Cognitief: afhankelijkheden die voortkomen uit processen van kennis vorming en
overdracht. De mens is afhankelijk van elkaar omdat men door en van elkaar leert.
- Menselijk gedrag wordt gevormd door 3 basisgegevens:
1. Biologische basisgegevens: de geboorte (jongen of meisje/leeftijd).
2. Demografische basisgegevens: de bevolking (welke normen/waarden/samenleving).
3. Geografische basisgegevens: de fysieke omgeving van de persoon (school/werk/vrije
tijd).
, Hoorcollege 2: de mens in de sociale context vanuit
sociale psychologie
Wat is sociale perceptie:
- Sociale perceptie is welke signalen wij aflezen van mensen om ons heen en hoe wij hun
taal interpreteren. Hierdoor vormen wij een indruk van :
1. Wie de persoon is.
2. Hoe iemand iets bedoeld of overkomt op anderen.
Vervolgens trekken wij conclusies over anderen en welke consequenties er hierop
volgen, bijvoorbeeld welk gedrag. Sociale perceptie is niet objectief. Het gaat over welke
schema’s/verwachtingen worden geactiveerd en hoe wij op basis van deze schema’s
handelen.
Wat zijn schema’s:
- Een schema is een verzameling van informatie en ervaringen die getriggerd worden als
er een prikkel ervaren wordt die te linken valt aan het schema. Schema’s sturen onze
verwachtingen door van alles in te vullen met als gevolg dat wij voortdurend heel veel
aannemen terwijl die informatie niet gegeven is, maar door onszelf is ingevuld. Dit
gebeurt omdat die informatie bij ons schema hoort. Schema’s over een specifieke
gebeurtenis, of een beschrijving van hoe zo’n gebeurtenis normaliter verloopt noemen
we een script.
- Gevolg van schema’s: de schema’s die wij gevormd hebben zijn gebaseerd op
persoonlijke ervaringen, indrukken en kennis van een onderwerp. De schema’s kunnen
dus bij verschillende personen hetzelfde onderwerp hebben maar een andere inhoud
omdat deze is beïnvloed is door eigen ervaringen. Wanneer een schema wordt
geactiveerd wordt dit dus bepaald door de beleving van een persoon.
- Schema’s die veel gebruikt worden leiden tot een verhoogde toegankelijkheid. Dit
betekent dat als er gekozen wordt uit een aantal schema’s, dat het meest gebruikte
schema vaak de voorkeur krijgt. Je interpretatie van de wereld wordt dus gevormd op
basis van de meest gebruikte schema’s.
- Priming: het tijdelijk toegankelijk maken van een specifiek schema. Het effect van
priming is dat het de mens dwingt een schema te activeren waarbij de kans groot is dat
dit hun interpretatie stuurt. Echter wanneer een concurrerend schema toch
toegankelijker schema is dan het schema wat is aangevoerd aan de hand van priming,
kan het priming effect tenietgedaan worden.
- Perseveratie-effect: de bevinding dat de opvattingen die mensen hebben over de sociale
wereld blijvend zijn, ondanks dat er tegendeel bewezen is.
- Bestraffingseffect: een bevinding dat positieve opvattingen van mensen over de sociale
wereld door het bewijzen van het tegendeel negatief kunnen worden.
- Cultuur is bepalend voor het eigen maken (internaliseren) van bepaalde schema’s.
bijvoorbeeld de verwachting van een jongen/meisje is bij elke cultuur anders. Hier wordt
ook het schema van het jongen/meisje op aangepast.
Wat zijn gevolgen van het gebruik/vormen van schema’s:
- Schema’s scheppen een verwachting van een bepaalde persoon of situatie. Wij zien deze
verwachting als de waarheid tot het tegendeel bewezen is. Dit betekent dat wij ons
gedrag laten leiden door onze verwachting hoe een situatie gaat lopen. Het voordeel
hiervan is dat wij ons hierdoor kunnen beschermen tegen
