⋆
]]
⋆
PB0212: Onderzoekspracticum
Inleiding Onderzoek
Samenvatting Hoofdstuk 5: Populaties en Steekproeven
⋆ ⋄ ⋆ ⋄ ⋆ ⋄ ⋆ ⋄ ⋆
e Onderzoeksmethodologie e
_ Samenvatting – Revisiegids
PB0212
Modulecode:
Onderzoekspracticum Inleiding Onderzoek
Modulenaam:
Open Universiteit
Instelling:
5 – Populaties en Steekproeven
Hoofdstuk:
Open Methodologie en Statistiek (OpenMenS)
Boek:
Nederlands
Taal:
Gebruik deze samenvatting als studiehulp. Richt je op begrijpen, niet op uit het
hoofd leren.
Samenvatting | PB0212 | Open Universiteit
,PB0212 | Onderzoekspracticum Inleiding Onderzoek Populaties & Steekproeven – H5
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
1 5.1 Inleiding 4
2 5.2 Populaties 5
2.1 Definitie en afbakening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.2 Populatiespecificatiefout . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.3 Steekproefkader (sampling frame) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.4 Eindige en oneindige populaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3 5.3 Steekproeven 7
3.1 5.3.1 Probability Samples . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
3.1.1 Enkelvoudige aselecte steekproef (simple random sample) . . . . . . . . . 7
3.1.2 Systematische aselecte steekproef (systematic random sample) . . . . . . . 7
3.1.3 Gestratificeerde aselecte steekproef (stratified random sample) . . . . . . . 8
3.1.4 Multilevel aselecte steekproef (cluster / multistage sample) . . . . . . . . 8
3.2 5.3.2 Non-Probability Samples . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2.1 Gemakssteekproef (convenience sample) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2.2 Doelgerichte steekproef (purposive / judgement sample) . . . . . . . . . . 9
3.2.3 Sneeuwbalsteekproef (snowball sample) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2.4 Quotasteekproef (quota sample) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3 5.3.3 Wanneer Welk Soort Steekproef? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3.1 Richtlijnen voor de keuze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3.2 Beslisschema . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3.3 Steekproefomvang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
Pagina 2 van 13
,PB0212 | Onderzoekspracticum Inleiding Onderzoek Populaties & Steekproeven – H5
3.3.4 Steekproeffout en representativiteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.3.5 Praktische overwegingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
4 Samenvatting Hoofdstuk 5 13
Pagina 3 van 13
,Hoofdstuk 5 Populaties en
steekproeven
In dit hoofdstuk wordt besproken:
populaties
steekproeven
probability samples
non-probability samples
wanneer welke soort steekproef gebruiken.
Deze stof wordt behandeld in de volgende Open Universiteitscursus(sen):
Onderzoekspracticum inleiding onderzoek (PB0212)
5.1 Inleiding
Een van de uitdagingen van onderzoek doen is dat we niet alle data kunnen
verzamelen die we zouden willen verzamelen. Je kunt nooit iedereen bevragen en
dit is ook niet noodzakelijk. Als we onderzoek willen doen bij een bepaalde groep,
een zogenaamde populatie, dan bevragen we meestal slechts een kleine groep uit
die populatie, een zogenaamde steekproef. In dit hoofdstuk leggen we dit verder
uit.
5.2 Populaties
Als we mensen willen onderzoeken, kunnen we niet alle onderzoekseenheden
onderzoeken, omdat de doelgroep of populatie meestal te groot is. Voorbeelden
van populaties bij onderzoek naar mensen zijn ‘de Nederlandse bevolking’,
‘middelbare scholieren’, ‘ziekenhuizen’, of ‘gezinnen in grote steden’.
Er zijn twee redenen waarom niet alle onderzoekseenheden in een populatie
onderzocht kunnen worden. De eerste is simpelweg dat het er meestal te veel zijn.
De tweede is dat de populatie zodanig is gedefinieerd dat deze ook mensen in het
verleden en de toekomst bevat. Als dat niet het geval zou zijn, zouden verzamelde
data onmiddellijk na verzameling verwijzen naar een populatie die niet langer
bestaat. Om ‘houdbare data’ te verzamelen over een populatie, wordt deze
meestal gedefinieerd als een oneindig grote groep mensen. Door de populatie op
die manier te definiëren is het ook mogelijk om dagen, weken, maanden en soms
zelfs jaren nadat data verzameld zijn, uitspraken te doen over een populatie.
Een nadeel van die definitie is dat we oneindig lang bezig zouden zijn iedereen in
die populatie te onderzoeken. Daarom onderzoeken we niet de hele populatie,
maar nemen we een steekproef. Een steekproef is een groep mensen die minder
groot is dan de volledige populatie. Een steekproef is altijd een selectie van de
totale populatie. Die selectie kan op meerdere manieren plaatsvinden en elk van
, die manieren is van invloed op de conclusies die uit het onderzoek getrokken
mogen worden.
5.3 Steekproeven
Er zijn verschillende methoden van steekproeftrekking (‘sampling methods’) om
deelnemers te werven voor onderzoek. Steekproeven kunnen worden
onderverdeeld in probability samples en non-probability samples. Bij een
probability sample heeft elk lid van de populatie een bepaalde, bekende kans
(probability) om te worden opgenomen in de steekproef (sample). Bij een non-
probability sample daarentegen weet je niet wat de kans is dat een bepaald lid van
de populatie wordt opgenomen in de steekproef.
5.3.1 Probability samples
Drie voorbeelden van probability samples zijn:
aselecte steekproef: bij het trekken van een aselecte steekproef heeft elke
onderzoekseenheid in de populatie evenveel kans om in de steekproef te
belanden. Een aselecte steekproef wordt ook wel een ‘random’ of ‘willekeurige’
steekproef genoemd. Dit houdt bijvoorbeeld in dat als voor een onderzoek de
populatie Amsterdammers is, een computerprogramma willekeurig uit alle mensen
die op een bepaald moment woonachtig zijn in Amsterdam er 400 selecteert die
vervolgens benaderd worden om mee te doen aan onderzoek.
gestratificeerde aselecte steekproef: bij het trekken van een gestratificeerde
aselecte steekproef wordt de populatie eerst opgedeeld in een aantal
subpopulaties aan de hand van bepaalde kenmerken die relevant zijn voor het
onderzoek. Daarna wordt uit elke subpopulatie een aselecte steekproef genomen,
waarbij de verhouding tussen de subpopulaties in de steekproef gelijk is aan die in
de populatie. Bij onderzoek naar alcoholgebruik kan het bijvoorbeeld zinvol zijn om
aselecte steekproeven te trekken die zijn gestratificeerd naar geslacht, omdat
mannen over het algemeen meer drinken dan vrouwen. In de Nederlandse
volwassen bevolking is de man-vrouwverdeling ongeveer 50-50. Een op geslacht
gestratificeerde steekproef zal daarom ongeveer evenveel mannen als vrouwen
moeten bevatten. Een gestratificeerde steekproef wordt ook wel een gelaagde
steekproef genoemd.
multilevel aselecte steekproef: als de onderzoekseenheden in de populatie
georganiseerd zijn in groepen, zoals scholieren in klassen en scholen, kan een
multilevel aselecte steekproef getrokken worden. Hierbij wordt bijvoorbeeld eerst
een aselecte steekproef van scholen genomen, waarna per school een aselecte
steekproef van klassen wordt genomen, waarna vervolgens alle scholieren uit de
geselecteerde klassen worden onderzocht. Een multilevel steekproef wordt ook
wel een clustersteekproef genoemd.
Omdat bij probability samples elk lid van de populatie een bepaalde kans heeft om
opgenomen te worden in de steekproef, zijn uitspraken op basis van deze
steekproeven generaliseerbaar naar de populatie. Dit houdt in dat conclusies over
de data uit deze steekproeven iets zeggen over de populatie waaruit zij getrokken
]]
⋆
PB0212: Onderzoekspracticum
Inleiding Onderzoek
Samenvatting Hoofdstuk 5: Populaties en Steekproeven
⋆ ⋄ ⋆ ⋄ ⋆ ⋄ ⋆ ⋄ ⋆
e Onderzoeksmethodologie e
_ Samenvatting – Revisiegids
PB0212
Modulecode:
Onderzoekspracticum Inleiding Onderzoek
Modulenaam:
Open Universiteit
Instelling:
5 – Populaties en Steekproeven
Hoofdstuk:
Open Methodologie en Statistiek (OpenMenS)
Boek:
Nederlands
Taal:
Gebruik deze samenvatting als studiehulp. Richt je op begrijpen, niet op uit het
hoofd leren.
Samenvatting | PB0212 | Open Universiteit
,PB0212 | Onderzoekspracticum Inleiding Onderzoek Populaties & Steekproeven – H5
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave
1 5.1 Inleiding 4
2 5.2 Populaties 5
2.1 Definitie en afbakening . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.2 Populatiespecificatiefout . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.3 Steekproefkader (sampling frame) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
2.4 Eindige en oneindige populaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
3 5.3 Steekproeven 7
3.1 5.3.1 Probability Samples . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
3.1.1 Enkelvoudige aselecte steekproef (simple random sample) . . . . . . . . . 7
3.1.2 Systematische aselecte steekproef (systematic random sample) . . . . . . . 7
3.1.3 Gestratificeerde aselecte steekproef (stratified random sample) . . . . . . . 8
3.1.4 Multilevel aselecte steekproef (cluster / multistage sample) . . . . . . . . 8
3.2 5.3.2 Non-Probability Samples . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2.1 Gemakssteekproef (convenience sample) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2.2 Doelgerichte steekproef (purposive / judgement sample) . . . . . . . . . . 9
3.2.3 Sneeuwbalsteekproef (snowball sample) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
3.2.4 Quotasteekproef (quota sample) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3 5.3.3 Wanneer Welk Soort Steekproef? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3.1 Richtlijnen voor de keuze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3.2 Beslisschema . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.3.3 Steekproefomvang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
Pagina 2 van 13
,PB0212 | Onderzoekspracticum Inleiding Onderzoek Populaties & Steekproeven – H5
3.3.4 Steekproeffout en representativiteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.3.5 Praktische overwegingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
4 Samenvatting Hoofdstuk 5 13
Pagina 3 van 13
,Hoofdstuk 5 Populaties en
steekproeven
In dit hoofdstuk wordt besproken:
populaties
steekproeven
probability samples
non-probability samples
wanneer welke soort steekproef gebruiken.
Deze stof wordt behandeld in de volgende Open Universiteitscursus(sen):
Onderzoekspracticum inleiding onderzoek (PB0212)
5.1 Inleiding
Een van de uitdagingen van onderzoek doen is dat we niet alle data kunnen
verzamelen die we zouden willen verzamelen. Je kunt nooit iedereen bevragen en
dit is ook niet noodzakelijk. Als we onderzoek willen doen bij een bepaalde groep,
een zogenaamde populatie, dan bevragen we meestal slechts een kleine groep uit
die populatie, een zogenaamde steekproef. In dit hoofdstuk leggen we dit verder
uit.
5.2 Populaties
Als we mensen willen onderzoeken, kunnen we niet alle onderzoekseenheden
onderzoeken, omdat de doelgroep of populatie meestal te groot is. Voorbeelden
van populaties bij onderzoek naar mensen zijn ‘de Nederlandse bevolking’,
‘middelbare scholieren’, ‘ziekenhuizen’, of ‘gezinnen in grote steden’.
Er zijn twee redenen waarom niet alle onderzoekseenheden in een populatie
onderzocht kunnen worden. De eerste is simpelweg dat het er meestal te veel zijn.
De tweede is dat de populatie zodanig is gedefinieerd dat deze ook mensen in het
verleden en de toekomst bevat. Als dat niet het geval zou zijn, zouden verzamelde
data onmiddellijk na verzameling verwijzen naar een populatie die niet langer
bestaat. Om ‘houdbare data’ te verzamelen over een populatie, wordt deze
meestal gedefinieerd als een oneindig grote groep mensen. Door de populatie op
die manier te definiëren is het ook mogelijk om dagen, weken, maanden en soms
zelfs jaren nadat data verzameld zijn, uitspraken te doen over een populatie.
Een nadeel van die definitie is dat we oneindig lang bezig zouden zijn iedereen in
die populatie te onderzoeken. Daarom onderzoeken we niet de hele populatie,
maar nemen we een steekproef. Een steekproef is een groep mensen die minder
groot is dan de volledige populatie. Een steekproef is altijd een selectie van de
totale populatie. Die selectie kan op meerdere manieren plaatsvinden en elk van
, die manieren is van invloed op de conclusies die uit het onderzoek getrokken
mogen worden.
5.3 Steekproeven
Er zijn verschillende methoden van steekproeftrekking (‘sampling methods’) om
deelnemers te werven voor onderzoek. Steekproeven kunnen worden
onderverdeeld in probability samples en non-probability samples. Bij een
probability sample heeft elk lid van de populatie een bepaalde, bekende kans
(probability) om te worden opgenomen in de steekproef (sample). Bij een non-
probability sample daarentegen weet je niet wat de kans is dat een bepaald lid van
de populatie wordt opgenomen in de steekproef.
5.3.1 Probability samples
Drie voorbeelden van probability samples zijn:
aselecte steekproef: bij het trekken van een aselecte steekproef heeft elke
onderzoekseenheid in de populatie evenveel kans om in de steekproef te
belanden. Een aselecte steekproef wordt ook wel een ‘random’ of ‘willekeurige’
steekproef genoemd. Dit houdt bijvoorbeeld in dat als voor een onderzoek de
populatie Amsterdammers is, een computerprogramma willekeurig uit alle mensen
die op een bepaald moment woonachtig zijn in Amsterdam er 400 selecteert die
vervolgens benaderd worden om mee te doen aan onderzoek.
gestratificeerde aselecte steekproef: bij het trekken van een gestratificeerde
aselecte steekproef wordt de populatie eerst opgedeeld in een aantal
subpopulaties aan de hand van bepaalde kenmerken die relevant zijn voor het
onderzoek. Daarna wordt uit elke subpopulatie een aselecte steekproef genomen,
waarbij de verhouding tussen de subpopulaties in de steekproef gelijk is aan die in
de populatie. Bij onderzoek naar alcoholgebruik kan het bijvoorbeeld zinvol zijn om
aselecte steekproeven te trekken die zijn gestratificeerd naar geslacht, omdat
mannen over het algemeen meer drinken dan vrouwen. In de Nederlandse
volwassen bevolking is de man-vrouwverdeling ongeveer 50-50. Een op geslacht
gestratificeerde steekproef zal daarom ongeveer evenveel mannen als vrouwen
moeten bevatten. Een gestratificeerde steekproef wordt ook wel een gelaagde
steekproef genoemd.
multilevel aselecte steekproef: als de onderzoekseenheden in de populatie
georganiseerd zijn in groepen, zoals scholieren in klassen en scholen, kan een
multilevel aselecte steekproef getrokken worden. Hierbij wordt bijvoorbeeld eerst
een aselecte steekproef van scholen genomen, waarna per school een aselecte
steekproef van klassen wordt genomen, waarna vervolgens alle scholieren uit de
geselecteerde klassen worden onderzocht. Een multilevel steekproef wordt ook
wel een clustersteekproef genoemd.
Omdat bij probability samples elk lid van de populatie een bepaalde kans heeft om
opgenomen te worden in de steekproef, zijn uitspraken op basis van deze
steekproeven generaliseerbaar naar de populatie. Dit houdt in dat conclusies over
de data uit deze steekproeven iets zeggen over de populatie waaruit zij getrokken
