Artikel 1: Terrorism, radicalization and de-radicalization
Radicalisering is een proces waarbij individuen - of groepen, of instellingen - steeds meer
gemotiveerd raken om gewelddadige middelen te gebruiken tegen leden van
een outgroup of symbolische doelwitten om gedragsverandering en politieke doelen te
bereiken.
Het artikel beschrijft terrorisme niet als het resultaat van “gekke” individuen, maar als een
proces van radicalisering dat ook bij gewone mensen kan optreden. Centraal staat dat
groepslidmaatschap een cruciale rol speelt, omdat de meeste terroristische acties in
groepsverband plaatsvinden.
De auteurs onderscheiden drie fasen van radicalisering:
1. Gevoeligheidsfase: individuen worden vatbaar voor radicale ideeën, vaak door
gevoelens van onzekerheid, onrecht of verlies van betekenis.
2. Groepsfase: men sluit zich aan bij een radicale groep, waar sterke binding, sociale
druk en isolatie van de buitenwereld ontstaan.
3. Actiefase: individuen zijn bereid geweld te gebruiken namens de groep en haar
ideologie.
5 typen radicale groepen:
1. Nationalistische/separatistische groepen
Deze groepen willen een eigen territorium of staat voor hun volk. Ze strijden vaak
voor onafhankelijkheid of afscheiding van een bestaand land.
2. Extreemrechtse groepen
Gericht op het behouden van de dominante positie van een bepaalde (vaak
“autochtone” of witte) groep. Ze zien immigratie en diversiteit als bedreiging.
3. Extreemlinkse groepen
Streven naar een eerlijkere verdeling van rijkdom en macht. Ze verzetten zich tegen
kapitalisme, dat zij zien als de oorzaak van ongelijkheid.
4. Single-issue groepen
Focussen op één specifiek onderwerp, zoals milieu, dierenrechten of abortus. Hun
ideologie is minder breed, maar wel intens gericht op dat ene thema.
5. Religieus gemotiveerde groepen
Baseren zich op een strikte interpretatie van religie en gebruiken die om geweld te
rechtvaardigen tegen andersdenkenden of “ongelovigen”.
5 gemeenschappelijke karakteristieken van radicale groepen uit het artikel, kort uitgelegd:
1. Ervaren van een groot maatschappelijk probleem (grievance)
Alle radicale groepen geloven dat er een ernstig onrecht of probleem is in de
samenleving dat opgelost moet worden.
2. Wantrouwen tegenover instituties
Ze zijn ontevreden over overheid, politie of politiek, omdat die volgens hen het
probleem negeren of niet goed aanpakken. Dit leidt tot lage legitimiteit van
autoriteiten.
, 3. Sterk wij-zij denken (ingroup vs. outgroup)
De eigen groep wordt gezien als superieur, terwijl andere groepen als minderwaardig
of vijandig worden beschouwd. Dit versterkt polarisatie.
4. Ideologie die geweld legitimeert
Ze hebben een overtuiging of ideologie die geweld rechtvaardigt tegen de ‘vijand’,
die verantwoordelijk wordt gehouden voor het probleem.
5. Geloof in effectiviteit van geweld
Ze geloven dat geweld een effectief middel is om hun doelen te bereiken en keuren
het gebruik ervan vaak goed.
Deze ontwikkeling wordt beïnvloed door factoren op drie niveaus:
• Micro (individu): persoonlijke frustraties, behoefte aan betekenis, onzekerheid.
• Meso (groep): fraternal relative deprivation, invloed van vrienden/familie,
groepsdruk, wij-zij denken.
• Macro (maatschappij): maatschappelijke spanningen, globalisering, ervaren
ongelijkheid.
Radicale groepen delen enkele kenmerken: ze ervaren een groot maatschappelijk probleem,
wantrouwen instituties, zien hun eigen groep als superieur, en legitimeren geweld tegen een
“vijandige” buiten-groep.
Naast radicalisering bespreken de auteurs ook de-radicalisering: het proces waarbij mensen
afstand nemen van radicale ideeën of gedrag. Dit kan ontstaan door persoonlijke
veranderingen (bijv. gezin), twijfel aan de ideologie, conflicten binnen de groep of
maatschappelijke invloeden.
Conclusie: radicalisering is een complex, stapsgewijs proces waarin vooral sociale en
groepsprocessen centraal staan. Begrip hiervan is essentieel om radicalisering én de-
radicalisering te verklaren en tegen te gaan.
Artikel 2: Extremist Thinking and Doing: A Systematic Literature Study of Empirical
Findings on Factors Associated with (De)Radicalisation Processes
Het artikel beschrijft radicalisering als een dynamisch proces waarin individuen of groepen
steeds meer bereid worden om ideologisch gemotiveerd geweld te gebruiken om politieke of
sociale doelen te bereiken. Het eindpunt hiervan is gewelddadig extremisme. Er bestaat geen
vast profiel: radicalisering ontstaat door een samenspel van factoren op verschillende
niveaus.
1. Basisbehoeften (needs)(micro)
• Need for significance (behoefte aan betekenis)
• Need for identity (identiteit)
• Need for sensation and adventure (sensatie en avontuur)
• Need for justice (rechtvaardigheid)
→ Onvervulde behoeften vergroten vatbaarheid voor radicalisering.
,2. Groepsfactoren (meso)
• Ingroup vs. outgroup thinking (wij-zij denken)
• Perceived group threat (ervaren groepsdreiging)
• Relative deprivation (relatieve achterstelling)
• Group cohesion (groepscohesie)
→ De groep versterkt overtuigingen en kan geweld legitimeren.
3. Triggerfactoren
Gebeurtenissen die radicalisering versnellen of omkeren:
• discriminatie en social exclusion
• verlies van werk of opleiding (achievement failure)
• confrontatie met geweld of dood (Terror Management Theory)
4. Structurele factoren (macro)
• armoede, income inequality, werkloosheid
• state repression en politieke instabiliteit
→ Creëren een context waarin radicalisering kan ontstaan.
5. Persoonlijkheidsfactoren
• Social Dominance Orientation
• (Right-wing) authoritarianism
• mentale problemen zoals depression en PTSD
→ Kunnen samenhangen met radicalisering en geweld.
6. Capacity en opportunity factors
• Capacity: Dit gaat over of iemand in staat is om extremistisch geweld te plegen.
Voorbeelden zijn: training, toegang tot wapens, vaardigheden, dehumanisation
(ontmenselijking van slachtoffers) en het aanleren van een ideologie die geweld
rechtvaardigt.
• Opportunity: Dit gaat over wat extremistisch gedrag kan aanmoedigen.
Voorbeelden zijn: aanwezigheid van geschikte doelwitten, nabijheid van het doel,
politieke instabiliteit of zwakke veiligheidsmaatregelen.
Resilience verkleint de kans op radicalisering:
• Cognitive resilience: kritisch denken, kennis van democratie, stabiele identiteit
• Emotional resilience: empathie, emotieregulatie, geaccepteerd/veilig voelen
• Behavioural resilience: diverse sociale netwerken kunnen behouden buiten de groep
• Actiefase --> moral rules --> De regels die mensen voor zichzelf hebben opgesteld
over welk gedrag goed of fout is, kunnen een ‘interne rem’ vormen tegen
extremistisch geweld.
, Conclusie: Radicalisering is een complex en meerlagig proces zonder één oorzaak. Het
ontstaat door een combinatie van micro-, meso- en macrofactoren, vaak in interactie met
triggerfactoren. Begrip van deze processen is essentieel voor zowel preventie als de-
radicalisering.
Artikel 3: Violent and Nonviolent Terrorist Suspects: a Comparative Analysis Based on
Data from the Netherlands
Dit artikel onderzoekt waarom slechts een klein deel van geradicaliseerde personen
daadwerkelijk overgaat tot geweld, door een vergelijking te maken tussen gewelddadige
(VTS) en niet-gewelddadige (NVTS) terroristische verdachten in Nederland. Het onderzoek
gebruikt longitudinale registerdata over de twee jaar vóór de verdenking.
Het bestuderen van dit vraagstuk is lastig door twee hoofdproblemen:
1. Gebrek aan (toegankelijke) data: Terrorismeonderzoek kampt vaak met beperkte en
gevoelige datasets, waardoor veel studies gebaseerd zijn op fragmentarische of open
bronnen.
2. Gebrek aan vergelijkingsgroepen: Veel onderzoek vergelijkt terroristen niet
systematisch met niet-gewelddadige radicalen, waardoor het moeilijk is om specifieke
verschillen te identificeren.
Dit onderzoek probeert deze problemen te ondervangen door:
• gebruik te maken van unieke, longitudinale registerdata van Nederlandse
overheidsinstanties
• expliciet gewelddadige en niet-gewelddadige verdachten te vergelijken binnen één
dataset
Het onderzoek is gebaseerd op de sociale controletheorie van Hirschi en de
levensloopbenadering van Sampson en Laub. De kern hiervan is dat:
• mensen minder geneigd zijn tot deviant gedrag wanneer ze sterke sociale bindingen
hebben (bijv. werk, gezin, maatschappelijke normen)
• veranderingen in het leven (zoals werk of relaties) zogenaamde ‘turning points’
kunnen zijn die gedrag versterken of juist afremmen
Het idee is dus dat zwakke sociale bindingen en negatieve levensomstandigheden de kans op
(gewelddadig) extremisme vergroten.
De analyses laten zien dat er meer overeenkomsten dan verschillen zijn tussen VTS en
NVTS:
Overeenkomsten:
• Beide groepen zijn meestal man en rond dezelfde leeftijd
• Ze hebben vaak een lage sociaaleconomische status (lage opleiding, weinig werk,
vaker uitkeringen)
Radicalisering is een proces waarbij individuen - of groepen, of instellingen - steeds meer
gemotiveerd raken om gewelddadige middelen te gebruiken tegen leden van
een outgroup of symbolische doelwitten om gedragsverandering en politieke doelen te
bereiken.
Het artikel beschrijft terrorisme niet als het resultaat van “gekke” individuen, maar als een
proces van radicalisering dat ook bij gewone mensen kan optreden. Centraal staat dat
groepslidmaatschap een cruciale rol speelt, omdat de meeste terroristische acties in
groepsverband plaatsvinden.
De auteurs onderscheiden drie fasen van radicalisering:
1. Gevoeligheidsfase: individuen worden vatbaar voor radicale ideeën, vaak door
gevoelens van onzekerheid, onrecht of verlies van betekenis.
2. Groepsfase: men sluit zich aan bij een radicale groep, waar sterke binding, sociale
druk en isolatie van de buitenwereld ontstaan.
3. Actiefase: individuen zijn bereid geweld te gebruiken namens de groep en haar
ideologie.
5 typen radicale groepen:
1. Nationalistische/separatistische groepen
Deze groepen willen een eigen territorium of staat voor hun volk. Ze strijden vaak
voor onafhankelijkheid of afscheiding van een bestaand land.
2. Extreemrechtse groepen
Gericht op het behouden van de dominante positie van een bepaalde (vaak
“autochtone” of witte) groep. Ze zien immigratie en diversiteit als bedreiging.
3. Extreemlinkse groepen
Streven naar een eerlijkere verdeling van rijkdom en macht. Ze verzetten zich tegen
kapitalisme, dat zij zien als de oorzaak van ongelijkheid.
4. Single-issue groepen
Focussen op één specifiek onderwerp, zoals milieu, dierenrechten of abortus. Hun
ideologie is minder breed, maar wel intens gericht op dat ene thema.
5. Religieus gemotiveerde groepen
Baseren zich op een strikte interpretatie van religie en gebruiken die om geweld te
rechtvaardigen tegen andersdenkenden of “ongelovigen”.
5 gemeenschappelijke karakteristieken van radicale groepen uit het artikel, kort uitgelegd:
1. Ervaren van een groot maatschappelijk probleem (grievance)
Alle radicale groepen geloven dat er een ernstig onrecht of probleem is in de
samenleving dat opgelost moet worden.
2. Wantrouwen tegenover instituties
Ze zijn ontevreden over overheid, politie of politiek, omdat die volgens hen het
probleem negeren of niet goed aanpakken. Dit leidt tot lage legitimiteit van
autoriteiten.
, 3. Sterk wij-zij denken (ingroup vs. outgroup)
De eigen groep wordt gezien als superieur, terwijl andere groepen als minderwaardig
of vijandig worden beschouwd. Dit versterkt polarisatie.
4. Ideologie die geweld legitimeert
Ze hebben een overtuiging of ideologie die geweld rechtvaardigt tegen de ‘vijand’,
die verantwoordelijk wordt gehouden voor het probleem.
5. Geloof in effectiviteit van geweld
Ze geloven dat geweld een effectief middel is om hun doelen te bereiken en keuren
het gebruik ervan vaak goed.
Deze ontwikkeling wordt beïnvloed door factoren op drie niveaus:
• Micro (individu): persoonlijke frustraties, behoefte aan betekenis, onzekerheid.
• Meso (groep): fraternal relative deprivation, invloed van vrienden/familie,
groepsdruk, wij-zij denken.
• Macro (maatschappij): maatschappelijke spanningen, globalisering, ervaren
ongelijkheid.
Radicale groepen delen enkele kenmerken: ze ervaren een groot maatschappelijk probleem,
wantrouwen instituties, zien hun eigen groep als superieur, en legitimeren geweld tegen een
“vijandige” buiten-groep.
Naast radicalisering bespreken de auteurs ook de-radicalisering: het proces waarbij mensen
afstand nemen van radicale ideeën of gedrag. Dit kan ontstaan door persoonlijke
veranderingen (bijv. gezin), twijfel aan de ideologie, conflicten binnen de groep of
maatschappelijke invloeden.
Conclusie: radicalisering is een complex, stapsgewijs proces waarin vooral sociale en
groepsprocessen centraal staan. Begrip hiervan is essentieel om radicalisering én de-
radicalisering te verklaren en tegen te gaan.
Artikel 2: Extremist Thinking and Doing: A Systematic Literature Study of Empirical
Findings on Factors Associated with (De)Radicalisation Processes
Het artikel beschrijft radicalisering als een dynamisch proces waarin individuen of groepen
steeds meer bereid worden om ideologisch gemotiveerd geweld te gebruiken om politieke of
sociale doelen te bereiken. Het eindpunt hiervan is gewelddadig extremisme. Er bestaat geen
vast profiel: radicalisering ontstaat door een samenspel van factoren op verschillende
niveaus.
1. Basisbehoeften (needs)(micro)
• Need for significance (behoefte aan betekenis)
• Need for identity (identiteit)
• Need for sensation and adventure (sensatie en avontuur)
• Need for justice (rechtvaardigheid)
→ Onvervulde behoeften vergroten vatbaarheid voor radicalisering.
,2. Groepsfactoren (meso)
• Ingroup vs. outgroup thinking (wij-zij denken)
• Perceived group threat (ervaren groepsdreiging)
• Relative deprivation (relatieve achterstelling)
• Group cohesion (groepscohesie)
→ De groep versterkt overtuigingen en kan geweld legitimeren.
3. Triggerfactoren
Gebeurtenissen die radicalisering versnellen of omkeren:
• discriminatie en social exclusion
• verlies van werk of opleiding (achievement failure)
• confrontatie met geweld of dood (Terror Management Theory)
4. Structurele factoren (macro)
• armoede, income inequality, werkloosheid
• state repression en politieke instabiliteit
→ Creëren een context waarin radicalisering kan ontstaan.
5. Persoonlijkheidsfactoren
• Social Dominance Orientation
• (Right-wing) authoritarianism
• mentale problemen zoals depression en PTSD
→ Kunnen samenhangen met radicalisering en geweld.
6. Capacity en opportunity factors
• Capacity: Dit gaat over of iemand in staat is om extremistisch geweld te plegen.
Voorbeelden zijn: training, toegang tot wapens, vaardigheden, dehumanisation
(ontmenselijking van slachtoffers) en het aanleren van een ideologie die geweld
rechtvaardigt.
• Opportunity: Dit gaat over wat extremistisch gedrag kan aanmoedigen.
Voorbeelden zijn: aanwezigheid van geschikte doelwitten, nabijheid van het doel,
politieke instabiliteit of zwakke veiligheidsmaatregelen.
Resilience verkleint de kans op radicalisering:
• Cognitive resilience: kritisch denken, kennis van democratie, stabiele identiteit
• Emotional resilience: empathie, emotieregulatie, geaccepteerd/veilig voelen
• Behavioural resilience: diverse sociale netwerken kunnen behouden buiten de groep
• Actiefase --> moral rules --> De regels die mensen voor zichzelf hebben opgesteld
over welk gedrag goed of fout is, kunnen een ‘interne rem’ vormen tegen
extremistisch geweld.
, Conclusie: Radicalisering is een complex en meerlagig proces zonder één oorzaak. Het
ontstaat door een combinatie van micro-, meso- en macrofactoren, vaak in interactie met
triggerfactoren. Begrip van deze processen is essentieel voor zowel preventie als de-
radicalisering.
Artikel 3: Violent and Nonviolent Terrorist Suspects: a Comparative Analysis Based on
Data from the Netherlands
Dit artikel onderzoekt waarom slechts een klein deel van geradicaliseerde personen
daadwerkelijk overgaat tot geweld, door een vergelijking te maken tussen gewelddadige
(VTS) en niet-gewelddadige (NVTS) terroristische verdachten in Nederland. Het onderzoek
gebruikt longitudinale registerdata over de twee jaar vóór de verdenking.
Het bestuderen van dit vraagstuk is lastig door twee hoofdproblemen:
1. Gebrek aan (toegankelijke) data: Terrorismeonderzoek kampt vaak met beperkte en
gevoelige datasets, waardoor veel studies gebaseerd zijn op fragmentarische of open
bronnen.
2. Gebrek aan vergelijkingsgroepen: Veel onderzoek vergelijkt terroristen niet
systematisch met niet-gewelddadige radicalen, waardoor het moeilijk is om specifieke
verschillen te identificeren.
Dit onderzoek probeert deze problemen te ondervangen door:
• gebruik te maken van unieke, longitudinale registerdata van Nederlandse
overheidsinstanties
• expliciet gewelddadige en niet-gewelddadige verdachten te vergelijken binnen één
dataset
Het onderzoek is gebaseerd op de sociale controletheorie van Hirschi en de
levensloopbenadering van Sampson en Laub. De kern hiervan is dat:
• mensen minder geneigd zijn tot deviant gedrag wanneer ze sterke sociale bindingen
hebben (bijv. werk, gezin, maatschappelijke normen)
• veranderingen in het leven (zoals werk of relaties) zogenaamde ‘turning points’
kunnen zijn die gedrag versterken of juist afremmen
Het idee is dus dat zwakke sociale bindingen en negatieve levensomstandigheden de kans op
(gewelddadig) extremisme vergroten.
De analyses laten zien dat er meer overeenkomsten dan verschillen zijn tussen VTS en
NVTS:
Overeenkomsten:
• Beide groepen zijn meestal man en rond dezelfde leeftijd
• Ze hebben vaak een lage sociaaleconomische status (lage opleiding, weinig werk,
vaker uitkeringen)
