Burgerlijk procesrecht leereenheid 4: de dagvaardingsprocedure in
eerste aanleg en incidenten
Informatie Brightspace
De rol
De rol is een soort register van aanhangige zaken, waarin administratieve
handelingen worden aangetekend. Bijv. of de gedaagde in rechte is verschenen,
op welke roldatum de gedaagde zijn conclusie van antwoord zal kunnen of
moeten nemen, of de gedaagde zijn conclusie van antwoord heeft genomen, of
en zo ja, wanneer de comparatie na antwoord zal plaatsvinden, op welke
datum uitspraak zal worden gedaan, en of op die roldatum uitspraak is gedaan.
Het berichtenverkeer in andere dan kantonzaken geschiedt in beginsel
elektronisch art. 33 lid 1 Rv. Een gedaagde in een kantonrechtersprocedure heeft
wel de mogelijkheid om fysiek te verschijnen op de rolzitting.
Verschijningsplicht
1. In Nederland bestaat géén verschijningsplicht. De gedaagde loopt echter
indien hij niet verschijnt het risico dat de vordering(en) v.d. eiser wordt
toegewezen art. 139 Rv.
2. De gedaagde wordt op verschillende manieren beschermd tegen de
gevolgen v.h. verleende verstek (= niet verschijnen op de roldatum):
1) Mogelijkheid het verstek te zuiveren art. 142 Rv, zolang het
eindvonnis niet is gewezen.
2) Verzet tegen het verstekvonnis art. 143 Rv.
3) Indien de eiser tegen het (verstek)vonnis in hoger beroep gaat, dan
mag de niet-verschenen gedaagde ook in hoger beroep art. 335 Rv.
Incidenten
Een incident kan worden omschreven als een processuele verwikkeling, die
rechterlijke bemoeienis vereist, anders dan rechterlijke bemoeienis met de
hoofdzaak.
,College leereenheden 2, 3 en 4 6 oktober 2025
1. Als u kijkt naar de dagvaarding hoeveel partijen zijn er?
2 partijen: eiser (de vrouw die de auto heeft gekocht ) en
gedaagde (het autobedrijf). Het zijn 2 formele procespartijen.
2. Licht toe waarom deze procedure met een dagvaarding begint.
Art. 78 Rv: hoofdregel. Dagvaardingsprocedure is van toepassing
wanneer art. 261 Rv niet van toepassing is.
Het discussiepunt is ontbinding van de koopovereenkomst art.
7:22 BW. In dit artikel staat niet het woord “verzoek” of
“verzoekschrift”. Daarom is de dagvaardingsprocedure op dit
geschil van toepassing.
3. Vanaf welke datum is dit geding tussen partijen aanhangig?
Vanaf het moment dat de dagvaarding is uitgebracht, dus vanaf
30 september 2025 art. 125 lid 1 Rv. Deze datum heeft de
deurwaarder opgeschreven. De deurwaarder moet aangeven hoe
hij de dagvaarding heeft overhandigd art. 111 Rv jo. 45 Rv jo. 46
Rv. HR: Corona-betekening
4. Wat zou er zeer waarschijnlijk niet in de dagvaarding zijn opgenomen
onder het kopje aangezegd als deze dagvaarding voor 1 januari 2025 zou
zijn uitgebracht?
Puntjes E en F. Art. 111 lid 2 onder M Rv is namelijk pas in de wet
opgenomen sinds 1 januari 2025.
5.Meerkeuzevraag
Is gedaagde op tijd gedagvaard nu gedaagde op 15 oktober 2025 al bij de
Rechtbank dient te verschijnen?
A. Nee, want er moet minstens zeventien dagen zitten tussen de dag van
betekening en de dag van verschijning.
B. Ja, want er zitten zeven dagen tussen de dag van betekening en de
dag van verschijning.
C. Nee, want de dagvaarding moet altijd minstens een maand van tevoren
worden uitgebracht.
D. Ja, want het maakt niet uit hoeveel dagen er tussen betekening en
verschijning zitten, want er kan altijd uitstel worden gevraagd.
Art. 114 jo. 119 Rv: er moeten 7 dagen zitten tussen het moment dat
iemand de dagvaarding krijgt en de rolzitting.
6. Meerkeuzevraag
Zijn eiser en gedaagde verplicht om op 15 oktober 2025 fysiek te verschijnen?
A. Ja, beide partijen moeten persoonlijk of door middel van een gemachtigde op
15 oktober 2025 verschijnen.
B. Nee, geen van beiden is verplicht om fysiek te verschijnen op 15
oktober 2025.
C. Nee, alleen de gedaagde is verplicht om fysiek op 15 oktober 2025 te
verschijnen.
d. Nee, alleen eiser is verplicht om op 15 oktober 2025 te verschijnen.
,Je kunt ook verschijnen door een schriftelijk stuk te overleggen of door
uitstel aan te vragen etc.
7. Welke soort rechter is bevoegd?
Art. 42 Wet RO: de rechtbanken nemen in eerste aanleg kennis van alle
burgerlijke zaken.
De kantonrechter, omdat het hier om een aardzaak gaat, namelijk een
consumentenkoop art. 93 sub c Rv.
8. Welke rechter is relatief bevoegd?
Art. 99 Rv: de rechter v.d. woonplaats v.d. gedaagde, tenzij de wet
anders bepaalt: rb Midden-Nederland locatie Utrecht sector Kanton
Alternatieve bevoegdheid/medebevoegd art. 101 Rv = woonplaats
consument. Rb Rotterdam. Locatie Rotterdam, sector Kanton.
De eiser mag kiezen, hij moet in de dagvaarding opnemen waar hij de
zaak aanhangig maakt art. 111 Rv.
9. De dagvaarding is tijdig aangebracht bij de rechtbank. In de nacht van 6 op 7
oktober 2025 schrikt de advocaat van eiser ineens wakker en realiseert zich dat
zij niet in de dagvaarding heeft vermeld welke rechter van de zaak kennisneemt.
Kan de advocaat van eiser nog iets doen om deze fout te herstellen?
Dat kan door middel van een herstelexploot art 120 lid 2 Rv. jo. Art. 120
lid 3 jo. 114 Rv. Dit moet nog voor de roldatum gebeuren.
10. Stel nu dat de advocaat van eiser helemaal niet wakker was geschrokken en
de advocaat van gedaagde gewoon op woensdag 14 oktober 2025 op het juiste
tijdstip bij de juiste rechtbank op de rolzitting verschijnt. (Hij had namelijk goed
opgelet tijdens Burgerlijk Procesrecht). Tijdens de rolzitting beroept de advocaat
zich namen zijn client op de nietigheid van de dagvaarding. Hoe zal de rechter
met dit beroep omgaan?
Art. 122 Rv: de rechter zal het beroep op nietigheid niet honoreren
omdat gedaagde en advocaat zijn verschenen en niet in de belangen
van gedaagde zijn geschaad.
11. We borduren verder op de dagvaarding zoals die u is aangereikt en dus
zonder vermelding van de bevoegde rechtbank. Bekend is ook dat eiser de zaak
tijdig op de rol heeft laten inschrijven. Gedaagde of zijn advocaat verschijnt niet
op de rolzitting. Wat zal de rechter dan doen?
De rechter zal geen verstek verlenen. Art. 121 lid 2 Rv: hij beveelt een
nieuwe roldatum. Het beginsel van het burgerlijk procesrecht dat hier
aan de orde is, is het beginsel van hoor en wederhoor en art. 6 EVRM:
het recht op een eerlijk proces.
, Literatuur
hoofdstuk IV: de dagvaardingsprocedure in eerste aanleg
49: onderscheid dagvaardings- en verzoekschriftprocedure
De wet maakt onderscheid tussen de dagvaardingsprocedure art. 78 Rv en de
verzoekschriftprocedure art. 261 Rv. De algemene bepalingen van titel 1 (art. 1-
77 Rv) gelden zowel voor de dagvaardingsprocedure als voor de
verzoekschriftprocedure voor de rechtsgang in eerste aanleg en voor en
rechtsmiddel zoals hoger beroep en cassatie. Er zijn landelijke
procesreglementen voor rechtbanken en gerechtshoven:
- Het Landelijk procesreglement voor rolzaken kanton.
- Het landelijk procesreglement voor civiele dagvaardingszaken bij de
rechtbanken
- Het Landelijk procesreglement voor civiele dagvaardingszaken bij de
gerechtshoven.
De verzoekschriftprocedure moet worden gevolgd als uit de wet blijkt dat de zaak
met een verzoekschrift moet worden ingeleid, bijv. als het woord ‘verzoek’ of
‘verzoekschrift’ wordt gehanteerd. Blijkt dat niet uit de wet, dan moet de
dagvaardingsprocedure worden gevolgd. Dit is ook indien er het woord
“vordering” in de wet staat.
50: de dagvaardingsprocedure in eerste aanleg
De procedure in 1e aanleg die met een dagvaarding begint is voor alle colleges
hetzelfde. De procedure is geregeld in titel 2 van boek I: de art. 78-259 Rv. Deze
regeling omvat:
- De dagvaarding
- Het verloop v.h. geding
- Het bewijs
- Incidentele vorderingen
- Schorsing en hervatting
- Het vonnis
- Afbreking v.d. instantie
- Kort geding.
Te onderscheiden zijn:
1. Het contradictoire geding.
Waarin gedaagde op de dagvaarding verschijnt en dat met een vonnis op
tegenspraak eindigt.
2. Het geding bij verstek
Waarin gedaagde niet verschijnt en dat met een verstekvonnis eindigt.
Het geding is aanhangig vanaf de dag van dagvaarding (de dag waarop het
exploot van dagvaarding wordt uitgebracht c.q. betekend door de deurwaarder)
art. 125 lid 1 Rv. De aanhangigheid kan op verschillende manieren eindigen,
onder meer wanneer het exploot van dagvaarding niet tijdig ter griffie is
ingediend ter inschrijving v.d. zaak op de rol, tenzij binnen 2 weken na de eerste
roldatum een geldig herstelexploot is uitgebracht art. 125 lid 5 Rv.
51: de inhoud v.d. dagvaarding
Het woord dagvaarding heeft 2 betekenissen:
1. De mededeling aan een gedaagde bij deurwaardersexploot dat hij op een
bepaald tijdstip voor de rechter moet verschijnen.
2. Het deurwaardersexploot (zelf) waardoor deze mededeling wordt gedaan.
eerste aanleg en incidenten
Informatie Brightspace
De rol
De rol is een soort register van aanhangige zaken, waarin administratieve
handelingen worden aangetekend. Bijv. of de gedaagde in rechte is verschenen,
op welke roldatum de gedaagde zijn conclusie van antwoord zal kunnen of
moeten nemen, of de gedaagde zijn conclusie van antwoord heeft genomen, of
en zo ja, wanneer de comparatie na antwoord zal plaatsvinden, op welke
datum uitspraak zal worden gedaan, en of op die roldatum uitspraak is gedaan.
Het berichtenverkeer in andere dan kantonzaken geschiedt in beginsel
elektronisch art. 33 lid 1 Rv. Een gedaagde in een kantonrechtersprocedure heeft
wel de mogelijkheid om fysiek te verschijnen op de rolzitting.
Verschijningsplicht
1. In Nederland bestaat géén verschijningsplicht. De gedaagde loopt echter
indien hij niet verschijnt het risico dat de vordering(en) v.d. eiser wordt
toegewezen art. 139 Rv.
2. De gedaagde wordt op verschillende manieren beschermd tegen de
gevolgen v.h. verleende verstek (= niet verschijnen op de roldatum):
1) Mogelijkheid het verstek te zuiveren art. 142 Rv, zolang het
eindvonnis niet is gewezen.
2) Verzet tegen het verstekvonnis art. 143 Rv.
3) Indien de eiser tegen het (verstek)vonnis in hoger beroep gaat, dan
mag de niet-verschenen gedaagde ook in hoger beroep art. 335 Rv.
Incidenten
Een incident kan worden omschreven als een processuele verwikkeling, die
rechterlijke bemoeienis vereist, anders dan rechterlijke bemoeienis met de
hoofdzaak.
,College leereenheden 2, 3 en 4 6 oktober 2025
1. Als u kijkt naar de dagvaarding hoeveel partijen zijn er?
2 partijen: eiser (de vrouw die de auto heeft gekocht ) en
gedaagde (het autobedrijf). Het zijn 2 formele procespartijen.
2. Licht toe waarom deze procedure met een dagvaarding begint.
Art. 78 Rv: hoofdregel. Dagvaardingsprocedure is van toepassing
wanneer art. 261 Rv niet van toepassing is.
Het discussiepunt is ontbinding van de koopovereenkomst art.
7:22 BW. In dit artikel staat niet het woord “verzoek” of
“verzoekschrift”. Daarom is de dagvaardingsprocedure op dit
geschil van toepassing.
3. Vanaf welke datum is dit geding tussen partijen aanhangig?
Vanaf het moment dat de dagvaarding is uitgebracht, dus vanaf
30 september 2025 art. 125 lid 1 Rv. Deze datum heeft de
deurwaarder opgeschreven. De deurwaarder moet aangeven hoe
hij de dagvaarding heeft overhandigd art. 111 Rv jo. 45 Rv jo. 46
Rv. HR: Corona-betekening
4. Wat zou er zeer waarschijnlijk niet in de dagvaarding zijn opgenomen
onder het kopje aangezegd als deze dagvaarding voor 1 januari 2025 zou
zijn uitgebracht?
Puntjes E en F. Art. 111 lid 2 onder M Rv is namelijk pas in de wet
opgenomen sinds 1 januari 2025.
5.Meerkeuzevraag
Is gedaagde op tijd gedagvaard nu gedaagde op 15 oktober 2025 al bij de
Rechtbank dient te verschijnen?
A. Nee, want er moet minstens zeventien dagen zitten tussen de dag van
betekening en de dag van verschijning.
B. Ja, want er zitten zeven dagen tussen de dag van betekening en de
dag van verschijning.
C. Nee, want de dagvaarding moet altijd minstens een maand van tevoren
worden uitgebracht.
D. Ja, want het maakt niet uit hoeveel dagen er tussen betekening en
verschijning zitten, want er kan altijd uitstel worden gevraagd.
Art. 114 jo. 119 Rv: er moeten 7 dagen zitten tussen het moment dat
iemand de dagvaarding krijgt en de rolzitting.
6. Meerkeuzevraag
Zijn eiser en gedaagde verplicht om op 15 oktober 2025 fysiek te verschijnen?
A. Ja, beide partijen moeten persoonlijk of door middel van een gemachtigde op
15 oktober 2025 verschijnen.
B. Nee, geen van beiden is verplicht om fysiek te verschijnen op 15
oktober 2025.
C. Nee, alleen de gedaagde is verplicht om fysiek op 15 oktober 2025 te
verschijnen.
d. Nee, alleen eiser is verplicht om op 15 oktober 2025 te verschijnen.
,Je kunt ook verschijnen door een schriftelijk stuk te overleggen of door
uitstel aan te vragen etc.
7. Welke soort rechter is bevoegd?
Art. 42 Wet RO: de rechtbanken nemen in eerste aanleg kennis van alle
burgerlijke zaken.
De kantonrechter, omdat het hier om een aardzaak gaat, namelijk een
consumentenkoop art. 93 sub c Rv.
8. Welke rechter is relatief bevoegd?
Art. 99 Rv: de rechter v.d. woonplaats v.d. gedaagde, tenzij de wet
anders bepaalt: rb Midden-Nederland locatie Utrecht sector Kanton
Alternatieve bevoegdheid/medebevoegd art. 101 Rv = woonplaats
consument. Rb Rotterdam. Locatie Rotterdam, sector Kanton.
De eiser mag kiezen, hij moet in de dagvaarding opnemen waar hij de
zaak aanhangig maakt art. 111 Rv.
9. De dagvaarding is tijdig aangebracht bij de rechtbank. In de nacht van 6 op 7
oktober 2025 schrikt de advocaat van eiser ineens wakker en realiseert zich dat
zij niet in de dagvaarding heeft vermeld welke rechter van de zaak kennisneemt.
Kan de advocaat van eiser nog iets doen om deze fout te herstellen?
Dat kan door middel van een herstelexploot art 120 lid 2 Rv. jo. Art. 120
lid 3 jo. 114 Rv. Dit moet nog voor de roldatum gebeuren.
10. Stel nu dat de advocaat van eiser helemaal niet wakker was geschrokken en
de advocaat van gedaagde gewoon op woensdag 14 oktober 2025 op het juiste
tijdstip bij de juiste rechtbank op de rolzitting verschijnt. (Hij had namelijk goed
opgelet tijdens Burgerlijk Procesrecht). Tijdens de rolzitting beroept de advocaat
zich namen zijn client op de nietigheid van de dagvaarding. Hoe zal de rechter
met dit beroep omgaan?
Art. 122 Rv: de rechter zal het beroep op nietigheid niet honoreren
omdat gedaagde en advocaat zijn verschenen en niet in de belangen
van gedaagde zijn geschaad.
11. We borduren verder op de dagvaarding zoals die u is aangereikt en dus
zonder vermelding van de bevoegde rechtbank. Bekend is ook dat eiser de zaak
tijdig op de rol heeft laten inschrijven. Gedaagde of zijn advocaat verschijnt niet
op de rolzitting. Wat zal de rechter dan doen?
De rechter zal geen verstek verlenen. Art. 121 lid 2 Rv: hij beveelt een
nieuwe roldatum. Het beginsel van het burgerlijk procesrecht dat hier
aan de orde is, is het beginsel van hoor en wederhoor en art. 6 EVRM:
het recht op een eerlijk proces.
, Literatuur
hoofdstuk IV: de dagvaardingsprocedure in eerste aanleg
49: onderscheid dagvaardings- en verzoekschriftprocedure
De wet maakt onderscheid tussen de dagvaardingsprocedure art. 78 Rv en de
verzoekschriftprocedure art. 261 Rv. De algemene bepalingen van titel 1 (art. 1-
77 Rv) gelden zowel voor de dagvaardingsprocedure als voor de
verzoekschriftprocedure voor de rechtsgang in eerste aanleg en voor en
rechtsmiddel zoals hoger beroep en cassatie. Er zijn landelijke
procesreglementen voor rechtbanken en gerechtshoven:
- Het Landelijk procesreglement voor rolzaken kanton.
- Het landelijk procesreglement voor civiele dagvaardingszaken bij de
rechtbanken
- Het Landelijk procesreglement voor civiele dagvaardingszaken bij de
gerechtshoven.
De verzoekschriftprocedure moet worden gevolgd als uit de wet blijkt dat de zaak
met een verzoekschrift moet worden ingeleid, bijv. als het woord ‘verzoek’ of
‘verzoekschrift’ wordt gehanteerd. Blijkt dat niet uit de wet, dan moet de
dagvaardingsprocedure worden gevolgd. Dit is ook indien er het woord
“vordering” in de wet staat.
50: de dagvaardingsprocedure in eerste aanleg
De procedure in 1e aanleg die met een dagvaarding begint is voor alle colleges
hetzelfde. De procedure is geregeld in titel 2 van boek I: de art. 78-259 Rv. Deze
regeling omvat:
- De dagvaarding
- Het verloop v.h. geding
- Het bewijs
- Incidentele vorderingen
- Schorsing en hervatting
- Het vonnis
- Afbreking v.d. instantie
- Kort geding.
Te onderscheiden zijn:
1. Het contradictoire geding.
Waarin gedaagde op de dagvaarding verschijnt en dat met een vonnis op
tegenspraak eindigt.
2. Het geding bij verstek
Waarin gedaagde niet verschijnt en dat met een verstekvonnis eindigt.
Het geding is aanhangig vanaf de dag van dagvaarding (de dag waarop het
exploot van dagvaarding wordt uitgebracht c.q. betekend door de deurwaarder)
art. 125 lid 1 Rv. De aanhangigheid kan op verschillende manieren eindigen,
onder meer wanneer het exploot van dagvaarding niet tijdig ter griffie is
ingediend ter inschrijving v.d. zaak op de rol, tenzij binnen 2 weken na de eerste
roldatum een geldig herstelexploot is uitgebracht art. 125 lid 5 Rv.
51: de inhoud v.d. dagvaarding
Het woord dagvaarding heeft 2 betekenissen:
1. De mededeling aan een gedaagde bij deurwaardersexploot dat hij op een
bepaald tijdstip voor de rechter moet verschijnen.
2. Het deurwaardersexploot (zelf) waardoor deze mededeling wordt gedaan.
