Burgerlijk procesrecht leereenheid 5: de procedure voor de
kantonrechter, het kort geding, de schadestaatprocedure,
verzoekschriftprocedures
Informatie Brightspace
In eerste aanleg moeten alle zaken bij de rechtbank aanhangig worden gemaakt
art. 42 RO. Een deel van die zaken wordt behandeld en beslist door de
kantonrechter. In art. 93 Rv is het takenpakket v.d. kantonrechter opgenomen.
De schadestaatprocedure
De regeling van artikel 612 e.v. Rv is van toepassing wanneer de rechter een
partij veroordeelt tot vergoeding van kosten, schaden en interessen. Op deze
algemene regel heeft de HR in het arrest HR 9 december 1988, NJ 1989, 397
(Jewlal/General Accident; niet verplicht) beperkingen aangebracht:
‘De art. 612 e.v. Rv kunnen uitsluitend toepassing vinden bij wettelijke
verplichtingen tot schadevergoeding, zoals die uit wanprestatie en
onrechtmatige daad, en niet indien uit een rechtshandeling, zoals een
overeenkomst van schadeverzekering, een – primaire – verplichting tot
schadevergoeding voortvloeit en deze verplichting niet wordt nagekomen. Dit is
ook in overeenstemming met het komende recht. … Opmerking verdient hierbij
nog dat een verzekerde die een geding tegen zijn schadeverzekeraar wil
aanspannen en die nog niet over voldoende gegevens beschikt om precies te
stellen op welk bedrag hij aanspraak meent te kunnen maken, een verklaring
voor recht kan vorderen dat de verzekeraar in beginsel tot betaling gehouden is,
zo de verzekerde voldoende belang heeft om uitsluitend een dergelijke verklaring
te verkrijgen.’
De Hoge Raad heeft hierbij geanticipeerd op het toenmalig komende recht, en
met name op artikel 6:95 BW, bepalend:
‘De schade die op grond van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding
moet worden vergoed, bestaat in vermogensschade en ander nadeel, dit laatste
voorzover de wet op vergoeding hiervan recht geeft.’
In de latere uitspraak, HR 7 februari 1992, NJ 1992, 810 (Liberty/Budget Rent a
Car) heeft de Hoge Raad het uitgangspunt van het arrest Jewlal/General
Accident herhaald en het daar bepaalde tevens van toepassing verklaard op
(destijds) het recht van de Nederlandse Antillen.
Ten slotte is relevant het arrest HR 7 juni 1996, NJ 1996, 583 (ICNA/ ALM; niet
verplicht). In deze zaak oordeelde de Hoge Raad als volgt:
‘Het uitgangspunt van het onderdeel dat de regeling betreffende de
schadestaatprocedure bij een primaire verplichting, zoals die voortvloeiend uit
een verzekeringsovereenkomst, niet van toepassing is, is juist (HR 7 februari
1992, NJ 1992, 810). Niettemin kan het onderdeel niet tot cassatie leiden. (…) De
voormelde strekking van de regeling betreffende de schadestaatprocedure staat
er niet aan in de weg dat door partijen bij een overeenkomst tot
schadeverzekering rechtsgeldig kan worden overeengekomen dat, in geval van
een procedure ter zake van schade waarvan begroting redelijkerwijs nog niet
mogelijk is, die regeling zal mogen worden gevolgd.’
,Verzoekschriftprocedures
Ook in verzoekschriftprocedures bestaat de mogelijkheid een ‘eis in reconventie’
in te stellen: verzoek in reconventie. Er zijn 4 verschillen tussen een eis in
reconventie in een dagvaardingsprocedure en een verzoek in reconventie in een
verzoekschriftprocedure:
1. Zelfstandig verzoek
In art. 282 lid 4 Rv is bepaald dat het verweerschrift in een
verzoekschriftprocedure een zelfstandig verzoek mag bevatten mits dit
betrekking heeft op het onderwerp v.h. oorspronkelijke verzoek. Er dient
een verband te bestaan tussen het oorspronkelijk verzochte en het verzoek
in het verweerschrift.
2. Discretionaire bevoegdheid rechter
In de 2e zin van art. 282 lid 4 Rv is aangegeven: ‘de rechter kan aan de
verzoeker en de overige belanghebbenden gelegenheid geven tegen dit
zelfstandig verzoek een verweerschrift in te dienen’. Hier is sprake van een
discretionaire bevoegdheid v.d. rechter.
3. Ook overige belanghebbende kunnen tegen het reconventionele
verzoek een verweerschrift indienen
Als de rechter het toestaat, kunnen niet alleen de verzoeker maar ook
overige belanghebbende tegen het reconventionele verzoek een
verweerschrift indienen. Het zelfstandig verzoek in reconventie kan dus
niet alleen tegen de oorspronkelijke verzoeker maar ook tegen
medebelanghebbenden worden gericht art. 282 lid 4 2 e zin Rv.
4. Verzoek in reconventie kan ook mondeling
Uit arresten van de Hoge Raad (HR 16 november 1979, NJ 1980, 155 en HR
13 februari 1981, NJ 1981, 238) blijkt dat een verzoek in reconventie niet
alleen schriftelijk, doch ook mondeling kan worden gedaan. De Hoge Raad
heeft hierbij wel de beperking aangebracht: ‘dat de rechter een dergelijk
verzoek zal moeten terzijde stellen als hij oordeelt dat het in het gegeven
geval, bijvoorbeeld in verband met het late stadium waarin het is gedaan,
als strijdig met een goede procesorde moet worden aangemerkt’.
,College
, Literatuur
61: kantonzaken en advocaatzaken – conclusies en akten
Het belangrijkste verschil is dat partijen in zaken voor de kantonrechter in
persoon kunnen procederen en in alle andere zaken slechts vertegenwoordigd
door een advocaat art. 79 Rv.
In kantonzaken onderscheidt de wet 3 mogelijkheden:
1. De partij voert zelf het proces en verricht dus zelf alle proceshandelingen.
2. De partij laat zich daarbij bijstaan door een ander
3. De partij laat zich vertegenwoordigen door een gemachtigde die het
proces voor haar voert.
In dit geval kan de kantonrechter v.d. gemachtigde verlangen dat deze een
schriftelijke volmacht overlegt, tenzij de gemachtigde advocaat of
deurwaarder is art. 80 Rv.
De kantonrechter kan bijstand of vertegenwoordiging door een persoon tegen wie
ernstige bezwaren bestaan en die geen advocaat of deurwaarder is, weigeren art.
80 Rv. Tegen de beschikking kan die persoon in hb komen bij het hof.
Art. 82-85 Rv: conclusies en akten als proceshandelingen van partijen.
Conclusie = een gemotiveerd schriftelijk processtuk waarin een partij een
uiteenzetting geeft omtrent:
- De feiten in een zaak
- Het volgens haar toepasselijke recht bespreekt
- Haar standpunt en de argumenten voor haar standpunt naar voren brengt
- Eventueel een bewijsaanbod doet.
Dit alles uitmondend in een duidelijke slotsom.
Akte of akte ter rolle = een schriftelijk processtuk van relatief beperkte omvang
waarin bijv. een bewijsaanbod wordt gedaan of de eis wordt gewijzigd.
Art. 82 Rv: regelt het nemen van conclusies en akte vóór of op de roldatum. In
kantonzaken kan dit tijdens de rolzitting of door indiening ter griffie vóór de
roldatum. In civiele zaken met verplichte procesvertegenwoordiging is de
rolzitting bij alle rechtbanken afgeschaft en vervangen door een schriftelijke of
elektronische rolbehandeling. Conclusies en akten worden op de roldatum
genomen door indiening ter griffie vóór of op de roldatum een afschrift van deze
stukken aan de advocaat v.d. wederpartij toekomen art. 84 lid 4 Rv.
Alle schriftelijke conclusies en akten moeten worden ondertekend, in kantonzaken
door de partij of haar gemachtigde, in advocaatzaken door de advocaat art. 83
Rv. Op schriftelijke conclusies of akten die niet overeenkomstig art. 83 Rv zijn
ondertekend, kan geen acht worden geslagen.
De tekst uit het Compendium Burgerlijk procesrecht van Stein/Rueb,
Deventer: Wolters Kluwer 2024
Ondanks de verruiming v.d. bevoegdheidsgrens van kantonzaken tot €25.000,-
bevat het wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering geen afzonderlijke regeling
(meer) voor het procederen bij de kantonrechter. Waar de procedure bij de
kantonrechter afwijkt v.d. algemene regeling, wordt dat bij het betreffende
voorschrift vermeld. Dan wordt gesproken van kantonzaken of van zaken waarin
in persoon kan worden geprocedeerd. Het Landelijk procesreglement voor
rolzaken kanton begoot dat de wijze van procederen bij de kantonrechter in
civiele dagvaardingszaken zo veel mogelijk volgens dezelfde regels verloopt.
kantonrechter, het kort geding, de schadestaatprocedure,
verzoekschriftprocedures
Informatie Brightspace
In eerste aanleg moeten alle zaken bij de rechtbank aanhangig worden gemaakt
art. 42 RO. Een deel van die zaken wordt behandeld en beslist door de
kantonrechter. In art. 93 Rv is het takenpakket v.d. kantonrechter opgenomen.
De schadestaatprocedure
De regeling van artikel 612 e.v. Rv is van toepassing wanneer de rechter een
partij veroordeelt tot vergoeding van kosten, schaden en interessen. Op deze
algemene regel heeft de HR in het arrest HR 9 december 1988, NJ 1989, 397
(Jewlal/General Accident; niet verplicht) beperkingen aangebracht:
‘De art. 612 e.v. Rv kunnen uitsluitend toepassing vinden bij wettelijke
verplichtingen tot schadevergoeding, zoals die uit wanprestatie en
onrechtmatige daad, en niet indien uit een rechtshandeling, zoals een
overeenkomst van schadeverzekering, een – primaire – verplichting tot
schadevergoeding voortvloeit en deze verplichting niet wordt nagekomen. Dit is
ook in overeenstemming met het komende recht. … Opmerking verdient hierbij
nog dat een verzekerde die een geding tegen zijn schadeverzekeraar wil
aanspannen en die nog niet over voldoende gegevens beschikt om precies te
stellen op welk bedrag hij aanspraak meent te kunnen maken, een verklaring
voor recht kan vorderen dat de verzekeraar in beginsel tot betaling gehouden is,
zo de verzekerde voldoende belang heeft om uitsluitend een dergelijke verklaring
te verkrijgen.’
De Hoge Raad heeft hierbij geanticipeerd op het toenmalig komende recht, en
met name op artikel 6:95 BW, bepalend:
‘De schade die op grond van een wettelijke verplichting tot schadevergoeding
moet worden vergoed, bestaat in vermogensschade en ander nadeel, dit laatste
voorzover de wet op vergoeding hiervan recht geeft.’
In de latere uitspraak, HR 7 februari 1992, NJ 1992, 810 (Liberty/Budget Rent a
Car) heeft de Hoge Raad het uitgangspunt van het arrest Jewlal/General
Accident herhaald en het daar bepaalde tevens van toepassing verklaard op
(destijds) het recht van de Nederlandse Antillen.
Ten slotte is relevant het arrest HR 7 juni 1996, NJ 1996, 583 (ICNA/ ALM; niet
verplicht). In deze zaak oordeelde de Hoge Raad als volgt:
‘Het uitgangspunt van het onderdeel dat de regeling betreffende de
schadestaatprocedure bij een primaire verplichting, zoals die voortvloeiend uit
een verzekeringsovereenkomst, niet van toepassing is, is juist (HR 7 februari
1992, NJ 1992, 810). Niettemin kan het onderdeel niet tot cassatie leiden. (…) De
voormelde strekking van de regeling betreffende de schadestaatprocedure staat
er niet aan in de weg dat door partijen bij een overeenkomst tot
schadeverzekering rechtsgeldig kan worden overeengekomen dat, in geval van
een procedure ter zake van schade waarvan begroting redelijkerwijs nog niet
mogelijk is, die regeling zal mogen worden gevolgd.’
,Verzoekschriftprocedures
Ook in verzoekschriftprocedures bestaat de mogelijkheid een ‘eis in reconventie’
in te stellen: verzoek in reconventie. Er zijn 4 verschillen tussen een eis in
reconventie in een dagvaardingsprocedure en een verzoek in reconventie in een
verzoekschriftprocedure:
1. Zelfstandig verzoek
In art. 282 lid 4 Rv is bepaald dat het verweerschrift in een
verzoekschriftprocedure een zelfstandig verzoek mag bevatten mits dit
betrekking heeft op het onderwerp v.h. oorspronkelijke verzoek. Er dient
een verband te bestaan tussen het oorspronkelijk verzochte en het verzoek
in het verweerschrift.
2. Discretionaire bevoegdheid rechter
In de 2e zin van art. 282 lid 4 Rv is aangegeven: ‘de rechter kan aan de
verzoeker en de overige belanghebbenden gelegenheid geven tegen dit
zelfstandig verzoek een verweerschrift in te dienen’. Hier is sprake van een
discretionaire bevoegdheid v.d. rechter.
3. Ook overige belanghebbende kunnen tegen het reconventionele
verzoek een verweerschrift indienen
Als de rechter het toestaat, kunnen niet alleen de verzoeker maar ook
overige belanghebbende tegen het reconventionele verzoek een
verweerschrift indienen. Het zelfstandig verzoek in reconventie kan dus
niet alleen tegen de oorspronkelijke verzoeker maar ook tegen
medebelanghebbenden worden gericht art. 282 lid 4 2 e zin Rv.
4. Verzoek in reconventie kan ook mondeling
Uit arresten van de Hoge Raad (HR 16 november 1979, NJ 1980, 155 en HR
13 februari 1981, NJ 1981, 238) blijkt dat een verzoek in reconventie niet
alleen schriftelijk, doch ook mondeling kan worden gedaan. De Hoge Raad
heeft hierbij wel de beperking aangebracht: ‘dat de rechter een dergelijk
verzoek zal moeten terzijde stellen als hij oordeelt dat het in het gegeven
geval, bijvoorbeeld in verband met het late stadium waarin het is gedaan,
als strijdig met een goede procesorde moet worden aangemerkt’.
,College
, Literatuur
61: kantonzaken en advocaatzaken – conclusies en akten
Het belangrijkste verschil is dat partijen in zaken voor de kantonrechter in
persoon kunnen procederen en in alle andere zaken slechts vertegenwoordigd
door een advocaat art. 79 Rv.
In kantonzaken onderscheidt de wet 3 mogelijkheden:
1. De partij voert zelf het proces en verricht dus zelf alle proceshandelingen.
2. De partij laat zich daarbij bijstaan door een ander
3. De partij laat zich vertegenwoordigen door een gemachtigde die het
proces voor haar voert.
In dit geval kan de kantonrechter v.d. gemachtigde verlangen dat deze een
schriftelijke volmacht overlegt, tenzij de gemachtigde advocaat of
deurwaarder is art. 80 Rv.
De kantonrechter kan bijstand of vertegenwoordiging door een persoon tegen wie
ernstige bezwaren bestaan en die geen advocaat of deurwaarder is, weigeren art.
80 Rv. Tegen de beschikking kan die persoon in hb komen bij het hof.
Art. 82-85 Rv: conclusies en akten als proceshandelingen van partijen.
Conclusie = een gemotiveerd schriftelijk processtuk waarin een partij een
uiteenzetting geeft omtrent:
- De feiten in een zaak
- Het volgens haar toepasselijke recht bespreekt
- Haar standpunt en de argumenten voor haar standpunt naar voren brengt
- Eventueel een bewijsaanbod doet.
Dit alles uitmondend in een duidelijke slotsom.
Akte of akte ter rolle = een schriftelijk processtuk van relatief beperkte omvang
waarin bijv. een bewijsaanbod wordt gedaan of de eis wordt gewijzigd.
Art. 82 Rv: regelt het nemen van conclusies en akte vóór of op de roldatum. In
kantonzaken kan dit tijdens de rolzitting of door indiening ter griffie vóór de
roldatum. In civiele zaken met verplichte procesvertegenwoordiging is de
rolzitting bij alle rechtbanken afgeschaft en vervangen door een schriftelijke of
elektronische rolbehandeling. Conclusies en akten worden op de roldatum
genomen door indiening ter griffie vóór of op de roldatum een afschrift van deze
stukken aan de advocaat v.d. wederpartij toekomen art. 84 lid 4 Rv.
Alle schriftelijke conclusies en akten moeten worden ondertekend, in kantonzaken
door de partij of haar gemachtigde, in advocaatzaken door de advocaat art. 83
Rv. Op schriftelijke conclusies of akten die niet overeenkomstig art. 83 Rv zijn
ondertekend, kan geen acht worden geslagen.
De tekst uit het Compendium Burgerlijk procesrecht van Stein/Rueb,
Deventer: Wolters Kluwer 2024
Ondanks de verruiming v.d. bevoegdheidsgrens van kantonzaken tot €25.000,-
bevat het wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering geen afzonderlijke regeling
(meer) voor het procederen bij de kantonrechter. Waar de procedure bij de
kantonrechter afwijkt v.d. algemene regeling, wordt dat bij het betreffende
voorschrift vermeld. Dan wordt gesproken van kantonzaken of van zaken waarin
in persoon kan worden geprocedeerd. Het Landelijk procesreglement voor
rolzaken kanton begoot dat de wijze van procederen bij de kantonrechter in
civiele dagvaardingszaken zo veel mogelijk volgens dezelfde regels verloopt.
