Samenvatting CB
HOOFDSTUK 1
Met de informatie die een bedrijf beschikbaar stelt, wordt verantwoording afgelegd aan externe
belanghebbende. Betrouwbaarheid is hierbij erg belangrijk.
Assurance-opdrachten: een accountant formuleert een conclusie die is bedoeld om het
vertrouwen van de beoogde gebruikers in de uitkomst van de controle te versterken. De NV-
COS geeft uitgangspunten voor deze opdrachten.
Bedrijven krijgen steeds meer te maken met controle. Daarbij spelen de volgende
ontwikkelingen een grote rol:
Voortgaande internationalisatie
Groeiende mogelijkheden met ICT
Accentverschuivingen in de regelgeving
Trends in de verslaggeving
Groeiende maatschappelijke behoefte aan toezicht
Assurance-opdrachten:
Assurance-opdrachten worden ook wel audit of Financial stakement genoemd. Een Assurance-
opdracht is een opdracht waarbij een accountant een conclusie formuleert die is bedoeld om
het vertrouwen van de beoogde gebruikers, niet-zijnde de verantwoordelijke partij, in de
uitkomst van de evaluatie van of de toetsing van het object van onderzoek, ten opzichte van
criteria, te versterken.
Het wekken van vertrouwen bij de gebruiker staat hierbij centraal. De meeste Assurance-
opdrachten betreffen controle van financiële overzichten.
Vraag naar accountantscontrole:
De vraag is ontstaan door de scheiding tussen de eigendom en het beheer van
vermogensbestanddelen. Later kwamen er andere groepen bij die belang hadden bij het reilen
en het zeilen van een onderneming. Hierdoor werden veel ondernemingen verplicht financiële
gegevens openbaar te maken. Een onderneming legt hierbij ook verantwoording af, deze
verantwoording moet gecontroleerd worden door een accountant middels een
controleverklaring.
De controle van de jaarreking richt zich op de vraag of deze ‘een getrouw’ beeld geeft.
Theoretische grondslagen:
Voor het verklaren en analyseren van de behoefte aan accountantscontrole bestaan diverse
wetenschappelijke theorieën. De belangrijkste hiervan zijn:
Informatietheorie; geeft economische onderbouwing van behoefte aan een
accountantsverklaring weer.
De agencytheorie; de afkomstig is van de financieringsleer en zich richt op het ontstaan
en de ontwikkeling van de vormen waarin transacties plaatsvinden en op de complicaties
die zich daarbij kunnen voordoen.
Verzekeringstheorie; waarbij de controlekosten worden gezien als een premie voor het
overdragen van het risico van onjuiste informatie.
Vertrouwenstheorie; waarbij het uitgangspunt is dat het bestaansrecht van de
accountantscontrole afhankelijk is van het vertrouwen dat de controlefunctie van de
accountant wekt bij het maatschappelijk verkeer.
1
, Samenvatting CB
Informatierisico risico dat onjuiste informatie is verschaft. Informatierisico kan door 4
factoren ontstaan:
1. De afstand van de gebruiker tot het te beoordelen object;
2. het bestaan van tegengestelde belangen;
3. de toenemende omvang van de te verwerken gegevens;
4. de complexiteit van de transacties.
Agencytheorie:
Dit wordt verklaard door tegengestelde belangen tussen het management (agent) en de
aandeelhouders (principaal). Het management (agent, lasthebber) verricht diensten ten
behoeve van de lastgeven (principaal, lastgever). Er ontstaan tussen deze 2 tegengestelde
belangen. Aandeelhouder wil zoveel mogelijk verantwoorde winst. Het management kan er
echter voor kiezen deze winsten niet volledig te verantwoorden door bv zichzelf beloningen toe
te kennen.
De principaals (aandeelhouders) lopen dus risico en om dit risico te reduceren hebben zij
beheersingssystemen gecreëerd. Het afleggen van verantwoording door middel van een
jaarrekening maakt deel uit van die systemen.
Agency costs: kosten die het gevolg zijn van de scheiding van eigendom en beheer en van
delegatie van bevoegdheden.
Verzekeringstheorie:
Hierbij worden controlekosten gezien als een vergoeding voor het overdragen van het risico van
onjuiste informatie. De kosten van de accountantscontrole staan tegenover het risico van
onbetrouwbare informatie.
De vertrouwenstheorie is een normatieve theorie, terwijl de informatietheorie, de agencytheorie
en de verzekeringstheorie vooral verklarende theorieën zijn.
De vertrouwenstheorie van Limperg benadrukt vooral de eisen die aan de accountantsfunctie
worden gesteld op basis van het vertrouwen dat bij het maatschappelijk verkeer wordt
opgeroepen. Dat vertrouwen is gebaseerd op de verwachtingen van het gebruikersverkeer over
de kwaliteit en dienstverlening van accountants. De kwaliteit van een produc tof dienst in het
algemeen wordt bepaald door de mate waarin het betreffende product of dienst voldoet aan de
verwachtingen van de gebruikers. Als niet wordt voldaan aan die verwachtingen, is er sprake
van een verwachtingskloof.
De klant verwacht van accountants tegenwoordig niet alleen meer dat de jaarrekening
gecontroleerd wordt, maar dat er ook naar andere onderwerpen wordt gekeken. Dit worden
onderzoeksobjecten genoemd. Deze verbreding van het onderzoeksterrein van accountants
heeft ertoe geleid dat de Nadere voorschriften Controle- en overige standaarden (NV COS)
worden voorafgegaan door het Stramien voor Assurance-opdrachten, waarin de doelstellingen
en de uitgangspunten voor het gehele terrein van Assurance-opdrachten wordt besproken.
Niet alle opdrachten zijn bedoeld om vertrouwen te verstreken. Deze andere opdrachten
worden ook wel aan Assurance verwante opdrachten genoemd. Dit zijn bv opdrachten voor het
samenstellen van financiële informatie, het verzorgen van belasting aangifte etc.
2
, Samenvatting CB
Soorten werkzaamheden van de accountant:
Alle opdrachten
Aan
assurance
verwante
opdrachten
Assurance-
opdrachten
Opdracht
tot controle
jaarrekening
Het vakgebied van de accountantscontrole wordt tegenwoordig meestal aangeduid als Auditing
& Assurance.
Het ‘beoordelen’ uit de definitie is het toetsen van informatie en van de systemen aan de
beoogde kwaliteiten, met name op relevantie, toereikendheid en betrouwbaarheid, ten behoeve
van het daaraan toevoegen van zekerheid.
Bij Auditing & Assurance gaat het dus om assuranceverschaffing en om meer objecten van
onderzoek. Het is dus niet alleen het certificeren van een jaarrekening.
Bij assuranceverschaffing zijn belangrijke aspecten:
- het verkrijgen van inzicht in de normen die bij het onderzoek een rol spelen. Daarbij gaat
het zowel om de intern bepaalde normen die bij de toetsing worden gehanteerd als de
extern opgelegde normen.
- de risicoanayse
- het proces van het onderzoek, waarbij het vooral gaat om de wijze waarop controle-
informatie wordt verkregen
- de deugdelijke grondslag voor de professionele oordeelsvorming
- de rapportering van de uitkomsten van het onderzoek.
3
HOOFDSTUK 1
Met de informatie die een bedrijf beschikbaar stelt, wordt verantwoording afgelegd aan externe
belanghebbende. Betrouwbaarheid is hierbij erg belangrijk.
Assurance-opdrachten: een accountant formuleert een conclusie die is bedoeld om het
vertrouwen van de beoogde gebruikers in de uitkomst van de controle te versterken. De NV-
COS geeft uitgangspunten voor deze opdrachten.
Bedrijven krijgen steeds meer te maken met controle. Daarbij spelen de volgende
ontwikkelingen een grote rol:
Voortgaande internationalisatie
Groeiende mogelijkheden met ICT
Accentverschuivingen in de regelgeving
Trends in de verslaggeving
Groeiende maatschappelijke behoefte aan toezicht
Assurance-opdrachten:
Assurance-opdrachten worden ook wel audit of Financial stakement genoemd. Een Assurance-
opdracht is een opdracht waarbij een accountant een conclusie formuleert die is bedoeld om
het vertrouwen van de beoogde gebruikers, niet-zijnde de verantwoordelijke partij, in de
uitkomst van de evaluatie van of de toetsing van het object van onderzoek, ten opzichte van
criteria, te versterken.
Het wekken van vertrouwen bij de gebruiker staat hierbij centraal. De meeste Assurance-
opdrachten betreffen controle van financiële overzichten.
Vraag naar accountantscontrole:
De vraag is ontstaan door de scheiding tussen de eigendom en het beheer van
vermogensbestanddelen. Later kwamen er andere groepen bij die belang hadden bij het reilen
en het zeilen van een onderneming. Hierdoor werden veel ondernemingen verplicht financiële
gegevens openbaar te maken. Een onderneming legt hierbij ook verantwoording af, deze
verantwoording moet gecontroleerd worden door een accountant middels een
controleverklaring.
De controle van de jaarreking richt zich op de vraag of deze ‘een getrouw’ beeld geeft.
Theoretische grondslagen:
Voor het verklaren en analyseren van de behoefte aan accountantscontrole bestaan diverse
wetenschappelijke theorieën. De belangrijkste hiervan zijn:
Informatietheorie; geeft economische onderbouwing van behoefte aan een
accountantsverklaring weer.
De agencytheorie; de afkomstig is van de financieringsleer en zich richt op het ontstaan
en de ontwikkeling van de vormen waarin transacties plaatsvinden en op de complicaties
die zich daarbij kunnen voordoen.
Verzekeringstheorie; waarbij de controlekosten worden gezien als een premie voor het
overdragen van het risico van onjuiste informatie.
Vertrouwenstheorie; waarbij het uitgangspunt is dat het bestaansrecht van de
accountantscontrole afhankelijk is van het vertrouwen dat de controlefunctie van de
accountant wekt bij het maatschappelijk verkeer.
1
, Samenvatting CB
Informatierisico risico dat onjuiste informatie is verschaft. Informatierisico kan door 4
factoren ontstaan:
1. De afstand van de gebruiker tot het te beoordelen object;
2. het bestaan van tegengestelde belangen;
3. de toenemende omvang van de te verwerken gegevens;
4. de complexiteit van de transacties.
Agencytheorie:
Dit wordt verklaard door tegengestelde belangen tussen het management (agent) en de
aandeelhouders (principaal). Het management (agent, lasthebber) verricht diensten ten
behoeve van de lastgeven (principaal, lastgever). Er ontstaan tussen deze 2 tegengestelde
belangen. Aandeelhouder wil zoveel mogelijk verantwoorde winst. Het management kan er
echter voor kiezen deze winsten niet volledig te verantwoorden door bv zichzelf beloningen toe
te kennen.
De principaals (aandeelhouders) lopen dus risico en om dit risico te reduceren hebben zij
beheersingssystemen gecreëerd. Het afleggen van verantwoording door middel van een
jaarrekening maakt deel uit van die systemen.
Agency costs: kosten die het gevolg zijn van de scheiding van eigendom en beheer en van
delegatie van bevoegdheden.
Verzekeringstheorie:
Hierbij worden controlekosten gezien als een vergoeding voor het overdragen van het risico van
onjuiste informatie. De kosten van de accountantscontrole staan tegenover het risico van
onbetrouwbare informatie.
De vertrouwenstheorie is een normatieve theorie, terwijl de informatietheorie, de agencytheorie
en de verzekeringstheorie vooral verklarende theorieën zijn.
De vertrouwenstheorie van Limperg benadrukt vooral de eisen die aan de accountantsfunctie
worden gesteld op basis van het vertrouwen dat bij het maatschappelijk verkeer wordt
opgeroepen. Dat vertrouwen is gebaseerd op de verwachtingen van het gebruikersverkeer over
de kwaliteit en dienstverlening van accountants. De kwaliteit van een produc tof dienst in het
algemeen wordt bepaald door de mate waarin het betreffende product of dienst voldoet aan de
verwachtingen van de gebruikers. Als niet wordt voldaan aan die verwachtingen, is er sprake
van een verwachtingskloof.
De klant verwacht van accountants tegenwoordig niet alleen meer dat de jaarrekening
gecontroleerd wordt, maar dat er ook naar andere onderwerpen wordt gekeken. Dit worden
onderzoeksobjecten genoemd. Deze verbreding van het onderzoeksterrein van accountants
heeft ertoe geleid dat de Nadere voorschriften Controle- en overige standaarden (NV COS)
worden voorafgegaan door het Stramien voor Assurance-opdrachten, waarin de doelstellingen
en de uitgangspunten voor het gehele terrein van Assurance-opdrachten wordt besproken.
Niet alle opdrachten zijn bedoeld om vertrouwen te verstreken. Deze andere opdrachten
worden ook wel aan Assurance verwante opdrachten genoemd. Dit zijn bv opdrachten voor het
samenstellen van financiële informatie, het verzorgen van belasting aangifte etc.
2
, Samenvatting CB
Soorten werkzaamheden van de accountant:
Alle opdrachten
Aan
assurance
verwante
opdrachten
Assurance-
opdrachten
Opdracht
tot controle
jaarrekening
Het vakgebied van de accountantscontrole wordt tegenwoordig meestal aangeduid als Auditing
& Assurance.
Het ‘beoordelen’ uit de definitie is het toetsen van informatie en van de systemen aan de
beoogde kwaliteiten, met name op relevantie, toereikendheid en betrouwbaarheid, ten behoeve
van het daaraan toevoegen van zekerheid.
Bij Auditing & Assurance gaat het dus om assuranceverschaffing en om meer objecten van
onderzoek. Het is dus niet alleen het certificeren van een jaarrekening.
Bij assuranceverschaffing zijn belangrijke aspecten:
- het verkrijgen van inzicht in de normen die bij het onderzoek een rol spelen. Daarbij gaat
het zowel om de intern bepaalde normen die bij de toetsing worden gehanteerd als de
extern opgelegde normen.
- de risicoanayse
- het proces van het onderzoek, waarbij het vooral gaat om de wijze waarop controle-
informatie wordt verkregen
- de deugdelijke grondslag voor de professionele oordeelsvorming
- de rapportering van de uitkomsten van het onderzoek.
3
