VTV-samenvatting:
Sondevoeding:
VTV Samenvatting – Sondevoeding
Sondevoeding is vloeibare voeding die via een sonde rechtstreeks in het
maagdarmkanaal wordt toegediend wanneer een zorgvrager niet
voldoende kan eten of drinken via de mond. Dit kan nodig zijn bij
bijvoorbeeld slikproblemen, neurologische aandoeningen, operaties aan de
mond of keel, verminderde eetlust door ziekte of wanneer iemand een
verhoogd risico heeft op ondervoeding. Sondevoeding bevat alle
noodzakelijke voedingsstoffen zoals eiwitten, koolhydraten, vetten,
vitamines, mineralen en vocht, zodat het lichaam toch voldoende energie
en voedingsstoffen krijgt.
De meest gebruikte sonde bij kortdurende sondevoeding is de neus-
maagsonde (NMS). Dit is een dun en flexibel slangetje dat via het
neusgat wordt ingebracht en via de keel en slokdarm in de maag
terechtkomt. Het inbrengen van een neus-maagsonde mag alleen worden
uitgevoerd door een bekwame verpleegkundige of verzorgende. Soms kan
een zorgvrager die hier ervaring mee heeft de sonde ook zelf inbrengen.
Sondevoeding via een neus-maagsonde kan worden toegediend in
verschillende zorgsituaties, zoals in het ziekenhuis, een verpleeghuis of
thuis.
Bij het inbrengen van een neus-maagsonde is kennis van de anatomie
belangrijk. De sonde gaat via het neusgat naar de keelholte en vervolgens
naar de slokdarm. De luchtpijp ligt vóór de slokdarm en wordt tijdens het
slikken afgesloten door het strottenklepje (epiglottis). Daarom wordt de
zorgvrager vaak gevraagd water te drinken tijdens het inbrengen, zodat de
sonde gemakkelijker de slokdarm ingaat en niet in de luchtpijp
terechtkomt. Vanuit de slokdarm wordt de sonde verder doorgeschoven tot
in de maag.
Naast de neus-maagsonde bestaan er ook andere soorten sondes. Een
neus-duodenumsonde loopt via de neus naar het eerste deel van de
dunne darm (het duodenum) en een neus-jejunumsonde loopt naar een
dieper deel van de dunne darm (het jejunum). Deze worden gebruikt
wanneer de maag niet goed werkt, maar de darmen nog wel goed
functioneren. Wanneer een zorgvrager langer dan ongeveer zes weken
sondevoeding nodig heeft, wordt vaak gekozen voor een sonde die via de
buikwand wordt ingebracht. Dit wordt bijvoorbeeld een PEG-sonde
(Percutane Endoscopische Gastrostomie) genoemd wanneer de
sonde uitkomt in de maag. Wanneer de sonde in de dunne darm uitkomt
spreekt men van een jejunostomie. Een voordeel van een sonde via de
,buikwand is dat deze minder snel verschuift, minder irritatie veroorzaakt in
neus en keel en vaak comfortabeler is voor de zorgvrager.
Voordat een neus-maagsonde wordt ingebracht moet de juiste lengte
worden bepaald. Dit gebeurt met de NEX+10 methode. Hierbij meet je
de afstand van de neus (N) naar de oorlel (E) en vervolgens naar het
uiteinde van het borstbeen (X). Daarna tel je hier ongeveer 10 cm bij op.
Deze lengte zorgt ervoor dat de sonde in de maag terechtkomt en niet in
de slokdarm blijft steken of te ver wordt ingebracht.
Het is zeer belangrijk om na het inbrengen te controleren of de sonde
daadwerkelijk in de maag ligt. Dit gebeurt door maaginhoud (aspiraat)
op te trekken en de zuurgraad te meten met een pH-indicator.
Maaginhoud heeft normaal een lage pH. Wanneer de pH 5,5 of lager is,
mag de sondevoeding worden toegediend. Is de pH hoger dan 5,5, dan
kan dit betekenen dat de sonde niet goed ligt en moet er eerst overleg
plaatsvinden met een arts. Nadat de ligging eenmaal goed is vastgesteld,
kan bij vervolgtoedieningen vaak een visuele controle worden uitgevoerd.
Hierbij controleer je of de pleister nog goed vastzit, of het markeringspunt
op de sonde nog op dezelfde plek zit en of de sonde niet zichtbaar
opgekruld is in de mond of keel.
Het is belangrijk om alert te zijn op verplaatsing van de sonde. Als de
sonde verschuift kan sondevoeding in de luchtwegen terechtkomen, wat
kan leiden tot aspiratie en mogelijk een longontsteking. Signalen dat een
sonde mogelijk verkeerd ligt zijn onder andere hoesten, benauwdheid,
braken, pijn op de borst, zweten, angst of een blauw verkleurde huid
(cyanose). In zulke gevallen moet de voeding direct worden gestopt en
moet de ligging van de sonde opnieuw gecontroleerd worden.
Sondevoeding kan op verschillende manieren worden toegediend. Bij
bolusvoeding krijgt de zorgvrager meerdere keren per dag porties
voeding via een spuit of trechter. Dit lijkt het meest op een normaal
eetpatroon. Bij intermitterende voeding krijgt de zorgvrager gedurende
een deel van de dag voeding via een pomp. Bij continue voeding loopt
de sondevoeding 24 uur per dag via een voedingspomp. Continue voeding
wordt vaak beter verdragen, omdat de voeding langzaam en gelijkmatig
wordt toegediend.
Bij het gebruik van sondevoeding zijn verschillende aandachtspunten
belangrijk. De zorgvrager moet bij voorkeur in een halfzittende houding
liggen om aspiratie te voorkomen. De sonde moet regelmatig worden
doorgespoeld met lauw water om verstopping te voorkomen, meestal
vier tot zes keer per dag en altijd voor en na het toedienen van voeding of
medicatie. Sondevoeding moet na opening maximaal 24 uur in de
, koelkast worden bewaard en het tijdstip van openen moet op de
verpakking worden genoteerd.
Ook mondzorg is erg belangrijk bij zorgvragers met sondevoeding. Omdat
zij minder eten en drinken wordt er minder speeksel geproduceerd, wat
het risico op ontstekingen van het mondslijmvlies en tandvlees vergroot.
Daarom moeten de tanden minimaal twee keer per dag worden gepoetst,
de mond meerdere keren per dag worden gespoeld en moeten de lippen
worden verzorgd met bijvoorbeeld vaseline of lippenbalsem.
Net als bij andere medische handelingen
kunnen er complicaties optreden bij
sondevoeding. Bij een neus-maagsonde
kunnen bijvoorbeeld irritaties van neus of
keel, misselijkheid, braken, verstopping van
de sonde of aspiratie optreden. Bij sondes via
de buikwand kunnen ook lokale complicaties
ontstaan, zoals wondinfecties, huidirritatie,
lekkage rond de insteekopening of
drukplekken van de fixatiedisk. In sommige
gevallen kan de sonde uit de fistel vallen. Het
is dan belangrijk dat er zo snel mogelijk een
nieuwe sonde wordt geplaatst om te
voorkomen dat de fistelgang sluit.
Tot slot heeft het krijgen van sondevoeding
vaak ook invloed op de kwaliteit van leven
van de zorgvrager. Eten speelt een belangrijke rol in sociale situaties en in
het dagelijks leven. Het niet meer normaal kunnen eten kan emotioneel
zwaar zijn. Als verpleegkundige is het daarom belangrijk om niet alleen
aandacht te hebben voor de technische handelingen rondom de sonde,
maar ook voor de psychosociale ondersteuning van de zorgvrager.
Zelfmanagment Diabetes:
Mondzorg:
Goede mondverzorging is belangrijk zodat een zorgvrager goed kan
kauwen, bijten, praten en lachen. Door dagelijkse mondzorg worden
problemen zoals gaatjes (cariës), pijn, ontstekingen, slechte adem,
smaakstoornissen en ondervoeding voorkomen. Een gezonde en
pijnvrije mond zorgt ervoor dat iemand beter kan eten en minder kans
heeft op infecties. Daarom draagt goede mondzorg bij aan een betere
kwaliteit van leven.
Mondverzorging bestaat uit verschillende onderdelen. Eerst wordt een
mondinspectie gedaan, waarbij gekeken wordt naar het tandvlees, de
Sondevoeding:
VTV Samenvatting – Sondevoeding
Sondevoeding is vloeibare voeding die via een sonde rechtstreeks in het
maagdarmkanaal wordt toegediend wanneer een zorgvrager niet
voldoende kan eten of drinken via de mond. Dit kan nodig zijn bij
bijvoorbeeld slikproblemen, neurologische aandoeningen, operaties aan de
mond of keel, verminderde eetlust door ziekte of wanneer iemand een
verhoogd risico heeft op ondervoeding. Sondevoeding bevat alle
noodzakelijke voedingsstoffen zoals eiwitten, koolhydraten, vetten,
vitamines, mineralen en vocht, zodat het lichaam toch voldoende energie
en voedingsstoffen krijgt.
De meest gebruikte sonde bij kortdurende sondevoeding is de neus-
maagsonde (NMS). Dit is een dun en flexibel slangetje dat via het
neusgat wordt ingebracht en via de keel en slokdarm in de maag
terechtkomt. Het inbrengen van een neus-maagsonde mag alleen worden
uitgevoerd door een bekwame verpleegkundige of verzorgende. Soms kan
een zorgvrager die hier ervaring mee heeft de sonde ook zelf inbrengen.
Sondevoeding via een neus-maagsonde kan worden toegediend in
verschillende zorgsituaties, zoals in het ziekenhuis, een verpleeghuis of
thuis.
Bij het inbrengen van een neus-maagsonde is kennis van de anatomie
belangrijk. De sonde gaat via het neusgat naar de keelholte en vervolgens
naar de slokdarm. De luchtpijp ligt vóór de slokdarm en wordt tijdens het
slikken afgesloten door het strottenklepje (epiglottis). Daarom wordt de
zorgvrager vaak gevraagd water te drinken tijdens het inbrengen, zodat de
sonde gemakkelijker de slokdarm ingaat en niet in de luchtpijp
terechtkomt. Vanuit de slokdarm wordt de sonde verder doorgeschoven tot
in de maag.
Naast de neus-maagsonde bestaan er ook andere soorten sondes. Een
neus-duodenumsonde loopt via de neus naar het eerste deel van de
dunne darm (het duodenum) en een neus-jejunumsonde loopt naar een
dieper deel van de dunne darm (het jejunum). Deze worden gebruikt
wanneer de maag niet goed werkt, maar de darmen nog wel goed
functioneren. Wanneer een zorgvrager langer dan ongeveer zes weken
sondevoeding nodig heeft, wordt vaak gekozen voor een sonde die via de
buikwand wordt ingebracht. Dit wordt bijvoorbeeld een PEG-sonde
(Percutane Endoscopische Gastrostomie) genoemd wanneer de
sonde uitkomt in de maag. Wanneer de sonde in de dunne darm uitkomt
spreekt men van een jejunostomie. Een voordeel van een sonde via de
,buikwand is dat deze minder snel verschuift, minder irritatie veroorzaakt in
neus en keel en vaak comfortabeler is voor de zorgvrager.
Voordat een neus-maagsonde wordt ingebracht moet de juiste lengte
worden bepaald. Dit gebeurt met de NEX+10 methode. Hierbij meet je
de afstand van de neus (N) naar de oorlel (E) en vervolgens naar het
uiteinde van het borstbeen (X). Daarna tel je hier ongeveer 10 cm bij op.
Deze lengte zorgt ervoor dat de sonde in de maag terechtkomt en niet in
de slokdarm blijft steken of te ver wordt ingebracht.
Het is zeer belangrijk om na het inbrengen te controleren of de sonde
daadwerkelijk in de maag ligt. Dit gebeurt door maaginhoud (aspiraat)
op te trekken en de zuurgraad te meten met een pH-indicator.
Maaginhoud heeft normaal een lage pH. Wanneer de pH 5,5 of lager is,
mag de sondevoeding worden toegediend. Is de pH hoger dan 5,5, dan
kan dit betekenen dat de sonde niet goed ligt en moet er eerst overleg
plaatsvinden met een arts. Nadat de ligging eenmaal goed is vastgesteld,
kan bij vervolgtoedieningen vaak een visuele controle worden uitgevoerd.
Hierbij controleer je of de pleister nog goed vastzit, of het markeringspunt
op de sonde nog op dezelfde plek zit en of de sonde niet zichtbaar
opgekruld is in de mond of keel.
Het is belangrijk om alert te zijn op verplaatsing van de sonde. Als de
sonde verschuift kan sondevoeding in de luchtwegen terechtkomen, wat
kan leiden tot aspiratie en mogelijk een longontsteking. Signalen dat een
sonde mogelijk verkeerd ligt zijn onder andere hoesten, benauwdheid,
braken, pijn op de borst, zweten, angst of een blauw verkleurde huid
(cyanose). In zulke gevallen moet de voeding direct worden gestopt en
moet de ligging van de sonde opnieuw gecontroleerd worden.
Sondevoeding kan op verschillende manieren worden toegediend. Bij
bolusvoeding krijgt de zorgvrager meerdere keren per dag porties
voeding via een spuit of trechter. Dit lijkt het meest op een normaal
eetpatroon. Bij intermitterende voeding krijgt de zorgvrager gedurende
een deel van de dag voeding via een pomp. Bij continue voeding loopt
de sondevoeding 24 uur per dag via een voedingspomp. Continue voeding
wordt vaak beter verdragen, omdat de voeding langzaam en gelijkmatig
wordt toegediend.
Bij het gebruik van sondevoeding zijn verschillende aandachtspunten
belangrijk. De zorgvrager moet bij voorkeur in een halfzittende houding
liggen om aspiratie te voorkomen. De sonde moet regelmatig worden
doorgespoeld met lauw water om verstopping te voorkomen, meestal
vier tot zes keer per dag en altijd voor en na het toedienen van voeding of
medicatie. Sondevoeding moet na opening maximaal 24 uur in de
, koelkast worden bewaard en het tijdstip van openen moet op de
verpakking worden genoteerd.
Ook mondzorg is erg belangrijk bij zorgvragers met sondevoeding. Omdat
zij minder eten en drinken wordt er minder speeksel geproduceerd, wat
het risico op ontstekingen van het mondslijmvlies en tandvlees vergroot.
Daarom moeten de tanden minimaal twee keer per dag worden gepoetst,
de mond meerdere keren per dag worden gespoeld en moeten de lippen
worden verzorgd met bijvoorbeeld vaseline of lippenbalsem.
Net als bij andere medische handelingen
kunnen er complicaties optreden bij
sondevoeding. Bij een neus-maagsonde
kunnen bijvoorbeeld irritaties van neus of
keel, misselijkheid, braken, verstopping van
de sonde of aspiratie optreden. Bij sondes via
de buikwand kunnen ook lokale complicaties
ontstaan, zoals wondinfecties, huidirritatie,
lekkage rond de insteekopening of
drukplekken van de fixatiedisk. In sommige
gevallen kan de sonde uit de fistel vallen. Het
is dan belangrijk dat er zo snel mogelijk een
nieuwe sonde wordt geplaatst om te
voorkomen dat de fistelgang sluit.
Tot slot heeft het krijgen van sondevoeding
vaak ook invloed op de kwaliteit van leven
van de zorgvrager. Eten speelt een belangrijke rol in sociale situaties en in
het dagelijks leven. Het niet meer normaal kunnen eten kan emotioneel
zwaar zijn. Als verpleegkundige is het daarom belangrijk om niet alleen
aandacht te hebben voor de technische handelingen rondom de sonde,
maar ook voor de psychosociale ondersteuning van de zorgvrager.
Zelfmanagment Diabetes:
Mondzorg:
Goede mondverzorging is belangrijk zodat een zorgvrager goed kan
kauwen, bijten, praten en lachen. Door dagelijkse mondzorg worden
problemen zoals gaatjes (cariës), pijn, ontstekingen, slechte adem,
smaakstoornissen en ondervoeding voorkomen. Een gezonde en
pijnvrije mond zorgt ervoor dat iemand beter kan eten en minder kans
heeft op infecties. Daarom draagt goede mondzorg bij aan een betere
kwaliteit van leven.
Mondverzorging bestaat uit verschillende onderdelen. Eerst wordt een
mondinspectie gedaan, waarbij gekeken wordt naar het tandvlees, de
