Samenvatting gedeelte Huid PKA

Productzorg Huid 10 maart 2020



Huid
Algemene aspecten
Huidaandoeningen
 Meestal niet levensbedreigend
 Kunnen ernstig ongemak voor de patiënt veroorzaken
o Psychische en sociale impact
 Rechtvaardiging voor (medicamenteuze) behandeling
 Lokale toediening van geneesmiddel en/of indifferente basis
o Naast de farmacologische eigenschappen van een geneesmiddel is de basis belangrijk
voor het therapeutische effect
o Systemische bijwerkingen kunnen optreden als gevolg van (ongewenste) absorptie
 Zeer ernstige huidaandoening: systemische aanpak

Lokale toepassing dermatica
 Specifiek lokaal effect
 Lokaal hogere concentraties geneesmiddel
 Minder systemische belasting
 Pas op voor sensibilisatie

Anatomie vna de huid




Fysiologie en functie van de huid
 Epidermis
o Bescherming
o Vijf lagen
 Buitenste laag: stratum corneum
 Binneste vier lagen levend
o Verschillende diktes over het gehele lichaam
o Continue vernieuwing van cellen van binnen naar butien
o Keratinisering, vorming hoornachtige laag
 Stratum corneum
o Buitenste laag van epidermis
o Dode, keratine bevattende cellen
o Barrière tegen water, micro-organismen, chemische stoffen, straling
o pH 5,4-5,9
o Lipoïdmembraan

,Productzorg Huid 10 maart 2020


 Moleculen < 500 dalton passeren stratum corneum via passieve diffusie en
osmose
o Kan water opnemen (10-20% → 50-75%)
 Occlusie, baden
 Hydratatie verhoogt permeabiliteit
 Dermis
o 3-5 mm dik
o Bloedvaten en zenuwen
o Voedt de epidermis
o Mechanische sterkte en elasticiteit
 Hypodermis
o Subcutaan weefsel met vet
o Isolatie en bescherming
 Haren, talgklieren, zweetklieren

Werking van dermatica
 Oppervlaktewerking
 Penetratie in de huid
 Absorptie via de huid
o Systemisch effect
o Transdermale toediening

Biofarmacie van dermatica
 Geneesmiddel (drug [compound], active substance, API)
o Oplosbaarheid in basis, partitiecoëfficiënt huid/basis, molecuulgrootte,
deeltjesgrootte (suspensie), lading, concentratie in basis
 Drijvende kracht voor geneesmiddelpenetratie: passieve diffusie, osmose
 Lipofiel geneesmiddel penetreert sneller in huid dan hydrofiel geneesmiddel
 Basis (vehicle)
o Koelend, indrogend, beschermend, hydraterend
o Hydrofiel geneesmiddel penetreert sneller in de huid vanuit waterige basis dan
vanuit vette basis
 Al gedeeltelijk opgelost
 Oververzadigde oplossing door verdamping oplosmiddelen
 Hulpstoffen (excipients)
o Penetratiebevorderaars
 Ureum, salicylzuur
 Organische oplosmiddelen (bijv. propyleenglycol, isopropylalcohol, dmso)
 Emulgatoren
o pH basis in combinatie met pH huid
 Occlusie
o Verhoogt absorptie
 Contactoppervlak en dikte van aangebrachte laag
 Plaats op het lichaam
o Huiddikte op plaats van toediening
 Conditie van de huid
o Hydratatie
o Beschadiging → Epidermis is de enige barrière
 Mechanisch → Wrijven, massage

, Productzorg Huid 10 maart 2020


pH huid en pH dermatica
 Dermatologische preparaten met fysiologische pH (huid: 5,4- 5,9) geven minste irritatie
 pH beïnvloedt dissociatie van zwak zuur of zwak basisch geneesmiddel
o In ongeïoniseerde vorm penetreert geneesmiddel sneller en beter in de huid
o Beïnvloeding absorptie en dus werking
o pH-partitietheorie

Waarop berust de keuze van de basis?
 Conditie van de huid
o Herstelvochtbalans naar normale waarde
o Nat op nat, vet op droog
 Nattende huidaandoening; vloeibaar preparaat
 Droge huidaandoening; halfvast preparaat met vet
 Plaats op het lichaam
o Behaarde huid: afwasbare basis
o Huidplooien: vermijd occlusie
 Aanvaardbaarheid voor gebruiker
 Verenigbaarheid met geneesmiddel

Fysische eigenschappen basis
 Gebruikt voor optimalisering van de therapie
 Indifferente therapie
 Koelend of drogend door aanwezigheid vluchtige oplosmiddelen → Water, ethanol
 Drogend en beschermend door gedispergeerde indifferente stoffen → Zinkoxide, talk,
zetmeel
 Tegengaan dehydratatie met hydrofobe bestanddelen → Paraffine, vaseline, plantaardige olie,
glycerine

Pathofysiologische factoren
 Medebepalend voor effectiviteit van een dermaticum
 Penetratie sneller via dunnere huid dan dikkere huid
o Achter oor, ooglid, scrotum versus handpalm, voetzool
 Penetratie sneller via beschadigde huid dan intacte huid
 Penetratie sneller in gehydrateerd huid dan in droge huid

Doseren van dermatica
 Fysische werking
o Ruim aanbrengen
o Zo frequent als nodig > 2x per dag
 Farmacologische werking
o Dun aanbrengen
o 1-2x per dag
 FTU → FingerTip Unit
o 1 FTU: streepje creme ofzalf met lengte van distale deel wijsvinger volwassene; 0,5 g