EUROPEES BELASTINGRECHT
Hoorcollege 1 — Inleiding, Rechtsbeginselen & Staatssteun
1. Inleiding: Waarom Europees Belastingrecht?
Belastingheffing behoort van oudsher tot de soevereiniteit van lidstaten. Toch heeft het Europese recht een
ingrijpende invloed op nationale belastingstelsels, via zowel negatieve als positieve integratie.
Twee vormen van Europese integratie
Negatieve integratie — nationale belastingwetten worden aangepast na veroordeling door het HvJ
EU wegens strijd met de verdragsvrijheden. Dit leidt tot betere markttoegang voor EU-burgers en -
ondernemingen.
Positieve integratie — harmonisatie van belastingwetgeving via Europese richtlijnen, waaronder de
BTW-richtlijn, de Fusierichtlijn, de Moeder-dochterrichtlijn en de ATAD-richtlijnen.
Bijkomende effecten zijn de daling van vennootschapsbelastingtarieven door onderlinge concurrentie, de
groeiende rol van de EU bij het bestrijden van schadelijke belastingconcurrentie (Code of Conduct, ATAD,
EU minimumwinstbelasting), en de wereldwijde export van Europese regelingen zoals het BTW-stelsel en
informatie-uitwisselingsmechanismen.
HC Onderwerp
1 Inleiding, Europese rechtsbeginselen, staatssteun
2 Verdragsvrijheden, vestigingsvrijheid
3 Overige verdragsvrijheden; samenloop
4 Verdragsvrijheden; rechtvaardigingsgronden
5 Moeder-dochterrichtlijn, Rente & Royalty Richtlijn
6 Fusierichtlijn, Antibelastingontwijkingsrichtlijn (ATAD)
7 EU Minimumbelasting, Faster, ATAD3, CCCTB, Digitale v.i., Wederzijdse bijstandsrichtlijnen
2. Bronnen van Europees Belastingrecht
Het Europees belastingrecht kent een gelaagde bronnenstructuur, van bindend verdragsrecht tot niet-
bindende soft law.
Categorie Voorbeelden
Primaire bronnen EU-Verdrag en VWEU (1958/2009); EER-Verdrag; Europa-Overeenkomsten
Secundaire bronnen Verordeningen (Douane); Richtlijnen (BTW, Fusierichtlijn, ATAD); Beschikkingen
(Staatssteun)
Ongeschreven Misbruikverbod, rechtszekerheid, vertrouwensbeginsel, effectiviteitsbeginsel
beginselen
Soft Law Aanbevelingen Commissie; Code of Conduct; EU Joint Transfer Pricing Forum
Grondrechten Handvest EU grondrechten + EVRM (art. 6 EU, vanaf Verdrag van Lissabon 2009)
, Jurisprudentie Hof van Justitie EU; Gerecht (BTW-zaken); EFTA Court
Interpretatie van Europees recht
Bij de uitleg van Europese regelgeving worden vier methoden gehanteerd: grammaticale interpretatie
(tekst inclusief alle taalversies), contextuele interpretatie (het verdragsartikel dat de juridische basis
vormt), teleologische interpretatie (het doel conform de preambule), en historische interpretatie
(totstandkomingsgeschiedenis). Een praktisch voorbeeld: art. 5 Fusierichtlijn spreekt in het Nederlands
over 'reserves', terwijl de Engelse tekst 'provisions or reserves' vermeldt — een verschil dat materieel
relevant kan zijn.
Denkvraag: Wanneer botsen deze interpretatiemethoden met elkaar, wie wint dan? Denk aan een
situatie waar de tekst iets anders zegt dan het doel van de richtlijn.
3. Algemene Rechtsbeginselen van de EU
Het HvJ EU past een reeks geschreven en ongeschreven beginselen toe bij de beoordeling van zowel EU-
maatregelen als nationale belastingwetten. Hieronder de belangrijkste:
3.1 Subsidiariteitsbeginsel (art. 5 lid 3 EU)
De EU treedt op buiten haar exclusieve bevoegdheden pas op als lidstaten de doelstellingen niet
voldoende zelf kunnen verwezenlijken. Voor directe belastingen geldt dat lidstaten in beginsel autonoom
zijn. Dit verklaart waarom Europese richtlijnen zoals de Fusierichtlijn en de Moeder-dochterrichtlijn
uitsluitend gelden voor grensoverschrijdende situaties — puur binnenlandse gevallen vallen buiten hun
bereik.
3.2 Evenredigheidsbeginsel (art. 5 lid 4 EU)
Een EU- of nationale maatregel moet zowel geschikt als noodzakelijk zijn om het beoogde doel te
bereiken. Dit beginsel speelt een centrale rol bij de toetsing of nationale maatregelen die verdragsvrijheden
beperken gerechtvaardigd zijn. Een anti-misbruikmaatregel zonder tegenbewijsmogelijkheid is
disproportioneel (Leur-Bloem). Hetzelfde geldt voor directe invordering van exitheffingen (National Grid
Indus).
3.3 Gemeenschapstrouw (art. 4 lid 3 EU)
Lidstaten moeten de verwezenlijking van EU-doelstellingen loyaal ondersteunen en belemmerende
maatregelen nalaten. Dit beginsel heeft geen rechtstreekse werking, maar vormt de grondslag voor
richtlijnconforme interpretatie en de schadevergoedingsplicht van de Staat bij schending van EU-recht.
3.4 Effectiviteitsbeginsel (effet utile)
Effectief beroep op EU-recht moet altijd mogelijk zijn. Staten mogen de uitoefening van EU-rechten niet
onmogelijk of uiterst moeilijk maken. Praktisch: geen kortere verjaringstermijnen bij EU-rechtsvorderingen,
geen onweerlegbaar bewijsvermoeden van misbruik, en Europese mededingingsboetes mogen fiscaal niet
aftrekbaar zijn.
3.5 Rechtszekerheids- en Vertrouwensbeginsel
Rechtsregels moeten kenbaar en voorzienbaar zijn. HvJ-uitspraken hebben in beginsel onbeperkte
terugwerkende kracht, tenzij de lidstaat te goeder trouw handelde en er gevaar bestaat voor ernstige
verstoringen (Meilicke, C-292/04). Terugwerkende wetgeving is in beginsel verboden, maar kan bij
uitzondering worden gerechtvaardigd indien vooraf per persbericht aangekondigd en noodzakelijk (Goed
Wonen, C-376/02). Beroep op het vertrouwensbeginsel is slechts mogelijk voor de 'voorzichtige en
bezonnen marktdeelnemer'.
, Denkvraag: Als een HvJ-uitspraak in principe terugwerkende kracht heeft, wat betekent dit voor
Nederlandse belastingplichtigen die in het verleden al te veel dividendbelasting betaalden — kunnen
zij jarenlang teruggaan?
4. Gevolgen van een Veroordeling door het HvJ EU
4.1 Schadevergoeding bij EU-rechtschending
Francovich (C-6/90 & 9/90): niet-tijdige implementatie richtlijn
Drie cumulatieve eisen voor schadeplichtigheid van de Staat:
• De richtlijn kent rechten toe aan individuen;
• De inhoud van die rechten blijkt duidelijk uit de richtlijn;
• Er is een causaal verband tussen de nalatigheid en de schade.
In Brasserie du Pecheur (C-46/93) breidde het HvJ de Francovich-criteria uit naar schending van het vrije
verkeer: geen opzet of grove schuld vereist, een serieuze inbreuk volstaat. De schadevorderingen mogen
niet slechter worden behandeld dan vergelijkbare binnenlandse claims. Bij rechterlijk falen geldt de
strengere eis van een 'aperte inbreuk' (Kobler, C-224/01).
4.2 Formele rechtskracht bij strijd met EU-recht
Onherroepelijke beschikkingen behouden in beginsel hun rechtskracht. Herziening is alleen mogelijk
(Kuhne & Heitz, C-453/00) als (1) de belanghebbende tot in hoogste instantie heeft geprocedeerd, (2) de
uitspraak in strijd is met EU-recht zonder prejudiciele vragen te stellen, (3) de belanghebbende onmiddellijk
na het HvJ-arrest klaagt, en (4) het bestuursorgaan de bevoegdheid heeft tot herziening.
Denkvraag: Nederland heeft tientallen keren verloren bij het HvJ EU. Noem een situatie waarbij een
belastingplichtige die al lang geleden een onherroepelijke aanslag heeft, toch nog iets zou kunnen
claimen.
5. Fiscale Staatssteun (art. 107 VWEU)
Het staatssteunverbod geldt ook voor fiscale maatregelen. Een belastingvoordeel kan verboden
staatssteun zijn als aan vier cumulatieve voorwaarden is voldaan:
1 Steunmaatregel van de Staat (subsidie, belastingvoordeel, renteloze lening, etc.)
2 Bekostigd met staatsmiddelen — belastingderving telt mee
3 Selectiviteit: begunstiging van bepaalde ondernemingen of sectoren (niet bij algemene
tariefsverlaging)
4 Ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen lidstaten
De Commissie houdt toezicht (art. 108 VWEU). Verboden staatssteun moet inclusief rente worden
teruggevorderd. Nieuwe steunmaatregelen moeten vooraf worden aangemeld. Bepaalde steun is
toegestaan (art. 107 lid 2 en 3), zoals de-minimissteun en cultuursteun.
, 5.1 Casestudies: Nederland
CFM-regime (Concernfinancieringsmaatschappij) — Koninklijke Friesland Foods
Het Nederlandse art. 15b Vpb-regime bood internationale financieringsmaatschappijen een effectief Vpb-
tarief van circa 7%. De Commissie besliste in 2003 dat dit verboden staatssteun was (selectief voordeel).
Door het vertrouwensbeginsel werd geen terugvordering gelast — Nederland had het regime niet
aangemeld en ontleende vertrouwen aan vergelijkbaar goedgekeurde Belgische 'coördinatiecentra'. Reeds
afgegeven beschikkingen mochten worden uitgediend tot het einde van de 10-jaarsperiode.
Starbucks Manufacturing NL — Staatssteun via ruling (2015/2019)
De Europese Commissie stelde in 2015 dat de Nederlandse Belastingdienst in een ruling uit 2008 had
ingestemd met niet-zakelijke (niet at arm’s length) verrekenprijzen: kunstmatig hoge royaltybetalingen aan
het Britse Alki en hoge koffiebonenprijzen aan Starbucks Trading CH. Hierdoor bespaarde Starbucks
Manufacturing NL naar schatting €20–30 miljoen aan vpb — verboden staatssteun.
Het Gerecht van Eerste Aanleg vernietigde de beschikking in 2019 (T-760/15): de Commissie had niet
bewezen dat de gekozen transferprijsmethode (TNMM) onjuist was of had geleid tot een daadwerkelijk
voordeel. De Commissie ging niet in hoger beroep.
Arms length beginsel: Europees of nationaal?
De Commissie stelde dat er een Europees arms length beginsel bestaat, zodat elke afwijking van
zakelijkheid die belastingvoordeel oplevert automatisch staatssteun zou zijn. Het HvJ verwierp het bestaan
van zo'n autonome Europees norm. De Commissie probeert nu via een richtlijnvoorstel dit beginsel in EU-
recht te verankeren.
Denkvraag: Als het HvJ geen Europees arms length beginsel erkent, maar de Europese Commissie
dit toch via een richtlijn wil invoeren — wat zijn de politieke en fiscale gevolgen voor lidstaten die
geen eigen arm’s-length-regels kennen?
5.2 Zeehavens — Groningen Seaport (T-160/16)
De Vpb-vrijstelling voor Nederlandse zeehavenbedrijven werd door het Gerecht als verboden selectieve
staatssteun aangemerkt. Nederland heeft de wetgeving hierop moeten aanpassen.
6. De Eerste Zaak & Veroordelingen van Nederland
6.1 Avoir Fiscal — HvJ 28 januari 1986 (zaak 270/83)
Dit is de eerste zaak van het HvJ inzake directe belastingen. Frankrijk kende een belastingkorting (avoir
fiscal) ter voorkoming van economisch dubbele belasting op dividenden toe aan binnenlandse
aandeelhouders, maar niet aan vaste inrichtingen van buitenlandse verzekeringsmaatschappijen die
hetzelfde dividend ontvingen.
Het HvJ oordeelde dat art. 52 EEG (vrijheid van vestiging) het recht omvat om te kiezen voor een filiaal of
vaste inrichting. Die vrije keuze van rechtsvorm mag niet worden beperkt door discriminerende fiscale
bepalingen. Het weigeren van de avoir fiscal aan filialen van buitenlandse maatschappijen vormt een
ongerechtvaardigde beperking van de vestigingsvrijheid.
6.2 Amurta — HvJ C-379/05
Een Nederlandse BV keerde dividend uit aan haar Portugese 14%-aandeelhouder en hield 25%
dividendbelasting in. Voor binnenlandse aandeelhouders gold de deelnemingsvrijstelling (art. 13 Vpb) bij
een lager belang; voor buitenlandse aandeelhouders pas vanaf 25%. Het HvJ oordeelde dat het vrije
kapitaalverkeer in de weg staat aan bronbelasting op uitgaande dividenden als gelijkwaardige
binnenlandse dividenden zijn vrijgesteld.
Hoorcollege 1 — Inleiding, Rechtsbeginselen & Staatssteun
1. Inleiding: Waarom Europees Belastingrecht?
Belastingheffing behoort van oudsher tot de soevereiniteit van lidstaten. Toch heeft het Europese recht een
ingrijpende invloed op nationale belastingstelsels, via zowel negatieve als positieve integratie.
Twee vormen van Europese integratie
Negatieve integratie — nationale belastingwetten worden aangepast na veroordeling door het HvJ
EU wegens strijd met de verdragsvrijheden. Dit leidt tot betere markttoegang voor EU-burgers en -
ondernemingen.
Positieve integratie — harmonisatie van belastingwetgeving via Europese richtlijnen, waaronder de
BTW-richtlijn, de Fusierichtlijn, de Moeder-dochterrichtlijn en de ATAD-richtlijnen.
Bijkomende effecten zijn de daling van vennootschapsbelastingtarieven door onderlinge concurrentie, de
groeiende rol van de EU bij het bestrijden van schadelijke belastingconcurrentie (Code of Conduct, ATAD,
EU minimumwinstbelasting), en de wereldwijde export van Europese regelingen zoals het BTW-stelsel en
informatie-uitwisselingsmechanismen.
HC Onderwerp
1 Inleiding, Europese rechtsbeginselen, staatssteun
2 Verdragsvrijheden, vestigingsvrijheid
3 Overige verdragsvrijheden; samenloop
4 Verdragsvrijheden; rechtvaardigingsgronden
5 Moeder-dochterrichtlijn, Rente & Royalty Richtlijn
6 Fusierichtlijn, Antibelastingontwijkingsrichtlijn (ATAD)
7 EU Minimumbelasting, Faster, ATAD3, CCCTB, Digitale v.i., Wederzijdse bijstandsrichtlijnen
2. Bronnen van Europees Belastingrecht
Het Europees belastingrecht kent een gelaagde bronnenstructuur, van bindend verdragsrecht tot niet-
bindende soft law.
Categorie Voorbeelden
Primaire bronnen EU-Verdrag en VWEU (1958/2009); EER-Verdrag; Europa-Overeenkomsten
Secundaire bronnen Verordeningen (Douane); Richtlijnen (BTW, Fusierichtlijn, ATAD); Beschikkingen
(Staatssteun)
Ongeschreven Misbruikverbod, rechtszekerheid, vertrouwensbeginsel, effectiviteitsbeginsel
beginselen
Soft Law Aanbevelingen Commissie; Code of Conduct; EU Joint Transfer Pricing Forum
Grondrechten Handvest EU grondrechten + EVRM (art. 6 EU, vanaf Verdrag van Lissabon 2009)
, Jurisprudentie Hof van Justitie EU; Gerecht (BTW-zaken); EFTA Court
Interpretatie van Europees recht
Bij de uitleg van Europese regelgeving worden vier methoden gehanteerd: grammaticale interpretatie
(tekst inclusief alle taalversies), contextuele interpretatie (het verdragsartikel dat de juridische basis
vormt), teleologische interpretatie (het doel conform de preambule), en historische interpretatie
(totstandkomingsgeschiedenis). Een praktisch voorbeeld: art. 5 Fusierichtlijn spreekt in het Nederlands
over 'reserves', terwijl de Engelse tekst 'provisions or reserves' vermeldt — een verschil dat materieel
relevant kan zijn.
Denkvraag: Wanneer botsen deze interpretatiemethoden met elkaar, wie wint dan? Denk aan een
situatie waar de tekst iets anders zegt dan het doel van de richtlijn.
3. Algemene Rechtsbeginselen van de EU
Het HvJ EU past een reeks geschreven en ongeschreven beginselen toe bij de beoordeling van zowel EU-
maatregelen als nationale belastingwetten. Hieronder de belangrijkste:
3.1 Subsidiariteitsbeginsel (art. 5 lid 3 EU)
De EU treedt op buiten haar exclusieve bevoegdheden pas op als lidstaten de doelstellingen niet
voldoende zelf kunnen verwezenlijken. Voor directe belastingen geldt dat lidstaten in beginsel autonoom
zijn. Dit verklaart waarom Europese richtlijnen zoals de Fusierichtlijn en de Moeder-dochterrichtlijn
uitsluitend gelden voor grensoverschrijdende situaties — puur binnenlandse gevallen vallen buiten hun
bereik.
3.2 Evenredigheidsbeginsel (art. 5 lid 4 EU)
Een EU- of nationale maatregel moet zowel geschikt als noodzakelijk zijn om het beoogde doel te
bereiken. Dit beginsel speelt een centrale rol bij de toetsing of nationale maatregelen die verdragsvrijheden
beperken gerechtvaardigd zijn. Een anti-misbruikmaatregel zonder tegenbewijsmogelijkheid is
disproportioneel (Leur-Bloem). Hetzelfde geldt voor directe invordering van exitheffingen (National Grid
Indus).
3.3 Gemeenschapstrouw (art. 4 lid 3 EU)
Lidstaten moeten de verwezenlijking van EU-doelstellingen loyaal ondersteunen en belemmerende
maatregelen nalaten. Dit beginsel heeft geen rechtstreekse werking, maar vormt de grondslag voor
richtlijnconforme interpretatie en de schadevergoedingsplicht van de Staat bij schending van EU-recht.
3.4 Effectiviteitsbeginsel (effet utile)
Effectief beroep op EU-recht moet altijd mogelijk zijn. Staten mogen de uitoefening van EU-rechten niet
onmogelijk of uiterst moeilijk maken. Praktisch: geen kortere verjaringstermijnen bij EU-rechtsvorderingen,
geen onweerlegbaar bewijsvermoeden van misbruik, en Europese mededingingsboetes mogen fiscaal niet
aftrekbaar zijn.
3.5 Rechtszekerheids- en Vertrouwensbeginsel
Rechtsregels moeten kenbaar en voorzienbaar zijn. HvJ-uitspraken hebben in beginsel onbeperkte
terugwerkende kracht, tenzij de lidstaat te goeder trouw handelde en er gevaar bestaat voor ernstige
verstoringen (Meilicke, C-292/04). Terugwerkende wetgeving is in beginsel verboden, maar kan bij
uitzondering worden gerechtvaardigd indien vooraf per persbericht aangekondigd en noodzakelijk (Goed
Wonen, C-376/02). Beroep op het vertrouwensbeginsel is slechts mogelijk voor de 'voorzichtige en
bezonnen marktdeelnemer'.
, Denkvraag: Als een HvJ-uitspraak in principe terugwerkende kracht heeft, wat betekent dit voor
Nederlandse belastingplichtigen die in het verleden al te veel dividendbelasting betaalden — kunnen
zij jarenlang teruggaan?
4. Gevolgen van een Veroordeling door het HvJ EU
4.1 Schadevergoeding bij EU-rechtschending
Francovich (C-6/90 & 9/90): niet-tijdige implementatie richtlijn
Drie cumulatieve eisen voor schadeplichtigheid van de Staat:
• De richtlijn kent rechten toe aan individuen;
• De inhoud van die rechten blijkt duidelijk uit de richtlijn;
• Er is een causaal verband tussen de nalatigheid en de schade.
In Brasserie du Pecheur (C-46/93) breidde het HvJ de Francovich-criteria uit naar schending van het vrije
verkeer: geen opzet of grove schuld vereist, een serieuze inbreuk volstaat. De schadevorderingen mogen
niet slechter worden behandeld dan vergelijkbare binnenlandse claims. Bij rechterlijk falen geldt de
strengere eis van een 'aperte inbreuk' (Kobler, C-224/01).
4.2 Formele rechtskracht bij strijd met EU-recht
Onherroepelijke beschikkingen behouden in beginsel hun rechtskracht. Herziening is alleen mogelijk
(Kuhne & Heitz, C-453/00) als (1) de belanghebbende tot in hoogste instantie heeft geprocedeerd, (2) de
uitspraak in strijd is met EU-recht zonder prejudiciele vragen te stellen, (3) de belanghebbende onmiddellijk
na het HvJ-arrest klaagt, en (4) het bestuursorgaan de bevoegdheid heeft tot herziening.
Denkvraag: Nederland heeft tientallen keren verloren bij het HvJ EU. Noem een situatie waarbij een
belastingplichtige die al lang geleden een onherroepelijke aanslag heeft, toch nog iets zou kunnen
claimen.
5. Fiscale Staatssteun (art. 107 VWEU)
Het staatssteunverbod geldt ook voor fiscale maatregelen. Een belastingvoordeel kan verboden
staatssteun zijn als aan vier cumulatieve voorwaarden is voldaan:
1 Steunmaatregel van de Staat (subsidie, belastingvoordeel, renteloze lening, etc.)
2 Bekostigd met staatsmiddelen — belastingderving telt mee
3 Selectiviteit: begunstiging van bepaalde ondernemingen of sectoren (niet bij algemene
tariefsverlaging)
4 Ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen lidstaten
De Commissie houdt toezicht (art. 108 VWEU). Verboden staatssteun moet inclusief rente worden
teruggevorderd. Nieuwe steunmaatregelen moeten vooraf worden aangemeld. Bepaalde steun is
toegestaan (art. 107 lid 2 en 3), zoals de-minimissteun en cultuursteun.
, 5.1 Casestudies: Nederland
CFM-regime (Concernfinancieringsmaatschappij) — Koninklijke Friesland Foods
Het Nederlandse art. 15b Vpb-regime bood internationale financieringsmaatschappijen een effectief Vpb-
tarief van circa 7%. De Commissie besliste in 2003 dat dit verboden staatssteun was (selectief voordeel).
Door het vertrouwensbeginsel werd geen terugvordering gelast — Nederland had het regime niet
aangemeld en ontleende vertrouwen aan vergelijkbaar goedgekeurde Belgische 'coördinatiecentra'. Reeds
afgegeven beschikkingen mochten worden uitgediend tot het einde van de 10-jaarsperiode.
Starbucks Manufacturing NL — Staatssteun via ruling (2015/2019)
De Europese Commissie stelde in 2015 dat de Nederlandse Belastingdienst in een ruling uit 2008 had
ingestemd met niet-zakelijke (niet at arm’s length) verrekenprijzen: kunstmatig hoge royaltybetalingen aan
het Britse Alki en hoge koffiebonenprijzen aan Starbucks Trading CH. Hierdoor bespaarde Starbucks
Manufacturing NL naar schatting €20–30 miljoen aan vpb — verboden staatssteun.
Het Gerecht van Eerste Aanleg vernietigde de beschikking in 2019 (T-760/15): de Commissie had niet
bewezen dat de gekozen transferprijsmethode (TNMM) onjuist was of had geleid tot een daadwerkelijk
voordeel. De Commissie ging niet in hoger beroep.
Arms length beginsel: Europees of nationaal?
De Commissie stelde dat er een Europees arms length beginsel bestaat, zodat elke afwijking van
zakelijkheid die belastingvoordeel oplevert automatisch staatssteun zou zijn. Het HvJ verwierp het bestaan
van zo'n autonome Europees norm. De Commissie probeert nu via een richtlijnvoorstel dit beginsel in EU-
recht te verankeren.
Denkvraag: Als het HvJ geen Europees arms length beginsel erkent, maar de Europese Commissie
dit toch via een richtlijn wil invoeren — wat zijn de politieke en fiscale gevolgen voor lidstaten die
geen eigen arm’s-length-regels kennen?
5.2 Zeehavens — Groningen Seaport (T-160/16)
De Vpb-vrijstelling voor Nederlandse zeehavenbedrijven werd door het Gerecht als verboden selectieve
staatssteun aangemerkt. Nederland heeft de wetgeving hierop moeten aanpassen.
6. De Eerste Zaak & Veroordelingen van Nederland
6.1 Avoir Fiscal — HvJ 28 januari 1986 (zaak 270/83)
Dit is de eerste zaak van het HvJ inzake directe belastingen. Frankrijk kende een belastingkorting (avoir
fiscal) ter voorkoming van economisch dubbele belasting op dividenden toe aan binnenlandse
aandeelhouders, maar niet aan vaste inrichtingen van buitenlandse verzekeringsmaatschappijen die
hetzelfde dividend ontvingen.
Het HvJ oordeelde dat art. 52 EEG (vrijheid van vestiging) het recht omvat om te kiezen voor een filiaal of
vaste inrichting. Die vrije keuze van rechtsvorm mag niet worden beperkt door discriminerende fiscale
bepalingen. Het weigeren van de avoir fiscal aan filialen van buitenlandse maatschappijen vormt een
ongerechtvaardigde beperking van de vestigingsvrijheid.
6.2 Amurta — HvJ C-379/05
Een Nederlandse BV keerde dividend uit aan haar Portugese 14%-aandeelhouder en hield 25%
dividendbelasting in. Voor binnenlandse aandeelhouders gold de deelnemingsvrijstelling (art. 13 Vpb) bij
een lager belang; voor buitenlandse aandeelhouders pas vanaf 25%. Het HvJ oordeelde dat het vrije
kapitaalverkeer in de weg staat aan bronbelasting op uitgaande dividenden als gelijkwaardige
binnenlandse dividenden zijn vrijgesteld.
