Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Leereenheden Burgerlijk Procesrecht | Open Universiteit | 2025/26

Beoordeling
-
Verkocht
2
Pagina's
109
Geüpload op
11-05-2026
Geschreven in
2025/2026

Studiemateriaal leereenheden van het vak Burgerlijk Procesrecht (RSB) aan de Open Universiteit. Deze leereenheden behandelen de hoofdbeginselen van het burgerlijk procesrecht, de aard en functie van het procesrecht, het onderscheid tussen materieel en formeel privaatrecht, en de wetgeving en verdragen die van toepassing zijn. Daarnaast is ook de verplichte voorgeschreven jurisprudentie uitgewerkt.

Meer zien Lees minder
Instelling
Vak

Voorbeeld van de inhoud

Leereenheden Burgerlijk Procesrecht Lynn van de Kant




Inhoudsopgave
Leereenheid 1 Hoofdbeginselen van burgerlijk procesrecht................................................................................2
Leereenheid 2 De diverse personen in het burgerlijk procesrecht.......................................................................8
Leereenheid 3 Rechtsmacht en bevoegdheid van de rechter............................................................................15
Leereenheid 4 De dagvaardingsprocedure in eerste aanleg en incidenten.......................................................23
Leereenheid 5 De procedure voor de kantonrechter, het kort geding, de schadestaatprocedure,
verzoekschriftprocedures....................................................................................................................................38
Leereenheid 6 Bewijs..........................................................................................................................................48
Leereenheid 7 Vonnissen....................................................................................................................................60
Leereenheid 8 Rechtsmiddelen...........................................................................................................................70
Leereenheid 9 Arbitrage, bindend advies en mediation.....................................................................................90
Leereenheid 10 Executie- en beslagrecht...........................................................................................................96




1

,Leereenheden Burgerlijk Procesrecht Lynn van de Kant



LEEREENHEID 1 HOOFDBEGINSELEN VAN BURGERLIJK PROCESRECHT

In de cursusinformatie heeft u gelezen dat u in deze cursus leert hoe privaatrechtelijke geschillen,
voortvloeiend uit het materiële privaatrecht, formeel dienen te worden opgelost. Hieruit volgt direct
één van de doelen van het burgerlijk procesrecht, namelijk het tegengaan van eigenrichting.
In hoofdstuk I van het leerboek wordt de positie van het burgerlijk procesrecht gegeven ten opzichte
van andere rechtsgebieden. Tevens worden de bronnen vermeld waarin de regels van burgerlijk
procesrecht zijn opgenomen. De wet is in het burgerlijk procesrecht (= formeel recht) de
belangrijkste bron. Bovendien spelen de EG-verordeningen een steeds groter wordende rol. Het
werken met de wet is bij deze cursus zeer belangrijk. Bij bestudering van de tekst moet u deze steeds
raadplegen. Alleen als u tijdens het studeren steeds de wetsbepalingen van het Wetboek van
Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) erbij zoekt, zult u hiermee in de praktijk (of bij een tentamen) uit de
voeten kunnen. Dit geldt ook voor bijvoorbeeld de EU-regelgeving of de Advocatenwet. Bovendien
moet u van elke wet die u tegenkomt de inhoudsopgave bestuderen. Dat is de snelste manier om
inzicht te krijgen in het systeem van de regeling. Door de per 1 januari 2025 in werking getreden Wet
vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht raden wij u aan te werken met de meeste recente
wettenbundel.
Ten slotte worden de hoofdbeginselen geïntroduceerd. Een goed begrip van deze beginselen zal van
groot nut zijn bij de verdere bestudering van deze cursus, omdat dit leidt tot een beter inzicht in de
keuzes die de wetgever heeft gemaakt bij het ontwerpen van het procesrecht. Het burgerlijk
procesrecht is soms lastig te bestuderen, omdat het is geschreven voor praktische toepassing, terwijl
u het bestudeert ‘vanuit de boeken’. Kennis van de grondslagen helpt daarbij. De hiernavolgende
leerstof heeft tot doel de beginselen voor u te concretiseren.


LEERDOELEN LEEREENHEID 1
1. U weet wat deze hoofdbeginselen inhouden;
2. U weet hoe deze hoofdbeginselen zijn vastgelegd, in de Grondwet, het EVRM of het
Wetboek van burgerlijke rechtsvordering;
3. U weet hoe de beginselen uitwerken in de wetsbepalingen van Rv.


LITERATUUR
Bestudeer van H/H hoofdstuk I de nummers 1, 2, 3, 5 en 7
Lees van H/H hoofdstuk I de nummers 4 en 6

Hoofdstuk 1. Inleiding
Aard en functie van het burgerlijk procesrecht
Het burgerlijk procesrecht is het geheel van rechtsregels dat voor het burgerlijk proces geldt. Het
burgerlijk procesrecht heeft tot doel aan onzekerheid en strijd een einde te maken door een vonnis
van de rechter, dat partijen bindt. Het is een proces van feitenvinding en rechtsvorming. Het
burgerlijk procesrecht maakt deel uit van het privaatrecht, omdat het de regels bevat voor de
gedingvoering tussen partijen voor de burgerlijke rechter ter beslechting van onder diens
bevoegdheid vallende geschillen.
Door het vonnis wordt nieuw recht gevormd, ook al is de gelding van dat recht in beginsel beperkt
tot partijen; niettemin gaat van gepubliceerde rechterlijke uitspraken een zekere precedentwerking
uit. Dat de rechter nieuw recht vormt, is vooral te zien bij constitutieve uitspraken, die een nieuwe
rechtstoestand doen intreden.



2

,Leereenheden Burgerlijk Procesrecht Lynn van de Kant


Materieel en formeel privaatrecht
Gewoonlijk wordt het burgerlijk recht aangeduid als materieel privaatrecht en het burgerlijk
procesrecht als formeel privaatrecht. Het burgerlijk procesrecht bestaat weliswaar voor een groot
deel uit procedureregels en vormvoorschriften, maar bevat ook bepalingen van materiële aard,
terwijl in men in het burgerlijk recht ook vormvoorschriften aantreft.
De materiële rechtsbetrekking tussen partijen vormt het voorwerp van het rechtsgeding, en
ondergaat tevens de invloed van dat geding. Het burgerlijk procesrecht biedt ook middelen tot
verwezenlijking van de in het vonnis vastgestelde rechten. Door de tenuitvoerlegging of executie
met dwangmiddelen wordt de feitelijke toestand in overeenstemming gebracht met de
rechtstoestand, zoals vastgesteld in het rechterlijk vonnis of in een andere authentieke akte.
Civiele rechtspleging is een zaak van algemeen belang voor de Staat. In verband hiermee wordt in
ons recht uitgegaan van de ongeschreven regel eigenrichting (eigenberechting) ongeoorloofd en
onrechtmatig is, tenzij daarvoor een rechtvaardigingsgrond aanwezig is. De tenuitvoerlegging van de
vonnissen van vonnissen en andere executoriale titels geschiedt door een ambtenaar, de
gerechtsdeurwaarder, zo nodig bijgestaan door de politie.


Wetgeving, verdragen en EU-vorderingen
Art. 107 GW bepaalt dat de wet het burgerlijk procesrecht regelt in een algemeen wetboek.
Burgerlijke rechtsvordering heeft vier boeken:
 Boek I: De wijze van procederen voor de rechtbanken, de hoven en de HR
 Boek II: Van de gerechtelijke tenuitvoerlegging van vonnissen, beschikkingen en authentieke
akten;
 Boek III: Van rechtspleging van onderscheiden aard;
 Boek IV: Arbitrage. Voor het burgerlijk procesrecht wordt Europees recht steeds belangrijker,
omdat de rechtsverhoudingen vaker grensoverschrijdend zijn.
Voor het burgerlijk procesrecht wordt met name het EU-recht steeds belangrijker, omdat
rechtsverhoudingen vaker grensoverschrijdend zijn.


Hoofdbeginselen
Het burgerlijk procesrecht wordt slechts in beperkte mate beheerst door fundamentele
hoofdbeginselen, die in alle landen en alle tijden onder alle omstandigheden en voor alle soorten
procedures zouden gelden. Enkele beginselen zijn in de Grondwet erkend. Van grote betekenis is ook
het EVRM, waarin is neergelegd aan welke voorwaarden een eerlijk proces moet voldoen. Het
verdrag heeft rechtstreekse werking, zodat niet alleen de lidstaten daardoor zijn gebonden, maar
iedere burger verplichtingen en rechten aan het verdrag ontleent en zich op de verdragsbepalingen
kan beroepen. Partijen kunnen ook afstand doen van het recht op toegang tot de rechter, bijv. door
arbitrage of bindend advies overeenkomen.
De volgende beginselen zijn van belang (eerste 5 fundamenteel):
1. Hoor en wederhoor, art. 19 Rv & art. 6 EVRM
Het recht van hoor en wederhoor geldt als een van de meest elementaire hoofdbeginselen
van ons burgerlijk procesrecht. Het is tevens het oudste beginsel.
Dit in art. 6 EVRM (fair trial) en art. 19 Rv gewaarborgde recht omvat het recht van partijen
om kennis te nemen van, en zich te kunnen uitlaten over, alle gegevens en bescheiden die in
het geding zijn gebracht en waarop de rechter zich baseert bij het doen van zijn uitspraak.
Dit brengt mee dat aan beide partijen in gelijke mate het recht toekomt om door de rechter
te worden gehoord, zich op feiten en rechten beroepen en bewijs te leveren. Procespartijen

3

, Leereenheden Burgerlijk Procesrecht Lynn van de Kant


nemen een gelijkwaardige positie in het proces en worden gelijk behandeld. Een rechter
mag een gedaagde bij verstek veroordelen, maar niet zonder dat deze in de gelegenheid is
gesteld zich te verdedigen. Het hoor en wederhoor brengt mee dat het de rechter verboden
is kennis te nemen van mondelingen of schriftelijke inlichtingen van één der partijen zonder
dat de wederpartij gelegenheid krijgt zich daarover uit te laten art. 12 Wet RO. De rechter
mag slechts beslissen aan de hand van stukken / inlichtingen waarvan partijen in het geding
hebben kunnen kennisnemen en waarover zij zich hebben kunnen uitlaten.
In de eerste plaats wordt door de deurwaarder van de eiser de dagvaarding betekend aan
de gedaagde (art. 45 e.v. RV). Hierop reageert de gedaagde met een conclusie van
antwoord (art. 128 Rv).
Nadat de gedaagde voor antwoord heeft geconcludeerd, beveelt de rechter krachtens art.
131 Rv in beginsel een verschijning van partijen ter terechtzitting. Beveelt de rechter geen
verschijning van partijen, dan is art. 132 lid 1 van toepassing. De eiser mag dan de conclusie
van repliek nemen, gevolgd door de conclusie van dupliek door de gedaagde. Het beginsel
komt bovendien tot uiting in de art. 142, 143, 279, 347, 412 en 1038a Rv.


2. Onpartijdigheid van de rechter, art. 6 EVRM & 117 Gw
Een vereiste voor goede rechtspraak is dat de rechter onbevooroordeeld tegenover de
partijen en hun geschil staat. Hij dient zonder vooringenomenheid en niet beïnvloed door
druk van welke zijde ook de behandeling van de zaak te leiden en daarin een beslissing te
geven. Zodra in een bepaald geval feiten of omstandigheden bestaan waardoor de
onpartijdigheid van een rechter in gevaar zou kunnen komen, kan die rechter door een partij
worden gewraakt en kan de rechter zelf verzoeken zich te mogen verschonen art. 36-41 Rv.
Het beginsel van onpartijdigheid vloeit voort uit dat van de gelijke behandeling van partijen
in een proces. Een voorwaarde voor rechterlijke onpartijdigheid is rechterlijke
onafhankelijkheid; de rechter dient onafhankelijk te staan ten opzichte van degene die hem
heeft benoemd, ten opzichte van partijen en ten opzichte van derden. Ook het recht op een
behandeling door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht is vastgesteld in art. 6 EVRM,
arrest Korzeniak / Poland.


3. Openbaarheid van behandeling en uitspraak, art. 6 EVRM & art. 4 RO
Art. 6 lid 1 EVRM spreekt van het recht op behandeling van een zaak binnen een redelijke
termijn. Hoe belangrijk het is dat procedures zich niet eindeloos voortslepen, komt tot
uitdrukking in de Engelse uitspraak ‘justice delayed is justice denied’. Als uitspraken te lang
op zich laten wachten, verliezen ze vaak aan waarde. In het wetboek staan daarom diverse
bepalingen die ervoor moeten zorgen dat het proces snel en efficiënt verloopt. Het antwoord
op de vraag of een bepaalde termijn als redelijk kan worden beoordeeld, is volgens het
Europese Hof voor de Rechten van de Mens afhankelijk van een aantal criteria, zoals het
gedrag van partijen, het gedrag van de justitiële autoriteiten en de complexiteit van de zaak.
Als kanttekening kan worden vermeld dat in de praktijk de vonnissen niet in hun geheel
worden uitgesproken. Met de mededeling dat het vonnis in een bepaalde zaak is
uitgesproken, wordt volstaan. Dat neemt echter niet weg dat het vonnis altijd kan worden
ingezien.
Openbaarheid van rechtspraak bedoelt een waarborg voor een onpartijdige behandeling te
zijn en heeft daarmee een preventieve werking. Met uitzondering van de gevallen bij de wet
bepaald vinden de terechtzittingen in het openbaar plaats en geschiedt de uitspraak van
vonnissen in het openbaar.



4

Gekoppeld boek

Geschreven voor

Instelling
Studie
Vak

Documentinformatie

Heel boek samengevat?
Nee
Wat is er van het boek samengevat?
Uitwerking van de voorgeschreven hoofdstukken
Geüpload op
11 mei 2026
Aantal pagina's
109
Geschreven in
2025/2026
Type
SAMENVATTING

Onderwerpen

$13.38
Krijg toegang tot het volledige document:

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kun je een ander document kiezen. Je kunt het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Maak kennis met de verkoper
Seller avatar
lynnvandekant

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
lynnvandekant Open Universiteit
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
5
Lid sinds
3 jaar
Aantal volgers
0
Documenten
10
Laatst verkocht
1 week geleden

0.0

0 beoordelingen

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen