,Inhoudsopgave
INLEIDING .................................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 1: HET PEDAGOGISCH KLIMAAT IN KAART BRENGEN .................................................. 5
EEN PEDAGOGISCH KLIMAAT ........................................................................................................................ 5
Visie van de school................................................................................................................. 5
Gebouw en inrichting.............................................................................................................. 5
Groepsleerkracht ................................................................................................................... 5
Team .................................................................................................................................... 6
School- en groepsgrootte ........................................................................................................ 6
Kinderen ............................................................................................................................... 6
Activiteiten ............................................................................................................................ 6
TOELICHTING OP DE GEKOZEN ONDERZOEKSMIDDELEN ..................................................................................... 7
UITVOERING VAN DE ONDERZOEKSMIDDELEN .................................................................................................. 7
ANALYSE VAN ONDERZOEKSGEGEVENS EN OPVALLENDE BEVINDINGEN ................................................................. 7
VERSCHILLENDE ROLLEN BINNEN DE GROEP ................................................................................................... 8
Leidinggevende rollen ............................................................................................................. 8
Overige groepsleden............................................................................................................... 9
CONCLUSIE ............................................................................................................................................. 9
HOOFDSTUK 2: DE GROEPSFASE IN KAART BRENGEN ...................................................................11
DE GROEPSFASEN VAN TUCKMAN ............................................................................................................... 11
1 – Forming ..........................................................................................................................11
2 – Storming .........................................................................................................................11
3 – Norming ..........................................................................................................................11
4 – Performing .......................................................................................................................12
5 – Adjourning .......................................................................................................................12
PRAKTIJKVOORBEELD 1 – DE STORMINGSFASE ................................................................................................ 13
Reflectie ..............................................................................................................................13
PRAKTIJKVOORBEELD 2 – NORMINGSFASE .................................................................................................... 13
Reflectie ..............................................................................................................................14
DE GROEPSFASE OP MIJN PRAKTIJKPLEK ........................................................................................................ 14
HOOFDSTUK 3: TWEE OPVALLENDE LEERLINGEN IN KAART BRENGEN ...........................................15
AANVULLEND ONDERZOEK VIER INDIVIDUELE LEERLINGEN ............................................................................... 15
INVLOEDEN OP DE GROEP.......................................................................................................................... 15
HOOFDSTUK 4: DE GROEPSDYNAMIEK EN HET PEDAGOGISCH KLIMAAT VERBETEREN ...................17
ACTIVITEIT 1 – WIE IS DE MOL? ................................................................................................................... 17
Beschrijving van de activiteit ...................................................................................................17
Verloop van de activiteit .........................................................................................................17
Reflectie van de activiteit .......................................................................................................17
ACTIVITEIT 2 – TALENTENKAARTJES .............................................................................................................. 18
Doel van de activiteit .............................................................................................................18
Beschrijving van de activiteit ...................................................................................................18
Verloop van de activiteit .........................................................................................................18
Reflectie ..............................................................................................................................18
ONDERBOUWING KEUZES ACTIVITEITEN ........................................................................................................ 18
VAARDIGHEDEN VAN EEN GROEPSBEGELEIDER .............................................................................................. 19
COMMUNICEREN MET COLLEGA’S ............................................................................................................... 20
ROLMODEL M.B.T. SAMENWERKING EN COMMUNICATIE ................................................................................... 20
LITERATUURLIJST .........................................................................................................................21
BIJLAGES.....................................................................................................................................22
BIJLAGE A: SOCIOGRAM 1 ......................................................................................................................... 22
2
,BIJLAGE B: SOCIOGRAM 2 ......................................................................................................................... 24
BIJLAGE C: OBSERVATIE INDIVIDUELE LEERLING ............................................................................................. 25
BIJLAGE D: ALGEMENE OBSERVATIE GEHELE KLAS ........................................................................................... 27
BIJLAGE E: VISUELE WEERGAVE GROEPSFASEN VAN TUCKMAN .......................................................................... 28
BIJLAGE F: GESPREK MET EMMALY .............................................................................................................. 29
BIJLAGE G: GESPREK MET NOUD ................................................................................................................ 30
BIJLAGE H: GESPREK MET BERKAY............................................................................................................... 31
BIJLAGE I: GESPREK MET KENJI ................................................................................................................... 32
BIJLAGE J: WIE IS DE MOL? ........................................................................................................................ 33
BIJLAGE K: TALENTKAARTJES ...................................................................................................................... 34
3
, Inleiding
Mijn praktijkplek is een openbare basisschool in Alkmaar. Ik loop hier stage in de functie
leerkrachtondersteuner. Dit schooljaar is het eerste jaar dat ik dit doe. Ik loop mijn stage
in groep 7, en als het nodig is zal ik ook inzetbaar zijn voor andere klassen, dit is
momenteel nog niet nodig geweest. Voor dit vak heb ik onder andere het pedagogisch
klimaat in groep 7 onderzocht.
In mijn klas zitten 25 leerlingen, 10 jongens en 15 meisjes. De meeste leerlingen uit de
groep zitten al meerdere jaren bij elkaar in de klas, maar er zijn er dit jaar ook een aantal
uit een andere groep bijgekomen en er is één leerling vanuit een andere school
bijgekomen. Voor de groep staan twee leerkrachten. Mijn begeleider op de woensdag,
donderdag en vrijdag, en een andere leerkracht op de maandag en dinsdag. Verder
komen er een aantal leerlingen in aanraking met de onderwijsassistente en leerkracht
van de plusklas. De plusklas is een groep kinderen uit alle leerjaren die meer uitdaging
nodig hebben en dat aangeboden krijgen van een andere leerkracht buiten het reguliere
onderwijs om. Hierbij wisselt het ieder jaar welke kinderen er in de plusklas zitten.
De school werkt met flexibele werkplekken, de kinderen zitten dus elke dag ergens
anders. Dit wordt bepaald door kaartjes die een kleur hebben die overeenkomt met een
groepje tafels. ’s Ochtends bij binnenkomst krijgen de leerlingen een kaartje en mogen
ze zelf een plek aan het groepje tafels zoeken. Per groepje is er standaard één tafel voor
de groepsleider, dit is altijd dezelfde tafel in het groepje, de persoon wisselt. De
groepsleider zorgt ervoor dat de boeken, schriften en chromebooks van het groepje op
de juiste plek opgeruimd worden tussen lessen door.
In dit verslag kunt u de volgende onderwerpen verwachten:
- Het pedagogisch klimaat in een groep en het onderzoek hiernaar
- De vijf groepsfasen van Tuckman en het onderzoek in een groep hiernaar
- Het in kaart brengen van een aantal opvallende leerlingen
- Hoe heb ik de groepsdynamiek in mijn groep verbetert?
- Hoe heb ik gecommuniceerd met bijvoorbeeld collega’s over het verbeteren van
de groepsdynamiek?
- Verschillende observatietechnieken
Dit verslag is voor het inleveren nagekeken door mijn vader om eventuele fouten eruit te
halen. Ook is er gebruik gemaakt van ChatGPT voor het opstellen van een aantal
stukken tekst (OpenAI, 2023).
4
INLEIDING .................................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK 1: HET PEDAGOGISCH KLIMAAT IN KAART BRENGEN .................................................. 5
EEN PEDAGOGISCH KLIMAAT ........................................................................................................................ 5
Visie van de school................................................................................................................. 5
Gebouw en inrichting.............................................................................................................. 5
Groepsleerkracht ................................................................................................................... 5
Team .................................................................................................................................... 6
School- en groepsgrootte ........................................................................................................ 6
Kinderen ............................................................................................................................... 6
Activiteiten ............................................................................................................................ 6
TOELICHTING OP DE GEKOZEN ONDERZOEKSMIDDELEN ..................................................................................... 7
UITVOERING VAN DE ONDERZOEKSMIDDELEN .................................................................................................. 7
ANALYSE VAN ONDERZOEKSGEGEVENS EN OPVALLENDE BEVINDINGEN ................................................................. 7
VERSCHILLENDE ROLLEN BINNEN DE GROEP ................................................................................................... 8
Leidinggevende rollen ............................................................................................................. 8
Overige groepsleden............................................................................................................... 9
CONCLUSIE ............................................................................................................................................. 9
HOOFDSTUK 2: DE GROEPSFASE IN KAART BRENGEN ...................................................................11
DE GROEPSFASEN VAN TUCKMAN ............................................................................................................... 11
1 – Forming ..........................................................................................................................11
2 – Storming .........................................................................................................................11
3 – Norming ..........................................................................................................................11
4 – Performing .......................................................................................................................12
5 – Adjourning .......................................................................................................................12
PRAKTIJKVOORBEELD 1 – DE STORMINGSFASE ................................................................................................ 13
Reflectie ..............................................................................................................................13
PRAKTIJKVOORBEELD 2 – NORMINGSFASE .................................................................................................... 13
Reflectie ..............................................................................................................................14
DE GROEPSFASE OP MIJN PRAKTIJKPLEK ........................................................................................................ 14
HOOFDSTUK 3: TWEE OPVALLENDE LEERLINGEN IN KAART BRENGEN ...........................................15
AANVULLEND ONDERZOEK VIER INDIVIDUELE LEERLINGEN ............................................................................... 15
INVLOEDEN OP DE GROEP.......................................................................................................................... 15
HOOFDSTUK 4: DE GROEPSDYNAMIEK EN HET PEDAGOGISCH KLIMAAT VERBETEREN ...................17
ACTIVITEIT 1 – WIE IS DE MOL? ................................................................................................................... 17
Beschrijving van de activiteit ...................................................................................................17
Verloop van de activiteit .........................................................................................................17
Reflectie van de activiteit .......................................................................................................17
ACTIVITEIT 2 – TALENTENKAARTJES .............................................................................................................. 18
Doel van de activiteit .............................................................................................................18
Beschrijving van de activiteit ...................................................................................................18
Verloop van de activiteit .........................................................................................................18
Reflectie ..............................................................................................................................18
ONDERBOUWING KEUZES ACTIVITEITEN ........................................................................................................ 18
VAARDIGHEDEN VAN EEN GROEPSBEGELEIDER .............................................................................................. 19
COMMUNICEREN MET COLLEGA’S ............................................................................................................... 20
ROLMODEL M.B.T. SAMENWERKING EN COMMUNICATIE ................................................................................... 20
LITERATUURLIJST .........................................................................................................................21
BIJLAGES.....................................................................................................................................22
BIJLAGE A: SOCIOGRAM 1 ......................................................................................................................... 22
2
,BIJLAGE B: SOCIOGRAM 2 ......................................................................................................................... 24
BIJLAGE C: OBSERVATIE INDIVIDUELE LEERLING ............................................................................................. 25
BIJLAGE D: ALGEMENE OBSERVATIE GEHELE KLAS ........................................................................................... 27
BIJLAGE E: VISUELE WEERGAVE GROEPSFASEN VAN TUCKMAN .......................................................................... 28
BIJLAGE F: GESPREK MET EMMALY .............................................................................................................. 29
BIJLAGE G: GESPREK MET NOUD ................................................................................................................ 30
BIJLAGE H: GESPREK MET BERKAY............................................................................................................... 31
BIJLAGE I: GESPREK MET KENJI ................................................................................................................... 32
BIJLAGE J: WIE IS DE MOL? ........................................................................................................................ 33
BIJLAGE K: TALENTKAARTJES ...................................................................................................................... 34
3
, Inleiding
Mijn praktijkplek is een openbare basisschool in Alkmaar. Ik loop hier stage in de functie
leerkrachtondersteuner. Dit schooljaar is het eerste jaar dat ik dit doe. Ik loop mijn stage
in groep 7, en als het nodig is zal ik ook inzetbaar zijn voor andere klassen, dit is
momenteel nog niet nodig geweest. Voor dit vak heb ik onder andere het pedagogisch
klimaat in groep 7 onderzocht.
In mijn klas zitten 25 leerlingen, 10 jongens en 15 meisjes. De meeste leerlingen uit de
groep zitten al meerdere jaren bij elkaar in de klas, maar er zijn er dit jaar ook een aantal
uit een andere groep bijgekomen en er is één leerling vanuit een andere school
bijgekomen. Voor de groep staan twee leerkrachten. Mijn begeleider op de woensdag,
donderdag en vrijdag, en een andere leerkracht op de maandag en dinsdag. Verder
komen er een aantal leerlingen in aanraking met de onderwijsassistente en leerkracht
van de plusklas. De plusklas is een groep kinderen uit alle leerjaren die meer uitdaging
nodig hebben en dat aangeboden krijgen van een andere leerkracht buiten het reguliere
onderwijs om. Hierbij wisselt het ieder jaar welke kinderen er in de plusklas zitten.
De school werkt met flexibele werkplekken, de kinderen zitten dus elke dag ergens
anders. Dit wordt bepaald door kaartjes die een kleur hebben die overeenkomt met een
groepje tafels. ’s Ochtends bij binnenkomst krijgen de leerlingen een kaartje en mogen
ze zelf een plek aan het groepje tafels zoeken. Per groepje is er standaard één tafel voor
de groepsleider, dit is altijd dezelfde tafel in het groepje, de persoon wisselt. De
groepsleider zorgt ervoor dat de boeken, schriften en chromebooks van het groepje op
de juiste plek opgeruimd worden tussen lessen door.
In dit verslag kunt u de volgende onderwerpen verwachten:
- Het pedagogisch klimaat in een groep en het onderzoek hiernaar
- De vijf groepsfasen van Tuckman en het onderzoek in een groep hiernaar
- Het in kaart brengen van een aantal opvallende leerlingen
- Hoe heb ik de groepsdynamiek in mijn groep verbetert?
- Hoe heb ik gecommuniceerd met bijvoorbeeld collega’s over het verbeteren van
de groepsdynamiek?
- Verschillende observatietechnieken
Dit verslag is voor het inleveren nagekeken door mijn vader om eventuele fouten eruit te
halen. Ook is er gebruik gemaakt van ChatGPT voor het opstellen van een aantal
stukken tekst (OpenAI, 2023).
4
