Inhoud
Tentamenvragen........................................................................................................................................................3
Democratie concepties.........................................................................................................................................3
Rechtspositivisme vs. Constructivisme.................................................................................................................5
CLS.........................................................................................................................................................................7
Liberalisme en communitarisme...........................................................................................................................8
Paul Scholten.......................................................................................................................................................12
Het Racial contract van Mills...............................................................................................................................12
Hannah Arendt en mensenrechten....................................................................................................................14
Sumption en mensenrechten..............................................................................................................................15
Ethisch minimalisme...........................................................................................................................................16
De structuur van een essay.....................................................................................................................................17
Week 1.....................................................................................................................................................................18
Rechters inzake wel of niet veroordelen van de grotverkenners........................................................................18
Het rechtsbegrip (bestaat uit drie vragen)..........................................................................................................21
Week 2.....................................................................................................................................................................22
Vier verschillende stromingen/ rechtsbegrip.....................................................................................................22
Voorbeelden Hard Cases.....................................................................................................................................27
Overeenkomst Hart en Dworkin!........................................................................................................................28
Hart vs Austin over wat recht is..........................................................................................................................28
Voorbeeld............................................................................................................................................................30
Week 3: Rechtsvinding en politiek..........................................................................................................................31
Autonome en heteronome rechtsvinding...........................................................................................................31
Rechtsvinding: Hart Dworkin vs. rechtsrealisten en CLS.....................................................................................32
Paul Scholten – twee zijden van het recht dat er onrecht heeft plaatsgevonden !............................................32
Hart vs. regelscepticisme (rechtsrealisten en CLS).............................................................................................36
Sceptici: Rechtsrealisme en CLS hebben kritiek op Hart en Dworkin (tekst Hartman)......................................37
Baby Kelly Arrest.................................................................................................................................................40
Week 4: Liberalisme rechtsstaat en knelpunten daarvan.......................................................................................41
Allesomvattend liberalisme vs. Politiek liberalisme............................................................................................41
Kritiek Okin (v) op multiculturalisme en groepsrechten i.v.m. feminisme..........................................................44
Neo-liberalisme Libertarisme (Nozick/Rand) vs. Sociaalliberalisme (John Stuart Mill)......................................45
Dilemma’s bij liberalisme....................................................................................................................................46
Huidige tijd: politiek liberalisme het heersende model......................................................................................46
Contractfilosofen: mensbeeld en grenzen aan de vrije autonomie (Locke, Kant, Mill) –...................................46
Racial Contract van Charles Mills........................................................................................................................48
Koloniale slavernij en het racial contract............................................................................................................50
,Week 5: Communitarisme = kritiek op liberalisme.................................................................................................50
Kritiek op liberalisme en kritiek vanuit liberalisme terug...................................................................................51
Sandel (m) - communitarist................................................................................................................................51
Mensverbeterende technologie – liberaal vs. communitarist............................................................................55
Hannah Arendt....................................................................................................................................................58
Week 6: Democratische rechtsstaat en diversiteit..................................................................................................60
Formele en materiele democratie......................................................................................................................60
Concepties van een pluralistische samenleving (Veraart)..................................................................................60
Kritiek op onderscheid formele en materiële democratie..................................................................................63
Is rechter Handy (rechter week 1) een democraat?!..........................................................................................63
De rechtsstaat: twee concepties van de rechtsstaat..........................................................................................64
Sumption – mensenrechten en politiek..............................................................................................................66
Veraart - Montesquieu en urgenda-zaak – reactie op Sumption over de machtenscheiding!...........................68
Week 7: Ethiek voor juristen...................................................................................................................................70
Iris van Domselaar: ethisch minimalisme van corporate advocatuur.................................................................70
Van een ethisch minimalistische opvatting naar een meeromvattende opvatting van de taak van de jurist: vier
typen juridische professionals............................................................................................................................72
Veraart: ‘ethische valkuilen’ waar een jurist in kan vallen als hij zijn handelingen probeert de rechtvaardigen
(m).......................................................................................................................................................................74
Pistor (v) – kapitaal – verdeling van rijkdom.......................................................................................................76
Wat is de rode draad waarom juristen vaak in opspraak komen, 5 mogelijke redenen.....................................77
, Tentamenvragen
Democrati e con cepti es
De goedkeuring van het Britse parlement voor het plan om asielzoekers naar Rwanda uit te zetten heeft geleid
tot aanzienlijke binnenlandse en internationale kritiek. Het Britse hooggerechtshof heeft eerder geoordeeld dat
Rwanda geen veilige bestemming is voor asielzoekers. Desondanks heeft de regering een nieuwe wet
aangenomen die Rwanda als veilig land bestempelt, om juridische obstakels te omzeilen
Beschrijvende rechtsstaat: niet acceptabel want de overheid houdt zich niet aan de wet. Het is immers
niet veilig in Ruwanda. Echter, ze hebben wel een nieuwe wet gemaakt waardoor het
overheidshandelen toch wordt gerechtvaardigd.
Normatieve rechtsstaat: in strijd met de waarden van de rechtsstaat, namelijk met de grondrechten.
geen kans meer deel te nemen in de samenleving. Toegang tot de rechter. Vluchtelingen met de
minste kans die worden uitgezet. Die hebben dan geen toegang tot de rechter, dus niet effectief.
Minimalistische conceptie (pluralistisch) Meeromvattende conceptie (constitioneel)
Deze concepties zijn een alternatief onderscheid van Veraart voor het onderscheid tussen formele en
materiële democratie. De concepties zijn zowel juridisch als moreel van aard, het is een spectrum.
Vrijheid van meningsuiting en politieke partijen is een fundamenteel recht in een democratische rechtsstaat.
Zonder dit kan een democratie niet bestaan. Iedereen moet het gelijke recht hebben om zijn stem te laten
horen zodat iedereen gehoord en vertegenwoordigd kan worden. Echter, deze vrijheid is niet absoluut. De
twee concepties van Veraardt stellen beiden op hun eigen manier grenzen hieraan.
Het woord ‘minimalistisch’ verklapt het al!: In deze conceptie zijn er meer waarden
er zijn minimale waarden gebonden aan gebonden aan het bestaan van een
het bestaan van een politieke partij (zowel politieke partij (zowel qua standpunten als
qua standpunten als organisatie). Partijen organisatie). Partijen krijgen minder
krijgen veel vrijheid. De reden hiervoor is vrijheid. De reden hiervoor is dat
dat in een pluralistische democratische minderheden in de samenleving, de
samenleving iedereen vertegenwoordigd rechtsstaat en democratie beschermd
moet kunnen worden en niet te snel moeten worden zodat iedereen op gelijke
monddood gemaakt moeten worden. voet mee kan doen aan het publieke
debat!
Niet-liberale minderheden (partijen) krijgen
dus ook veel vrijheid, mits zij: Politieke partijen dienen aan zowel voor
- Vreedzaam zijn hun standpunten als interne organisatie aan
- Exit-optie bestaat meer eisen te voldoen.
- Respecteren van klassieke
grondrechten en tweede generatie - Zij moeten aan de rechtsstatelijke
grondrechten eisen voldoen! (grondrechten,
onafhankelijke rechter, aan de wet
Er is ook veel vrijheid m.b.t. het uiten van houden).
meningen. In een pluralistische samenleving
zijn immers veel verschillende meningen. - Wederzijds respect, verdelende
De grens ligt echter bij het oproepen van rechtvaardigheid (positieve
rechtstreeks geweld. discriminatie) en emancipatie
(bescherming van minderheden)!
Niet-democratische partijen, niet-
rechtstatelijke partijen en onsmakelijke! Ook de vrijheid van meningsuiting wordt
Tentamenvragen........................................................................................................................................................3
Democratie concepties.........................................................................................................................................3
Rechtspositivisme vs. Constructivisme.................................................................................................................5
CLS.........................................................................................................................................................................7
Liberalisme en communitarisme...........................................................................................................................8
Paul Scholten.......................................................................................................................................................12
Het Racial contract van Mills...............................................................................................................................12
Hannah Arendt en mensenrechten....................................................................................................................14
Sumption en mensenrechten..............................................................................................................................15
Ethisch minimalisme...........................................................................................................................................16
De structuur van een essay.....................................................................................................................................17
Week 1.....................................................................................................................................................................18
Rechters inzake wel of niet veroordelen van de grotverkenners........................................................................18
Het rechtsbegrip (bestaat uit drie vragen)..........................................................................................................21
Week 2.....................................................................................................................................................................22
Vier verschillende stromingen/ rechtsbegrip.....................................................................................................22
Voorbeelden Hard Cases.....................................................................................................................................27
Overeenkomst Hart en Dworkin!........................................................................................................................28
Hart vs Austin over wat recht is..........................................................................................................................28
Voorbeeld............................................................................................................................................................30
Week 3: Rechtsvinding en politiek..........................................................................................................................31
Autonome en heteronome rechtsvinding...........................................................................................................31
Rechtsvinding: Hart Dworkin vs. rechtsrealisten en CLS.....................................................................................32
Paul Scholten – twee zijden van het recht dat er onrecht heeft plaatsgevonden !............................................32
Hart vs. regelscepticisme (rechtsrealisten en CLS).............................................................................................36
Sceptici: Rechtsrealisme en CLS hebben kritiek op Hart en Dworkin (tekst Hartman)......................................37
Baby Kelly Arrest.................................................................................................................................................40
Week 4: Liberalisme rechtsstaat en knelpunten daarvan.......................................................................................41
Allesomvattend liberalisme vs. Politiek liberalisme............................................................................................41
Kritiek Okin (v) op multiculturalisme en groepsrechten i.v.m. feminisme..........................................................44
Neo-liberalisme Libertarisme (Nozick/Rand) vs. Sociaalliberalisme (John Stuart Mill)......................................45
Dilemma’s bij liberalisme....................................................................................................................................46
Huidige tijd: politiek liberalisme het heersende model......................................................................................46
Contractfilosofen: mensbeeld en grenzen aan de vrije autonomie (Locke, Kant, Mill) –...................................46
Racial Contract van Charles Mills........................................................................................................................48
Koloniale slavernij en het racial contract............................................................................................................50
,Week 5: Communitarisme = kritiek op liberalisme.................................................................................................50
Kritiek op liberalisme en kritiek vanuit liberalisme terug...................................................................................51
Sandel (m) - communitarist................................................................................................................................51
Mensverbeterende technologie – liberaal vs. communitarist............................................................................55
Hannah Arendt....................................................................................................................................................58
Week 6: Democratische rechtsstaat en diversiteit..................................................................................................60
Formele en materiele democratie......................................................................................................................60
Concepties van een pluralistische samenleving (Veraart)..................................................................................60
Kritiek op onderscheid formele en materiële democratie..................................................................................63
Is rechter Handy (rechter week 1) een democraat?!..........................................................................................63
De rechtsstaat: twee concepties van de rechtsstaat..........................................................................................64
Sumption – mensenrechten en politiek..............................................................................................................66
Veraart - Montesquieu en urgenda-zaak – reactie op Sumption over de machtenscheiding!...........................68
Week 7: Ethiek voor juristen...................................................................................................................................70
Iris van Domselaar: ethisch minimalisme van corporate advocatuur.................................................................70
Van een ethisch minimalistische opvatting naar een meeromvattende opvatting van de taak van de jurist: vier
typen juridische professionals............................................................................................................................72
Veraart: ‘ethische valkuilen’ waar een jurist in kan vallen als hij zijn handelingen probeert de rechtvaardigen
(m).......................................................................................................................................................................74
Pistor (v) – kapitaal – verdeling van rijkdom.......................................................................................................76
Wat is de rode draad waarom juristen vaak in opspraak komen, 5 mogelijke redenen.....................................77
, Tentamenvragen
Democrati e con cepti es
De goedkeuring van het Britse parlement voor het plan om asielzoekers naar Rwanda uit te zetten heeft geleid
tot aanzienlijke binnenlandse en internationale kritiek. Het Britse hooggerechtshof heeft eerder geoordeeld dat
Rwanda geen veilige bestemming is voor asielzoekers. Desondanks heeft de regering een nieuwe wet
aangenomen die Rwanda als veilig land bestempelt, om juridische obstakels te omzeilen
Beschrijvende rechtsstaat: niet acceptabel want de overheid houdt zich niet aan de wet. Het is immers
niet veilig in Ruwanda. Echter, ze hebben wel een nieuwe wet gemaakt waardoor het
overheidshandelen toch wordt gerechtvaardigd.
Normatieve rechtsstaat: in strijd met de waarden van de rechtsstaat, namelijk met de grondrechten.
geen kans meer deel te nemen in de samenleving. Toegang tot de rechter. Vluchtelingen met de
minste kans die worden uitgezet. Die hebben dan geen toegang tot de rechter, dus niet effectief.
Minimalistische conceptie (pluralistisch) Meeromvattende conceptie (constitioneel)
Deze concepties zijn een alternatief onderscheid van Veraart voor het onderscheid tussen formele en
materiële democratie. De concepties zijn zowel juridisch als moreel van aard, het is een spectrum.
Vrijheid van meningsuiting en politieke partijen is een fundamenteel recht in een democratische rechtsstaat.
Zonder dit kan een democratie niet bestaan. Iedereen moet het gelijke recht hebben om zijn stem te laten
horen zodat iedereen gehoord en vertegenwoordigd kan worden. Echter, deze vrijheid is niet absoluut. De
twee concepties van Veraardt stellen beiden op hun eigen manier grenzen hieraan.
Het woord ‘minimalistisch’ verklapt het al!: In deze conceptie zijn er meer waarden
er zijn minimale waarden gebonden aan gebonden aan het bestaan van een
het bestaan van een politieke partij (zowel politieke partij (zowel qua standpunten als
qua standpunten als organisatie). Partijen organisatie). Partijen krijgen minder
krijgen veel vrijheid. De reden hiervoor is vrijheid. De reden hiervoor is dat
dat in een pluralistische democratische minderheden in de samenleving, de
samenleving iedereen vertegenwoordigd rechtsstaat en democratie beschermd
moet kunnen worden en niet te snel moeten worden zodat iedereen op gelijke
monddood gemaakt moeten worden. voet mee kan doen aan het publieke
debat!
Niet-liberale minderheden (partijen) krijgen
dus ook veel vrijheid, mits zij: Politieke partijen dienen aan zowel voor
- Vreedzaam zijn hun standpunten als interne organisatie aan
- Exit-optie bestaat meer eisen te voldoen.
- Respecteren van klassieke
grondrechten en tweede generatie - Zij moeten aan de rechtsstatelijke
grondrechten eisen voldoen! (grondrechten,
onafhankelijke rechter, aan de wet
Er is ook veel vrijheid m.b.t. het uiten van houden).
meningen. In een pluralistische samenleving
zijn immers veel verschillende meningen. - Wederzijds respect, verdelende
De grens ligt echter bij het oproepen van rechtvaardigheid (positieve
rechtstreeks geweld. discriminatie) en emancipatie
(bescherming van minderheden)!
Niet-democratische partijen, niet-
rechtstatelijke partijen en onsmakelijke! Ook de vrijheid van meningsuiting wordt
