Hoofdstuk 1: Wat is biopsychologie?
Biopsychologen bestuderen de relatie tussen biologie en gedrag. Volgens de biopsycholoog,
biochemist of neuroanatomist is de hersenstructuur en biochemie ingewikkeld, terwijl gedrag simpel is.
Ze houden zich onder andere bezig met de correlatie tussen bepaalde taken die worden uitgevoerd en
fysiologische veranderingen in de hersenen. Biopsychologie wordt vak bestempeld als een
reductionistische benadering: 'Wanneer je het gedrag van individuen uit een groep heb begrepen en
beschreven, je dan ook het gedrag van de groep in z'n geheel kunt beschrijven en begrijpen. Dit is
duidelijk niet waar. Om volledig te kunnen beschrijven hoe de groepsdynamiek werkt, moeten we EN
het individu EN de groep bestuderen, de afzonderlijke neuronen EN het volledige hersengebied.
Doordat bij dieronderzoek apen en ratten worden gebruikt, waarvan verondersteld wordt dat ze veel
eenvoudiger zijn dan mensen, wordt het idee van biopsychologen als reductionisten versterkt. Maar
niet het reductionisme, maar de methode van het onderzoek spreekt hieruit. Voor het onderzoeken
van de werking van de hersenen en het zenuwstelsel kunnen mensen vaak niet worden ingezet als
proefpersoon, denk aan systematische beschadiging of elektrische stimulatie van de hersenen.
Met betrekking tot het gebruik van dieren zijn er zowel ethische als praktische bezwaren te noemen.
Praktische bezwaren: dieren zijn te verschillend van mensen om het gebruik van bewijs van het werk
met dieren te rechtvaardigen. De hersenen van apen zijn vergelijkbaar, ze laten dezelfde categorieën
van gedrag zien: cogntieief (geheugen, aandacht, perceptie), emotioneel (angst, woede) en
motivationeel (voeden, drinken, verkennen). De delen van het zenuwstelsel zijn hetzelfde in alle
soorten zoogdieren en werken op dezelfde manier.
Ethische bezwaren: de dieren worden blootgesteld aan stress en pijn. Ze worden gefokt voor het
doel in kooien te leven en voor experimenten gebruikt te worden. Gesteld wordt dat het aantal dieren
dat door psychologen wordt gebruikt voor onderzoek slechts een fractie is van het totaalplaatje. Het
verbieden van dieronderzoek in de cosmetische hoek zou een veel grotere bijdrage leveren aan het
welzijn van dieren. In Engeland en Nederland zijn er commissies die bepalen of het onderzoek het
gebruik van dieren rechtvaardigt en die er op toeziet dat dieren niet uitgebuit worden. Toestemming
voor dieronderzoek is alleen verplicht in voor dieren stressvolle situaties. Onderzoeken naar natuurlijk
gedrag, zonder dat zij voedsel of water ontberen, zijn zonder goedkeuring toegestaan. Critici zeggen
dat de resultaten van bijvoorbeeld medicijnenonderzoek op dieren niet van toepassing zijn op mensen.
Er zijn echter veel voorbeelden van medicijnen die klinisch gebruikt worden en die zijn ontwikkeld aan
de hand van dieronderzoek. Denk aan anti-depressiva, anti-kanker, verdovingsmiddelen, anti-AIDS en
anti-epilepsie medicijnen.
Een van de grootste sociale problemen van de jaren 90 en daarna, zal de toegenomen groei zijn van
een groot aantal oude mensen, evenredig aan de hele populatie. Een deel van deze mensen zullen
lijden aan ouderdomsdementie. Dementie betekent een storing in het normale mentale functioneren.
De meest voorkomende vorm is Alzheimer, een progressieve aandoening die geheugenverlies,
verwarring, verlies van de zelfidentiteit en dubbele incontinentie. Er is geen remedie en aan de hand
van dierstudies is er ontdekt dat het te maken heeft met beschadiging van geheugengebieden in de
hersenen. En doordat bij dieren dezelfde circuits beschadigd zijn, wordt er op dieren getest om een
remedie te ontdekken.
Hoofdstuk 2: Het zenuwstelsel
Het lichaam heeft twee communicatiesystemen, namelijk het zenuwstelsel en het endocriene stelsel.
Het (snelle) zenuwstelsel is het gehele netwerk van neuronen (zenuwcellen) in het lichaam en is
afhankelijk van chemische stofjes, genaamd neurotransmitters, die informatie van de ene naar de
andere zenuwcel transporteren.
Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (CZS) en het perifere zenuwstelsel. Het
centrale zenuwstelsel bestaat uit alle neuronen in de hersenen en het ruggenmerg, de snelweg van
het lichaam. Het perifere zenuwstelsel bestaat uit alle zenuwvezels (lange banen met neuronen) die
het CZS verbinden met de rest van het lichaam, de landweggetjes in het lichaam. Dit zenuwstelsel
bestaat uit het somatische zenuwstelsel en het autonome zenuwstelsel. Het somatische
zenuwstelsel verzendt willekeurige boodschappen naar skeletspieren. Het autonome zenuwstelsel
regelt alle onwillekeurige processen, alle automatische lichaamsprocessen (zoals transpiratie en
,spijsvertering). Dit zenuwstelsel is onderverdeeld in twee systemen, het sympathische zenuwstelsel,
dat alert maakt en zorgt voor opwinding in gevaarlijke situaties en het parasympathische
zenuwstelsel dat ons rustig houdt en de routinebezigheden van de interne functies van het lichaam in
de gaten houdt.
De celwand van een neuron is semi-permeabel. Neuronen zorgen voor het doorgeven van informatie
middels neurotransmitters. Sensorische neuronen vervoeren boodschappen van receptorcellen,
sensorische neuronen die heel gevoelig zijn voor licht, geluid of andere stimuli, naar het CZS.
Motorische neuronen vervoeren boodschappen vanaf het CZS naar spieren en klieren. Sensorische
en motorische neuronen communiceren slechts met elkaar via interneuronen (dus via het CZS),
tenzij er sprake is van een reflex (dan gebeurt het rechtstreeks).
Het neuron ontvangt aan het ene uiteinde informatie middels vertakte vezels die dendrieten heten, de
kern van een neuron (de soma) integreert vervolgens de informatie en stuurt die verder via een
enkele langgerekte vezel (het axon) en geeft het via de eindknopjes door aan de volgende neuron of
de receptor van een klier of spier.
Tussen neuronen zit een kloof, de synaps, welke wordt gemeten in angstroms (10 miljardste van een
meter). Deze kan slechts worden waargenomen onder een elektronenmicroscoop. Om deze te
overbruggen, stimuleert de elektrische boodschap bij de eindknopjes de neurotransmitters, die een
chemische boodschap afgeven. Dit wordt weer opgepakt door een neuron en deze transformeert de
chemische boodschap weer naar een elektrische. Dit noemen we synaptische impulsoverdracht.
Het presynaptisch membraan verzendt neurotransmitters en het postsynaptische membraan
ontvangst ze.
Om het neuron zit een vettige substantie ter bescherming, myeline. Dit bestaat uit gliacellen. Ook
zitten er inkepingen in de myelineschede inkepingen, die de knopen van Ranvier worden genoemd.
Hierdoor beweegt een puls zich sneller over het axon, omdat het van knoop naar knoop springt in
plaats van dat de puls over het gehele neuron moet bewegen.
Neuronen kunnen informatie via éénrichtingsverkeer doorgeven, waarvoor twee verschillende
informatiebanen nodig zijn, het sensorische zenuwstelsel en het motorische zenuwstelsel.
Neuronen zijn in rust (rustpotentiaal, -70 millivolt) tot er een prikkel komt (zoals een geluid of een
speldenprik) waardoor de eerste neuron zich oplaadt (actiepotentiaal van -50 naar +40 millivolt) en
ontlaadt om de info door te geven aan de volgende neuron. Dit duurt een halve milliseconde. Als dat
gebeurt, zegt men dat de cel ‘vuurt’. Vervolgens treedt er depolarisatie op, de stap van +40 naar -70
millivolt. Hierna is de cel 2-4 milliseconden niet in staat een nieuwe impuls te geven, de
herstelperiode.
De twee basisprincipes van het zenuwstelsel zijn neurale impulsoverdracht en overdracht door middel
van neurotransmitters.
Temporele summatie betekent dat een serie kort op elkaar volgende prikkels vanuit dezelfde
zenuwcel elkaar versterkt. Als een zenuw een prikkel heeft doorgegeven, is deze gedurende een zeer
korte tijd nog extra gevoelig voor prikkels. Dit betekent dat een kortdaaropvolgende prikkel de
drempelwaarde hoeft te bereiken om toch door te worden gegeven. Een steeds grotere hoeveelheid
neurotransmitter wordt afgegeven door de presynaptische zenuwcel en er ontstaat in de
postsynaptische zenuwlcel een groter actiepotentiaal.
Spatiele summatie is bijna hetzelfde, maar dan komt de prikkel van twee of meer verschillende
zenuwcellen door op een volgende zenuwcel. Dit betekent dat er van meerdere zenuwen een zwakke
prikkel komt dit toch leidt tot doorgifte van het signaal.
Er zijn twee soorten actiepotentialen, namelijk:
- EPSP: Door extra stimulatie van de postsynaptische zenuw wordt het actiepotiaal vergroot door het
openzetten van ionenkanalen.
- IPSP: Er zijn stoffen die de postsynaptische zenuw inhiberen (afremmen) doordat ze ionenkanalen
openzeten die het actiepotentiaal juist verkleinen. Epilepsie is mogelijk een verstoring tussen de
verhoudingen van de stimulerende en afremmende neuronen.
Een postsynaptische zenuw kan zowel EPSP's als IPSP's ontvangen. Het netto potentiaalverschil
bepaalt of een prikkel wel of niet doorgegeven wordt.
Er zijn zeven belangrijke neurotransmitters:
, 1. Dopamine, voor genot en bevrediging, bij tekort of teveel levert het ADHD, schizofrenie en/of
ziekte van parkinson op en cocaïne, amfetamine, methylphenidaat (Ritalin) en alcohol
beïnvloeden deze neurotransmitter.
2. Serotonine, slaap, dromen, stemmingen, pijn, eetlust en seksueelgedrag. Bij tekort of teveel
veroorzaakt het depressie, angststoornissen en/of obsessief-compulsieve stoornissen.
Fluoxetine (prozac) en hallucinogenen zoals LSD zijn van invloed.
3. Norepinefrine/Noradrenaline, hartslag, slaap, stress, alertheid en eetlust. Teveel levert hoge
bloeddruk en depressie op en antidepressiva en bètablokkers zijn van invloed.
4. Acetylcholine, vervoer van berichten via CZS, bij teveel/te weinig spierziekten & Alzheimer.
Wordt beïnvloed door nicotine, gif van de zwarte weduwe, gif van botulismebacterie, curare
en atropine.
5. GABA, blokkerende neurotransmitter in neuronen van het CZS, bij tekort of teveel mogelijk
angst/epilepsie en barbituraten, kalmeringsmiddelen (valium) en alchol zijn van invloed
6. Glutamine, speelt een rol bij leren en herinneren in het CZS. Teveel leidt tijdens beroerte tot
hersenletsel. Van invloed is de drug PCP (angel dust)
7. Endorfine, aangename sensaties en reguleert pijn, door verslaving aan opiaten ontstaat een
tekort. Opiaten zijn: opium, heroïne, morfine en methadon.
Agonist: een middel dat de werking van neurotransmitters versterkt of imiteert
Antagonist: een middel die de werking van neurotransmitters blokkeert
Hoofdstuk 3: Organisatie van het zenuwstelsel
Een zenuw is een bundel van neuronale vezels (axonen) die gebundeld zijn in een beschermende
schede (myelineschede). De ruggenmergzenuwen bestaan uit duizenden vezels, die zijn
onderverdeeld in sensorische neuronen en motorische neuronen.
Sensorische receptoren zetten prikkels om naar een neurale code, die door de hersenen wordt
begrepen. Een stimulus (bijv een speldenprik) stimuleert een specifieke receptor in de huid. Deze
receptor verandert de lichamelijke prikkel naar een serie van zenuwimpulsen. Deze zenuwimpulsen
verplaatsen zich vanuit de receptor naar de ruggengraat en de hersenen langs een sensorische axon.
Er zijn veel typen sensorische receptoren in de huid. Deze registreren stimuli uit de omgeving, zoals
warmte, aanraking, pijn, druk en kou.
De hooggespecialiseerde receptoren van de ogen en oren nemen stimuli uit de omgeving waar, zoals
mensen, geluiden, objecten. Al deze sensorische informatie verplaatst zich door middel van
zenuwimpulsen over de sensorische axonen naar het centraal zenuwstelsel. Deze prikkels vragen om
respons!
De hersenen sturen berichten langs motorische paden naar het ruggenmerg. Vervolgens worden ze
buiten het ruggenmerg doorgegeven via motorneuronen (motorische neuronen). Deze sturen de
spieren aan. De synaps tussen de motorneuronen wordt de neuromuscilaire (synaps?) genoemd.
Het eindproduct van activering van de motorische paden is beweging.
Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel en het perifere zenuwstelsel. Het perifere
zenuwstelsel omvat alles wat zich buiten de hersenen en het ruggenmerg bevindt.
Het centrale zenuwstelsel bestaat uit hersenen en ruggenmerg. Het ruggenmerg heeft vele paden
die informatie naar de hersenen sturen en motorische bevelen naar de ruggengraatzenuwen en het
perifere zenuwstelsel sturen. De korte axonen binnen de ruggengraat verbinden de paden binnen het
ruggenmerg onderling. Dit maakt het mogelijk dat veel informatie al is verwerkt op het moment dat het
in de hersenen binnenkomt. De hersenen domineren het zenuwstelsel en dit is dan ook de focus van
de psychobiologie.
Het perifere zenuwstelsel is onderverdeeld in het somatisch zenuwstelsel en het autonome
zenuwstelsel.
Het somatische (willekeurig) zenuwstelsel is een combinatie van sensorische banen die informaten
verwerken uit de externe omgeving, en de motorische banen die de bevelen uitdragen naar de spieren
van het skelet.
Het autonome (zelfstandige) zenuwstelsel is alleen een motorisch systeem dat impulsen vanuit het
CVS naar diverse organen in het lichaam zendt (de gladde spieren van de bloedvaten, de hartspier,
Biopsychologen bestuderen de relatie tussen biologie en gedrag. Volgens de biopsycholoog,
biochemist of neuroanatomist is de hersenstructuur en biochemie ingewikkeld, terwijl gedrag simpel is.
Ze houden zich onder andere bezig met de correlatie tussen bepaalde taken die worden uitgevoerd en
fysiologische veranderingen in de hersenen. Biopsychologie wordt vak bestempeld als een
reductionistische benadering: 'Wanneer je het gedrag van individuen uit een groep heb begrepen en
beschreven, je dan ook het gedrag van de groep in z'n geheel kunt beschrijven en begrijpen. Dit is
duidelijk niet waar. Om volledig te kunnen beschrijven hoe de groepsdynamiek werkt, moeten we EN
het individu EN de groep bestuderen, de afzonderlijke neuronen EN het volledige hersengebied.
Doordat bij dieronderzoek apen en ratten worden gebruikt, waarvan verondersteld wordt dat ze veel
eenvoudiger zijn dan mensen, wordt het idee van biopsychologen als reductionisten versterkt. Maar
niet het reductionisme, maar de methode van het onderzoek spreekt hieruit. Voor het onderzoeken
van de werking van de hersenen en het zenuwstelsel kunnen mensen vaak niet worden ingezet als
proefpersoon, denk aan systematische beschadiging of elektrische stimulatie van de hersenen.
Met betrekking tot het gebruik van dieren zijn er zowel ethische als praktische bezwaren te noemen.
Praktische bezwaren: dieren zijn te verschillend van mensen om het gebruik van bewijs van het werk
met dieren te rechtvaardigen. De hersenen van apen zijn vergelijkbaar, ze laten dezelfde categorieën
van gedrag zien: cogntieief (geheugen, aandacht, perceptie), emotioneel (angst, woede) en
motivationeel (voeden, drinken, verkennen). De delen van het zenuwstelsel zijn hetzelfde in alle
soorten zoogdieren en werken op dezelfde manier.
Ethische bezwaren: de dieren worden blootgesteld aan stress en pijn. Ze worden gefokt voor het
doel in kooien te leven en voor experimenten gebruikt te worden. Gesteld wordt dat het aantal dieren
dat door psychologen wordt gebruikt voor onderzoek slechts een fractie is van het totaalplaatje. Het
verbieden van dieronderzoek in de cosmetische hoek zou een veel grotere bijdrage leveren aan het
welzijn van dieren. In Engeland en Nederland zijn er commissies die bepalen of het onderzoek het
gebruik van dieren rechtvaardigt en die er op toeziet dat dieren niet uitgebuit worden. Toestemming
voor dieronderzoek is alleen verplicht in voor dieren stressvolle situaties. Onderzoeken naar natuurlijk
gedrag, zonder dat zij voedsel of water ontberen, zijn zonder goedkeuring toegestaan. Critici zeggen
dat de resultaten van bijvoorbeeld medicijnenonderzoek op dieren niet van toepassing zijn op mensen.
Er zijn echter veel voorbeelden van medicijnen die klinisch gebruikt worden en die zijn ontwikkeld aan
de hand van dieronderzoek. Denk aan anti-depressiva, anti-kanker, verdovingsmiddelen, anti-AIDS en
anti-epilepsie medicijnen.
Een van de grootste sociale problemen van de jaren 90 en daarna, zal de toegenomen groei zijn van
een groot aantal oude mensen, evenredig aan de hele populatie. Een deel van deze mensen zullen
lijden aan ouderdomsdementie. Dementie betekent een storing in het normale mentale functioneren.
De meest voorkomende vorm is Alzheimer, een progressieve aandoening die geheugenverlies,
verwarring, verlies van de zelfidentiteit en dubbele incontinentie. Er is geen remedie en aan de hand
van dierstudies is er ontdekt dat het te maken heeft met beschadiging van geheugengebieden in de
hersenen. En doordat bij dieren dezelfde circuits beschadigd zijn, wordt er op dieren getest om een
remedie te ontdekken.
Hoofdstuk 2: Het zenuwstelsel
Het lichaam heeft twee communicatiesystemen, namelijk het zenuwstelsel en het endocriene stelsel.
Het (snelle) zenuwstelsel is het gehele netwerk van neuronen (zenuwcellen) in het lichaam en is
afhankelijk van chemische stofjes, genaamd neurotransmitters, die informatie van de ene naar de
andere zenuwcel transporteren.
Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel (CZS) en het perifere zenuwstelsel. Het
centrale zenuwstelsel bestaat uit alle neuronen in de hersenen en het ruggenmerg, de snelweg van
het lichaam. Het perifere zenuwstelsel bestaat uit alle zenuwvezels (lange banen met neuronen) die
het CZS verbinden met de rest van het lichaam, de landweggetjes in het lichaam. Dit zenuwstelsel
bestaat uit het somatische zenuwstelsel en het autonome zenuwstelsel. Het somatische
zenuwstelsel verzendt willekeurige boodschappen naar skeletspieren. Het autonome zenuwstelsel
regelt alle onwillekeurige processen, alle automatische lichaamsprocessen (zoals transpiratie en
,spijsvertering). Dit zenuwstelsel is onderverdeeld in twee systemen, het sympathische zenuwstelsel,
dat alert maakt en zorgt voor opwinding in gevaarlijke situaties en het parasympathische
zenuwstelsel dat ons rustig houdt en de routinebezigheden van de interne functies van het lichaam in
de gaten houdt.
De celwand van een neuron is semi-permeabel. Neuronen zorgen voor het doorgeven van informatie
middels neurotransmitters. Sensorische neuronen vervoeren boodschappen van receptorcellen,
sensorische neuronen die heel gevoelig zijn voor licht, geluid of andere stimuli, naar het CZS.
Motorische neuronen vervoeren boodschappen vanaf het CZS naar spieren en klieren. Sensorische
en motorische neuronen communiceren slechts met elkaar via interneuronen (dus via het CZS),
tenzij er sprake is van een reflex (dan gebeurt het rechtstreeks).
Het neuron ontvangt aan het ene uiteinde informatie middels vertakte vezels die dendrieten heten, de
kern van een neuron (de soma) integreert vervolgens de informatie en stuurt die verder via een
enkele langgerekte vezel (het axon) en geeft het via de eindknopjes door aan de volgende neuron of
de receptor van een klier of spier.
Tussen neuronen zit een kloof, de synaps, welke wordt gemeten in angstroms (10 miljardste van een
meter). Deze kan slechts worden waargenomen onder een elektronenmicroscoop. Om deze te
overbruggen, stimuleert de elektrische boodschap bij de eindknopjes de neurotransmitters, die een
chemische boodschap afgeven. Dit wordt weer opgepakt door een neuron en deze transformeert de
chemische boodschap weer naar een elektrische. Dit noemen we synaptische impulsoverdracht.
Het presynaptisch membraan verzendt neurotransmitters en het postsynaptische membraan
ontvangst ze.
Om het neuron zit een vettige substantie ter bescherming, myeline. Dit bestaat uit gliacellen. Ook
zitten er inkepingen in de myelineschede inkepingen, die de knopen van Ranvier worden genoemd.
Hierdoor beweegt een puls zich sneller over het axon, omdat het van knoop naar knoop springt in
plaats van dat de puls over het gehele neuron moet bewegen.
Neuronen kunnen informatie via éénrichtingsverkeer doorgeven, waarvoor twee verschillende
informatiebanen nodig zijn, het sensorische zenuwstelsel en het motorische zenuwstelsel.
Neuronen zijn in rust (rustpotentiaal, -70 millivolt) tot er een prikkel komt (zoals een geluid of een
speldenprik) waardoor de eerste neuron zich oplaadt (actiepotentiaal van -50 naar +40 millivolt) en
ontlaadt om de info door te geven aan de volgende neuron. Dit duurt een halve milliseconde. Als dat
gebeurt, zegt men dat de cel ‘vuurt’. Vervolgens treedt er depolarisatie op, de stap van +40 naar -70
millivolt. Hierna is de cel 2-4 milliseconden niet in staat een nieuwe impuls te geven, de
herstelperiode.
De twee basisprincipes van het zenuwstelsel zijn neurale impulsoverdracht en overdracht door middel
van neurotransmitters.
Temporele summatie betekent dat een serie kort op elkaar volgende prikkels vanuit dezelfde
zenuwcel elkaar versterkt. Als een zenuw een prikkel heeft doorgegeven, is deze gedurende een zeer
korte tijd nog extra gevoelig voor prikkels. Dit betekent dat een kortdaaropvolgende prikkel de
drempelwaarde hoeft te bereiken om toch door te worden gegeven. Een steeds grotere hoeveelheid
neurotransmitter wordt afgegeven door de presynaptische zenuwcel en er ontstaat in de
postsynaptische zenuwlcel een groter actiepotentiaal.
Spatiele summatie is bijna hetzelfde, maar dan komt de prikkel van twee of meer verschillende
zenuwcellen door op een volgende zenuwcel. Dit betekent dat er van meerdere zenuwen een zwakke
prikkel komt dit toch leidt tot doorgifte van het signaal.
Er zijn twee soorten actiepotentialen, namelijk:
- EPSP: Door extra stimulatie van de postsynaptische zenuw wordt het actiepotiaal vergroot door het
openzetten van ionenkanalen.
- IPSP: Er zijn stoffen die de postsynaptische zenuw inhiberen (afremmen) doordat ze ionenkanalen
openzeten die het actiepotentiaal juist verkleinen. Epilepsie is mogelijk een verstoring tussen de
verhoudingen van de stimulerende en afremmende neuronen.
Een postsynaptische zenuw kan zowel EPSP's als IPSP's ontvangen. Het netto potentiaalverschil
bepaalt of een prikkel wel of niet doorgegeven wordt.
Er zijn zeven belangrijke neurotransmitters:
, 1. Dopamine, voor genot en bevrediging, bij tekort of teveel levert het ADHD, schizofrenie en/of
ziekte van parkinson op en cocaïne, amfetamine, methylphenidaat (Ritalin) en alcohol
beïnvloeden deze neurotransmitter.
2. Serotonine, slaap, dromen, stemmingen, pijn, eetlust en seksueelgedrag. Bij tekort of teveel
veroorzaakt het depressie, angststoornissen en/of obsessief-compulsieve stoornissen.
Fluoxetine (prozac) en hallucinogenen zoals LSD zijn van invloed.
3. Norepinefrine/Noradrenaline, hartslag, slaap, stress, alertheid en eetlust. Teveel levert hoge
bloeddruk en depressie op en antidepressiva en bètablokkers zijn van invloed.
4. Acetylcholine, vervoer van berichten via CZS, bij teveel/te weinig spierziekten & Alzheimer.
Wordt beïnvloed door nicotine, gif van de zwarte weduwe, gif van botulismebacterie, curare
en atropine.
5. GABA, blokkerende neurotransmitter in neuronen van het CZS, bij tekort of teveel mogelijk
angst/epilepsie en barbituraten, kalmeringsmiddelen (valium) en alchol zijn van invloed
6. Glutamine, speelt een rol bij leren en herinneren in het CZS. Teveel leidt tijdens beroerte tot
hersenletsel. Van invloed is de drug PCP (angel dust)
7. Endorfine, aangename sensaties en reguleert pijn, door verslaving aan opiaten ontstaat een
tekort. Opiaten zijn: opium, heroïne, morfine en methadon.
Agonist: een middel dat de werking van neurotransmitters versterkt of imiteert
Antagonist: een middel die de werking van neurotransmitters blokkeert
Hoofdstuk 3: Organisatie van het zenuwstelsel
Een zenuw is een bundel van neuronale vezels (axonen) die gebundeld zijn in een beschermende
schede (myelineschede). De ruggenmergzenuwen bestaan uit duizenden vezels, die zijn
onderverdeeld in sensorische neuronen en motorische neuronen.
Sensorische receptoren zetten prikkels om naar een neurale code, die door de hersenen wordt
begrepen. Een stimulus (bijv een speldenprik) stimuleert een specifieke receptor in de huid. Deze
receptor verandert de lichamelijke prikkel naar een serie van zenuwimpulsen. Deze zenuwimpulsen
verplaatsen zich vanuit de receptor naar de ruggengraat en de hersenen langs een sensorische axon.
Er zijn veel typen sensorische receptoren in de huid. Deze registreren stimuli uit de omgeving, zoals
warmte, aanraking, pijn, druk en kou.
De hooggespecialiseerde receptoren van de ogen en oren nemen stimuli uit de omgeving waar, zoals
mensen, geluiden, objecten. Al deze sensorische informatie verplaatst zich door middel van
zenuwimpulsen over de sensorische axonen naar het centraal zenuwstelsel. Deze prikkels vragen om
respons!
De hersenen sturen berichten langs motorische paden naar het ruggenmerg. Vervolgens worden ze
buiten het ruggenmerg doorgegeven via motorneuronen (motorische neuronen). Deze sturen de
spieren aan. De synaps tussen de motorneuronen wordt de neuromuscilaire (synaps?) genoemd.
Het eindproduct van activering van de motorische paden is beweging.
Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale zenuwstelsel en het perifere zenuwstelsel. Het perifere
zenuwstelsel omvat alles wat zich buiten de hersenen en het ruggenmerg bevindt.
Het centrale zenuwstelsel bestaat uit hersenen en ruggenmerg. Het ruggenmerg heeft vele paden
die informatie naar de hersenen sturen en motorische bevelen naar de ruggengraatzenuwen en het
perifere zenuwstelsel sturen. De korte axonen binnen de ruggengraat verbinden de paden binnen het
ruggenmerg onderling. Dit maakt het mogelijk dat veel informatie al is verwerkt op het moment dat het
in de hersenen binnenkomt. De hersenen domineren het zenuwstelsel en dit is dan ook de focus van
de psychobiologie.
Het perifere zenuwstelsel is onderverdeeld in het somatisch zenuwstelsel en het autonome
zenuwstelsel.
Het somatische (willekeurig) zenuwstelsel is een combinatie van sensorische banen die informaten
verwerken uit de externe omgeving, en de motorische banen die de bevelen uitdragen naar de spieren
van het skelet.
Het autonome (zelfstandige) zenuwstelsel is alleen een motorisch systeem dat impulsen vanuit het
CVS naar diverse organen in het lichaam zendt (de gladde spieren van de bloedvaten, de hartspier,
